Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Kütle Nedir? Ağırlık Nedir? İkisi Arasındaki Farklar Nelerdir?

Kütleçekimi, Farklı Gök Cisimlerindeki Ağırlığınızı Nasıl Etkiler?

Kütle Nedir? Ağırlık Nedir? İkisi Arasındaki Farklar Nelerdir?
4 dakika
27,450
Tüm Reklamları Kapat

Çok küçük yaşlarımızdan beri "kütle" ile "ağırlık" sözcüklerini eş anlamlı olarak kullanırız. Sonra bir anda okulda bunların farklı olduğu öğretilir. Peki kütle ile ağırlık arasındaki fark tam olarak nedir?

Kütle Nedir?

Kütle, bir nesnedeki madde miktarıdır; cisimlerin barındırdıkları atom sayısına ve çeşidine bağlı olarak belirlenir. Çoğu zaman kilogram (kg) veya gram (gr) birimiyle ölçülür. Örneğin 1 karbon atomunun kütlesi 1.9945×10−231.9945\times 10^{-23} gramdır (veya Dalton birimiyle ölçmek isterseniz, 12 Daltondur; bir diğer deyişle 1Da=1.66053907×10−24gr1 \text{Da} = 1.66053907\times 10^{-24}\text{gr} olarak verilebilir). Dolayısıyla eğer bu karbon atomlarından 1 trilyon kere trilyon tanesine (yani 102410^{24} tanesine) sahipseniz, kütleniz 19.945 gram olacaktır. Daha kolay hayal edilebilir bir örnek verecek olursak, 1 litrelik su şişesi, 17 tane tenis topu, 5 tane hamster, 20 tane orta büyüklükte yumurta veya 70 tane boş kola tenekesi yaklaşık olarak 1 kilogram kütleye sahiptir. 

Eğer ki vücuda beslenme gibi yollarla kütle girişi veya vücuttan boşaltım yapmak gibi yollarla kütle çıkışı olmadıkça, nerede olursanız olun kütleniz değişmez. Dünya'da 80 kilogram olan biri, Ay'da da 80 kilogramdır, Mars'ta da uzay boşluğundaki herhangi bir diğer yerde de...

Tüm Reklamları Kapat

Kütle Nasıl Değiştirilir?

Kütle, bir nesnenin madde miktarını belirten temel bir büyüklüktür. Dolayısıyla bir nesnenin kütlesini değiştirmek için, o nesnenin miktarını değiştirmeniz gerekir.

Bir nesnenin kütlesini azaltmak için, bir miktar maddeyi nesneden çıkarabilirsiniz. Örneğin okul dönüşü çantanızdaki kitapları çıkardığınızda, çantanın kütlesini azaltmış olursunuz. Kütle, madde ekleyerek de değiştirilebilir: Çocuklar büyürken kemikleri uzar ve organları büyür; çünkü dışarıdan aldıkları besin enerjisini, vücutlarında maddeye çevirirler.

Nesnenin şeklini, yerini veya boyutunu değiştirmek ise kütleyi etkilemez. Vücudunuzun kütlesi koltuğa uzandığınızda da esneyebildiğiniz kadar esneseniz de aynıdır. Ayrıca evde, okulda veya sahilde de kütleniz değişmeyecektir. Ancak kahvaltı yaptıktan sonraki kütleniz, ilk uyandığınız andaki kütlenizden biraz daha fazladır.

Ağırlık Nedir?

Ağırlık, bir nesneye etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklüğüdür; nesnenin kütlesine ve konumuna bağlı olarak değişir. Bu nedenle ağırlık, aslında bir kuvvet ölçüsüdür ve bu nedenle, kuvvet birimi olan Newton ile ölçülür. 

Tüm Reklamları Kapat

Bir nesnenin kütlesi artıp azaldığında, ağırlığı da artar veya azalır. Ayrıca bir nesneye etkiyen yer çekimi kuvveti artar veya azalırsa ağırlığı da artacak veya azalacaktır. Kısacası, bir nesnenin kütlesi nadiren değişir; ancak ağırlığı birçok sebepten değişebilir.

Roket fırlatmaları, kütle ve ağırlık ilişkisine ilginç bir örnek sunar. Kalkışta roket yakıt dolu olduğundan kütlesi en yüksek seviyededir. Dünya yüzeyinde etkilendiği yer çekimi kuvveti de en yüksek seviyede, bu nedenle ağırlığı da fırlatma boyunca alacağı en büyük değerdedir. Kalkıştan birkaç dakika sonra roket, yakıtının büyük kısmını tüketmiştir. Yani maddeyi enerjiye dönüştürdüğünden kütle kaybetmiştir. Ayrıca Dünya yüzeyinden uzaklaşmıştır, yani üzerindeki yer çekimi kuvveti azalmıştır. Böylece roketin hem kütlesi hem de ağırlığı azalmış bulunur. Yani motorlar, roketi kalkış anındakinden çok daha hızlı itebilir.

Farklı Gök Cisimlerinde Ağırlığınız Nasıl Değişirdi?

Bir gezegende hissettiğiniz yer çekimi kuvveti, gezegenin yoğunluğuna bağlıdır. Dünya'nın yer çekimi kuvvetinin 1g olarak alınır. 80 kilogram bir birey Dünya'da yaklaşık 784.5 Newton (N) ağırlığa sahiptir. Bunu, bireyin kütlesi ile Dünya'nın kütleçekim ivmesini (ortalama 9.80665 m/s2) çarparak buluruz.

Aynı 80 kilogramlık birey, Ay'da yine 80 kilogram olmasına rağmen, 129.9 Newton ağırlıkta olacaktır. Yaklaşık 6'da 1'i... Bu nedenle Ay'ın yer çekimi kuvveti 1/6g'dir. Bunun nedeni, Ay'ın kütleçekiminin (1.6249 m/s2) Dünya'ya göre kabaca 6 kat daha zayıf olmasıdır (Dünya'nın kütleçekiminin yaklaşık %16.6'sıdır).

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Jüpiter ise Dünya'dan çok ama çok daha büyük olmasına karşın, Dünya'dan daha düşük bir yoğunluğa sahiptir. Bu nedenle yer çekimi kuvveti, boyut farkıyla orantılı olmayacak şekilde, sadece 2.5g kadardır.

Ancak bu kadar karmaşık hesaplarla uğraşmamak için çoğu zaman bilim müzeleri veya popüler bilim kaynakları, eğer ki bir diğer gök cisminde olsaydınız, Dünya'daki ne kadar kütleye eşit bir ağırlığa sahip olurdunuz, bunu verirler. Bunu kütle cinsinden verirler. Örneğin aşağıda, Dünya'da 80 kilogram kütleye sahip birinin ağırlığının, farklı gök cisimlerinde kaç kilograma karşılık geleceği gösterilmektedir:

Aslında gerçekte kütleniz bir başka gök cismine geçtiniz diye değişmez. Ancak Dünya'daki kütle karşılığı verilerek anlama kolaylığı hedeflenir. Örneğin Dünya'daki 100 kilogramlık bir insan, Ay'a gidecek olsa, sanki 16.6 kilogrammış gibi hisseder. Halbuki kütlesi değişmemiştir sadece gök cisminin kütleçekim kuvveti değişmiştir. 

Buradaki siteye giderek kendi kilonuzun diğer gök cisimlerindeki karşılıklarını bulabilirsiniz.

1 Kilo Pamuk mu, 1 Kilo Demir mi?

1 kilogram demir ve 1 kilogram pamuk aynı kütleye sahiptir. Ancak hacimleri farklı olacaktır. Pamuğun hacminin çok daha büyük olması gerekir, çünkü pamuğun elementlerinin çoğu demirinkilerden daha hafiftir. Yani pamuktan aynı kütleyi oluşturmak için daha çok atom gerekir, bu da daha fazla hacim demektir.

Ayrıca 1 kilo pamuk ile 1 kilo demir her zaman birebir aynı ağırlığa sahip olmayabilir. Bu konu hakkında daha fazla bilgi almak için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Sonuç

Sonuç olarak, "Doktor ağırlığımın 80 kg olduğunu söyledi." cümlesi bilimsel anlamda hatalıdır, çünkü kütle ile ağırlık farklı şeylerdir. Aynı şekilde kütlenizin 784.5 Newton olduğunu söylemek de yanlış olacaktır. Ancak hepimiz aynı yer çekimine maruz kaldığımızdan günlük hayatta ağırlık ve kütleyi birbirinin yerine kullanırız. Bu nedenle "Ağırlığım 80 kilogram." lafı, gündelik yaşamda o kadar da hatalı bir kullanım değildir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
25
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İçerikle İlgili Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 16
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Kütle, bir nesnedeki madde miktarıdır; cisimlerin barındırdıkları atom sayısına ve çeşidine bağlı olarak belirlenir.

Nesneye kütle takviyesi veya çıkarması yapılmadığı müddetçe, kütle, Evren'in her yerinde birebir aynıdır.

Ağırlık, kütlenin yerçekimi ivmesiyle çarpılması sonucu elde edilen bir kuvvet ölçüsüdür.

Ağırlık, bir nesnenin kütlesine bağlı olarak ve o nesneye etkiyen yer çekimi kuvvetinin artıp azalmasına bağlı olarak değişir.

Teorik olarak 1 kilo pamuk ile 1 kilo demir aynı kütlede, dolayısıyla aynı ağırlıktadır. Fakat kantarların çalışma prensiplerinden ötürü 1 kilo demir gerçekte daha ağır çeker.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/05/2024 10:33:29 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2408

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ses
Hindistan
Temel
Sıcak
Yangın
Vejetaryen
Kalori
Oyun Teorisi
Maskeler
Isı
Mavi
Eşeyli Üreme
Jüpiter
Klinik Mikrobiyoloji
Hayvan Davranışları
Uzay Aracı
Anatomi
Antibiyotik
Diyet
Koku
Kitap
Sıcaklık
Charles Darwin
Ay Görevleri
Toplumsal Cinsiyet
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. Kütle Nedir? Ağırlık Nedir? İkisi Arasındaki Farklar Nelerdir?. (5 Haziran 2014). Alındığı Tarih: 24 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2408
Bakırcı, Ç. M., Alparslan, . (2014, June 05). Kütle Nedir? Ağırlık Nedir? İkisi Arasındaki Farklar Nelerdir?. Evrim Ağacı. Retrieved May 24, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2408
Ç. M. Bakırcı, et al. “Kütle Nedir? Ağırlık Nedir? İkisi Arasındaki Farklar Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 05 Jun. 2014, https://evrimagaci.org/s/2408.
Bakırcı, Çağrı Mert. Alparslan, . “Kütle Nedir? Ağırlık Nedir? İkisi Arasındaki Farklar Nelerdir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, June 05, 2014. https://evrimagaci.org/s/2408.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close