Sorulara Dön
1
Evrim & Abiyogenez

İnsanların doğayı diğer canlılara kıyasla daha çok değiştirmesine doğa nasıl tepki veriyor?

Örneğin insanların avcılığa başladığından bu zamana kadar geçen sürede avlanan bu canlılar (örneğin balıklar) hayatta kalmak amacıyla herhangi bir değişim geçirmişler midir? Yoksa biz bu canlıları gerek tüketerek gerekse doğaya zarar vererek yok olmaya mahkum mu etmekteyiz?

1
Teşekkür
Hatırla (1)
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
1 Cevap

Merhaba Hilal,

Evrim, canlılığın başlangıcından beri hiç durmadığı gibi biz insan türünün var oluşundan beri de durmuş değildir. Sorunuzun başlığında "İnsanların doğayı diğer canlılara kıyasla" demişsiniz, bu söyleminizde insanı diğer canlılardan ayırma ve başka bir kefeye koyma durumu seziyorum. İnsanların, yaşam kavramı söz konusu olduğunda diğer hiçbir canlıdan ayrılamayacağını destekleyerek söyleyebilirim ki doğada hâlâ evrimin düdüğü ötüyor. Bu anlamda baktığımızda canlıları tüketerek, doğaya zarar vererek, çevre kirliliğine sebep olarak vs. birer seçilim baskısı oluşturuyoruz. Bu da demek oluyor ki ne yapıyor olursak olalım aslında hiçbir varlığı yok olmaya mahkum etmiyoruz; doğal seçilimin kuralı olduğu üzere şartlara uyum sağlayanlar hayatta kalıyor sadece, biz sadece şartları değiştiriyoruz.

Tanıklık ettiğimiz evrim olaylarını özetlemek isterim.

"Ölüm riski, organizmaların hayatta kalmak için kaynakları tahsis etme yöntemlerini değiştirir." diyen Reznick

Şu an California Üniversitesi'nde evrimsel biyolog olarak görev Yapan Reznick, av-avcı ilişkisinin yeni türlerin evrimini nasıl etkilediğini bulmak için bir çalışma yaptı. Bu çalışma kapsamında Reznick, Karayip adasının Kuzey Sırtları bölgesinden 1.600 adet renkli bir balık türü olan Lepistesler'den topladı. Topladığı bu Lepistesler'i onları avlayabilecek bir avcının ve başka Lepistesler'in olmadığı alanlara götürdü. Yalnızca 4 yıl sonunda erkek Lepistesler'in üreme modellerinin önemli ölçüde değiştiğini fark etti. Sonuç ise şuydu: avcıların olduğu alanlardaki Lepistesler avcıların olmadığı alanlardaki Lepistesler'e oranla daha erken yaşta olgunlaşıp adapte oluyorlardı.

Dr. John Endler'in Lepistes Deneyi

Yine aynı balık türünden devam edelim. Sıradaki bilim insanı John Endler. John Endler, Lepistesler'i incelediğinde avcıların az olduğu yerde erkek Lepistesler'in daha parlak, büyük ve daha fazla beneğe sahip olduğunu gördü. Bu gözlemi hakkında deneyler yaptı. Deneyin sonucunda da gördüğü şeyler gözleminden pek de farklı değildi: tehlikeli avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in ortalama benek sayısı 14 ay boyunca gözle görülebilecek ölçüde düştü, avcı olmayan alanlardakilerin ortalama benek sayısı arttı. Benek büyüklükleri bile değişmişti deneyin sonunda: avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in benek büyüklükleri iri taşlı ortamda büyüme yolunda giderken küçük taşlı ortamda ise küçülme yolunda gitti. Bunun sebebi de basitti: kamufle olabilme ve hayatta kalabilme başarısı!

avcı olmayan alanlardaki Lepistesler'in ortalama benek sayısı arttı
avcı olmayan alanlardaki Lepistesler'in ortalama benek sayısı arttı
evrimianlamak.org
avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in benek büyüklükleri iri taşlı ortamda büyüme yolunda giderken küçük taşlı ortamda ise küçülme yolunda gitti
avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in benek büyüklükleri iri taşlı ortamda büyüme yolunda giderken küçük taşlı ortamda ise küçülme yolunda gitti
evrimianlamak.org

Belyaev'in Tilkileri

Dimitri Belyaev, 1950'li yıllarda 3 farklı gruptaki tilkilerle bir deney yaptı:

  1. Grup = Kendilerine elleyenlere yaklaşan ve kuyruklarını sallayan tilkiler
  2. Grup = Kendilerine ellenmesine izin veren fakat pozitif olmayan tilkiler
  3. Grup = İnsanları ısıran ve kaçan tilkiler.

Belyaev, bu üç gruptaki tilkilerin yalnızca 1. grubunda olan tilkilerin üremesine izin verdi. Yalnızca 6 nesil sonra bile tilkiler o kadar değişmişti ki bilim insanları "evcilleşmiş elit" adlı yeni bir kategori oluşturdu. 30-35 neslin ardından tilkilerin %70-80'i köpekler gibi davranan, insanlarla olmak için can atan, insanları koklayan ve yalayan hale geldiler. Hatta tilkilere has kürklerini de kaybedip görsel açıdan da köpeklere benzemişti tilkiler.

Bu örneklerin dışında yapay seçilimin ürünü olan bütün bütün evrimsel süreçlerin de gözle görülebilir olduğunu belirtmek isterim.

Ayrıca buraya tıklayarak Darwin'in İspinoz kuşları ile yaptığı deneyleri,

buraya tıklayarak Christian Rabeling'in karınca keşfini,

buraya tıklayarak deniz midyelerinin yırtıcılara karşı verdikleri tepkilerin paylaşıldığı makaleyi (İngilizce) ve buraya tıklayarak aynı konuyu işleyen haberi,

buraya tıklayarak istilacı türlerin evrimsel etkilerini,

buraya tıklayarak David O. Conover'ın balıklarla ilgili dopdolu çalışmalarını okuyabilirsiniz. Konu hakkında daha fazla bilgi almak için özellikle yapay seçilim örneklerine bakmanızı tavsiye ederim.

Sağlıcakla kalın.

357 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
1
Teşekkür (1)
Paylaş
1

Kaynaklar

  • J. B. Little. Hızlı Evrim: Bazı Türler Darwin'in Tahmin Ettiğinden Çok Daha Hızlı Evrimleşiyor Ve Türler, Gözümüzün Önünde Değişiyor!. (02 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 04 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • F. AGNOSTICUS. Lepistes Deneyi Ve Evrim. (15 Mart 2011). Alındığı Tarih: 04 Mayıs 2021. Alındığı Yer: baharkilic.org | Arşiv Bağlantısı
  • E. Ağacı. Yapay Seçilimin Deneysel Olarak Gözlemlenmesi Balyaec'in Tilkileri. (09 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 04 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Cevap Ver
Bu soruya cevap vermek için lütfen
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın