Galapagos Adaları'nda Sadece 2 Nesilde Yeni Bir "Darwin'in İspinozu" Evrimleşti!

Galapagos Adaları'nda Sadece 2 Nesilde Yeni Bir "Darwin'in İspinozu" Evrimleşti! P. R. Grant
5 dakika
15,128 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 22. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrimin ömrünüz içinde gözlenemeyeceğini sanıyorsanız, yanılıyorsunuz. Charles Darwin'in Galapagos Adaları'nı ziyaret etmesinden 1 asır kadar sonra adalara yerleşip, bölgedeki kuşların evrimini inceleyen, her ikisi de evrimsel biyolog olan Peter ve Rosemary Grant çifti, adalarda yepyeni bir ispinoz türünün evrimleştiğini tespit ettiler. Söz konusu yeni kuş türünün, ayrı bir tür olduğu, genetik haritasının analiz edilmesiyle de doğrulandı. Üstelik bu yeni kuş türü, aradan sadece 2 ispinoz nesli geçmesi sonucu evrimleşti!

Galapagos Adaları'nda 15 farklı ispinoz türü olduğu bilinmektedir. Bu ispinozlar, Güney Amerika anakarasından bu adalara göç eden (veya sürüklenen) atasal bir ispinoz türünün, ayrı adaların ayrı şartlarına adapte olması sonucu evrimleşmiştir. Ancak ispinozlar günümüzde sadece Galapagos Adaları'nda bulunmazlar. Kimi zaman, çok nadiren de olsa, adalar arasında türler geçiş yapabilirler veya anakaradan yeni türler adalara ulaşabilirler. İşte adaları ve adalardaki ispinozların her birini on yıllardır takip eden Grant çifti, 1981 yılında Galapagos'un Daphne Major adasına, normalde adada bulunmayan ve 100 kilometre uzaktaki Española adasında bulunan "büyük kaktüs ispinozu"na (Geospiza conirostris) ait bir bireyin geldiğini fark ettiler. Gelen tür, tek bir adet erkek kuştu.

Türler Arası Melezlenme Yoluyla Yeni Türler Evrimleşebilir!

Ancak bu tek birey, adada halihazırda bulunan ispinozlardan biri olan "ortanca yer ispinozu" (Geospiza fortis) türünün iki dişi bireyi ile sorunsuz bir şekilde çiftleşebildi. Çiftleşmekle kalmadı, ürettikleri yavru da verimli bir döldü; yani yavru üretebiliyordu. Türler arası bu çiftleşme, Hayvanlar Alemi'nde sanıldığı kadar nadir değildir; örneğin aslan ile kaplanlar, at ile eşekler çiftleşebilirler. Ne var ki bu tür melezlenmelerde yavru çoğu zaman (her zaman değil!) kısırdır. İspinozlar örneğindeyse yavrular rahatlıkla üreyebiliyorlardı.

Sadece bu örnek bile, apayrı türlerin çiftleşip de verimli yavrular üretebildiğinin, dolayısıyla yaygın olarak kullanılan "çiftleşmeye dayalı biyolojik tür tanımı"nın geçersizliğini göstermektedir. Modern bilimde bu kalıplaşmış tür tanımı yerine, filogenetik (evrimsel) tür tanımı kullanılmaktadır. Bu tanıma göre türler, birbirleriyle çiftleşebilmelerine göre değil; genetik, ekolojik, morfolojik, eşeysel farklılıklarına ve benzerliklerine göre, daha bütüncül olarak analiz edilerek sınıflandırılırlar.

Reklamı Kapat

İç Döllenme Yoluyla Popülasyon Yaratımı

Sadece 40 yıl içinde bu tek bir bireyden, 30 civarında melez yavru türedi. Melezler (hibritler), farklı türlerin çiftleşmesi sonucu oluşan canlılara verilen isimdir. Melezler kimi zaman ebeveyn türlerle çiftleşerek yeni yavrular üretebilirler; ancak bu durumda olan, kardeşlerin birbiriyle çiftleşmesiydi. Yani iç döllenme (insanlarda "ensest") yoluyla türün popülasyonu hızla büyüdü.

Tıpkı insan popülasyonlarında yakın akrabaların çiftleşmesi sonucu birçok hastalığın baş gösterebilmesi gibi, iç döllenme yoluyla üreyen bu ispinozların da bir kısmında sıradışı sorunlar görülüyordu. Örneğin 2002 ila 2003 yılları arasındaki 1 sene içinde 26 melez yavru türedi; ancak bunların sadece 9 tanesi hayatta kalabildi. Bu süreçte bir oğul annesi ile, bir dişi yavru babası ile, diğer yavrular ise birbirleriyle çiftleşerek yavrular ürettiler. 2012 yılında Grant çifti adaya yeniden uğradı ve popülasyonun 23 bireye çıktığını gördü.

İki türün çiftleşmesi sonucunda bir melezin oluşmuş olması, bu melezin ayrı bir tür olduğu anlamına gelmez. Bu canlının ayrı bir tür olduğunun genetik yöntemlerle tespit edilmesi gerekmektedir. İşte bunu yapan araştırmacılar, "Büyük Kuş" adını verdikleri bu melez türün genomunu dizilediler. Bu diziyi anne ve baba tür ile kıyaslayan uzmanlar, bu melezin yepyeni ve her iki atasından da bariz bir şekilde ayırt edilebilen bir genoma sahip olduğunu gördüler. Tür, sadece ebeveyn türlerinden değil, adadaki diğer 3 ispinoz türünden de ayrı bir genetik yapıya sahipti.

Üreme Bariyerleri Evrime Hız Katıyor!

Sadece bu da değil! Evrimi tetikleyen en önemli unsurlardan birisi, canlı popülasyonları arasında oluşan üreme bariyerleridir. Bunlar kimi zaman coğrafi olabildiği gibi, kimi diğer zaman davranışsal da olabilir. Büyük Kuş popülasyonun çiftleşmeyi tetikleyen şarkıları, her iki ebeveyn türünkinden de farklıydı. Dolayısıyla ebeveyn türlerin, bu yeni melez bireylerle çiftleşmeye yanaşmadığı da görüldü. Bu üreme bariyeri, yeni türün sadece kendi içinde çiftleşmeye zorlayarak genlerinin dış türlerle karışmasına engel oluyor. Bu da, yeni ispinoz türünün evrimine hız katan bir unsur. Yeni türün genetik analizini yapan, İsveç'teki Uppsala Üniversitesi'nden Leif Andersson şöyle söylüyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Daphne Major adasına gelen ve bu yeni türün çok yakın bir geçmişte türediğinden bihaber olan bir doğa bilimci, bu yeni türü, adadaki dördüncü ve ayrı bir tür olarak kategorize edecektir. İşte bu, uzun süreli saha araştırmalarının önemini vurgulamaktadır.

Tüm Bunlar Ne Demek?

Bu bulgunun evrimsel biyoloji açısından önemi büyük; çünkü hibrit türleşmenin diğer türleşme tiplerine göre çok daha hızlı bir şekilde yeni türler yaratabildiğini gösteriyor. Bu çalışma, on yıllardır süregelen türleşme tiplerinin önemine ve hızına yönelik tartışmalara yepyeni ve önemli bir veri sunuyor.

Yeni türün hayata tutunup tutunamayacağı henüz kesin değil. 2010 yılında 36 bireye ulaşarak en yüksek noktasına erişen popülasyondan, o zamandan beri yaşadığı birkaç kötü mevsim nedeniyle küçüldü. Eğer küresel ısınma gibi nedenlerle adalarda şiddetli doğa olayları yaşanacak olursa, soyu tükenecek ilk ispinozların bunlar olması çok olası.

Kuş Hala Kuş Değil Mi; Evrim Bunun Neresinde?

Evrim, türlerin birbirine dönüşmesi demek değildir. Türlerin yeni türlere evrimi (makroevrim veya türleşme), evrimsel süreçlerin bir sonucudur; tanımı değil. Evrim; popülasyon içi gen ve özellik dağılımlarının nesiller içindeki değişimidir. Yani evrim, genellikle mikroevrim üzerinden tanımlanır. Bunun sebebi, bu mikroevrimsel değişimlerin birikerek makroevrime dönüşmek zorunda olmasıdır. Bu, su damlalarının birikerek bir gölü oluşturması gibidir. Gölü, basitçe su damlaları ile tanımlamak mümkündür. Bir su birikintisini göle çeviren şey, bilim-üstü bir müdahale değil, sadece suyun uzun vadede damlamaya devam etmesidir. Bu konuyla ilgili şu videomuzu izleyebilirsiniz:

Öte yandan kuşların "kuş" kalması da terminolojik bir hatadan ibarettir. Bu konuda şöyle bir videoyu daha önceden hazırlamıştık, onu izlemenizi tavsiye ederiz:

Reklamı Kapat

Dolayısıyla kendimize şunu sormalıyız: Evrimsel süreçler, iki nesilde adalarda hiç görülmemiş, yepyeni bir türün evrimini mümkün kılıyorsa... Aradan bin, on bin nesil geçseydi ne tür canlılarla karşılaşacaktık?

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. Starr. A New Bird Species Has Evolved On Galapagos And Scientists Watched It Happen. (24 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • S. Luntz. We Just Observed A New Species Evolving Right In Front Of Us. (24 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2018. Alındığı Yer: IFLS | Arşiv Bağlantısı
  • R. Golloway. Galapagos Finches Caught In Act Of Becoming New Species. (23 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2018. Alındığı Yer: BBC | Arşiv Bağlantısı
  • P. University. Galapagos Study Finds That New Species Can Develop In As Little As Two Generations. (23 Kasım 2017). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2018. Alındığı Yer: Phys | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 22. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/07/2021 07:59:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7309

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Güneş
Hidrojen
Aslan
Şempanzeler
Sinir Hücresi
Astronomi
Tehlike
Yas
Okyanus
Duygu
Nükleer
Kütle
Zihin
Neandertal
Mikoloji
Metabolizma
Yavru
Radyasyon
Yok Oluş
Sars Mers
Organ
Dişler
Sars Virüsü
Köpekgil
Doktor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın