Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
1

İnsanların doğayı diğer canlılara kıyasla daha çok değiştirmesine doğa nasıl tepki veriyor?

Örneğin insanların avcılığa başladığından bu zamana kadar geçen sürede avlanan bu canlılar (örneğin balıklar) hayatta kalmak amacıyla herhangi bir değişim geçirmişler midir? Yoksa biz bu canlıları gerek tüketerek gerekse doğaya zarar vererek yok olmaya mahkum mu etmekteyiz?
725 görüntülenme
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
1 Cevap
Kabul Edilen Cevap
Umut Karip
Umut Karip Öğrenci - Okur

Merhaba Hilal,

Evrim, canlılığın başlangıcından beri hiç durmadığı gibi biz insan türünün var oluşundan beri de durmuş değildir. Sorunuzun başlığında "İnsanların doğayı diğer canlılara kıyasla" demişsiniz, bu söyleminizde insanı diğer canlılardan ayırma ve başka bir kefeye koyma durumu seziyorum. İnsanların, yaşam kavramı söz konusu olduğunda diğer hiçbir canlıdan ayrılamayacağını destekleyerek söyleyebilirim ki doğada hâlâ evrimin düdüğü ötüyor. Bu anlamda baktığımızda canlıları tüketerek, doğaya zarar vererek, çevre kirliliğine sebep olarak vs. birer seçilim baskısı oluşturuyoruz. Bu da demek oluyor ki ne yapıyor olursak olalım aslında hiçbir varlığı yok olmaya mahkum etmiyoruz; doğal seçilimin kuralı olduğu üzere şartlara uyum sağlayanlar hayatta kalıyor sadece, biz sadece şartları değiştiriyoruz.

Bu Reklamı Kapat

Tanıklık ettiğimiz evrim olaylarını özetlemek isterim.

"Ölüm riski, organizmaların hayatta kalmak için kaynakları tahsis etme yöntemlerini değiştirir." diyen Reznick

Şu an California Üniversitesi'nde evrimsel biyolog olarak görev Yapan Reznick, av-avcı ilişkisinin yeni türlerin evrimini nasıl etkilediğini bulmak için bir çalışma yaptı. Bu çalışma kapsamında Reznick, Karayip adasının Kuzey Sırtları bölgesinden 1.600 adet renkli bir balık türü olan Lepistesler'den topladı. Topladığı bu Lepistesler'i onları avlayabilecek bir avcının ve başka Lepistesler'in olmadığı alanlara götürdü. Yalnızca 4 yıl sonunda erkek Lepistesler'in üreme modellerinin önemli ölçüde değiştiğini fark etti. Sonuç ise şuydu: avcıların olduğu alanlardaki Lepistesler avcıların olmadığı alanlardaki Lepistesler'e oranla daha erken yaşta olgunlaşıp adapte oluyorlardı.

Bu Reklamı Kapat

Dr. John Endler'in Lepistes Deneyi

Yine aynı balık türünden devam edelim. Sıradaki bilim insanı John Endler. John Endler, Lepistesler'i incelediğinde avcıların az olduğu yerde erkek Lepistesler'in daha parlak, büyük ve daha fazla beneğe sahip olduğunu gördü. Bu gözlemi hakkında deneyler yaptı. Deneyin sonucunda da gördüğü şeyler gözleminden pek de farklı değildi: tehlikeli avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in ortalama benek sayısı 14 ay boyunca gözle görülebilecek ölçüde düştü, avcı olmayan alanlardakilerin ortalama benek sayısı arttı. Benek büyüklükleri bile değişmişti deneyin sonunda: avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in benek büyüklükleri iri taşlı ortamda büyüme yolunda giderken küçük taşlı ortamda ise küçülme yolunda gitti. Bunun sebebi de basitti: kamufle olabilme ve hayatta kalabilme başarısı!

avcı olmayan alanlardaki Lepistesler'in ortalama benek sayısı arttı
avcı olmayan alanlardaki Lepistesler'in ortalama benek sayısı arttı
evrimianlamak.org
avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in benek büyüklükleri iri taşlı ortamda büyüme yolunda giderken küçük taşlı ortamda ise küçülme yolunda gitti
avcıların bulunduğu alanlardaki Lepistesler'in benek büyüklükleri iri taşlı ortamda büyüme yolunda giderken küçük taşlı ortamda ise küçülme yolunda gitti
evrimianlamak.org

Belyaev'in Tilkileri

Dimitri Belyaev, 1950'li yıllarda 3 farklı gruptaki tilkilerle bir deney yaptı:

  1. Grup = Kendilerine elleyenlere yaklaşan ve kuyruklarını sallayan tilkiler
  2. Grup = Kendilerine ellenmesine izin veren fakat pozitif olmayan tilkiler
  3. Grup = İnsanları ısıran ve kaçan tilkiler.

Belyaev, bu üç gruptaki tilkilerin yalnızca 1. grubunda olan tilkilerin üremesine izin verdi. Yalnızca 6 nesil sonra bile tilkiler o kadar değişmişti ki bilim insanları "evcilleşmiş elit" adlı yeni bir kategori oluşturdu. 30-35 neslin ardından tilkilerin %70-80'i köpekler gibi davranan, insanlarla olmak için can atan, insanları koklayan ve yalayan hale geldiler. Hatta tilkilere has kürklerini de kaybedip görsel açıdan da köpeklere benzemişti tilkiler.

Bu örneklerin dışında yapay seçilimin ürünü olan bütün bütün evrimsel süreçlerin de gözle görülebilir olduğunu belirtmek isterim.

Ayrıca buraya tıklayarak Darwin'in İspinoz kuşları ile yaptığı deneyleri,

buraya tıklayarak Christian Rabeling'in karınca keşfini,

buraya tıklayarak deniz midyelerinin yırtıcılara karşı verdikleri tepkilerin paylaşıldığı makaleyi (İngilizce) ve buraya tıklayarak aynı konuyu işleyen haberi,

buraya tıklayarak istilacı türlerin evrimsel etkilerini,

Bu Reklamı Kapat

buraya tıklayarak David O. Conover'ın balıklarla ilgili dopdolu çalışmalarını okuyabilirsiniz. Konu hakkında daha fazla bilgi almak için özellikle yapay seçilim örneklerine bakmanızı tavsiye ederim.

Sağlıcakla kalın.

455 görüntülenme

Kaynaklar

  1. J. B. Little. Hızlı Evrim: Bazı Türler Darwin'in Tahmin Ettiğinden Çok Daha Hızlı Evrimleşiyor Ve Türler, Gözümüzün Önünde Değişiyor!. (2 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  2. F. AGNOSTICUS. Lepistes Deneyi Ve Evrim. (15 Mart 2011). Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2021. Alındığı Yer: baharkilic.org | Arşiv Bağlantısı
  3. E. Ağacı. Yapay Seçilimin Deneysel Olarak Gözlemlenmesi Balyaec'in Tilkileri. (9 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 4 Mayıs 2021. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
Bu cevap, soru sahibi tarafından kabul edilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
1
  • Raporla
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.