Hızlı Evrim: Bazı Türler Darwin'in Tahmin Ettiğinden Çok Daha Hızlı Evrimleşiyor ve Türler, Gözümüzün Önünde Değişiyor!

Bazı türler Darwin'in hayal ettiğinden çok daha hızlı evrim geçiriyor

Hızlı Evrim: Bazı Türler Darwin'in Tahmin Ettiğinden Çok Daha Hızlı Evrimleşiyor ve Türler, Gözümüzün Önünde Değişiyor! The Conversation
Yazar Jane Braxton Little Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
6 dakika
1,961 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

1970'lerin sonunda bir yüksek lisans öğrencisi olan David Reznick, Evrim Teorisi'nin kritik bir bölümünü test etmek için, mütevazı bir araştırmaya koyuldu. Reznick, Charles Darwin'in varoluş mücadelesi kavramını, özellikle de av-avcı etkileşimlerinin yeni türlerin evrimini nasıl şekillendirdiğini incelemek istedi. Hevesli ve hırslı bir şekilde, bunu vahşi doğada yapmayı amaçladı. Şu anda Riverside'daki Kaliforniya Üniversitesi'nde evrimsel biyolog olan Reznick, "Evrimin gerçekleşmesini izlemek istedim." diyor.

Bu nedenle, aradığı lepistesleri bulmak için, 1978 yılında Trinidad'a gitti. Bir defter kağıdına işlediği bir topografik harita ile, bu Karayip adasının engebeli Kuzey Sırtları bölgesine yöneldi. Ciyaklayan kuşlar, rengarenk kelebekler ve böcekler arasında ve tropik ağaçlardan oluşan bir gölgelik altında çalışarak, dişileri her üç ila dört haftada bir düzinelerce bebek doğurabilecek kadar üretken renkli balık türü olan lepisteslerden 1.600 adet topladı. Reznick, yırtıcı hayvanların lepisteslerdeki genetik adaptasyonu kısa bir süre içinde tetikleyip tetikleyemeyeceğini merak ediyordu.

Bu yaptığı, o dönemde umut verici bir deney olarak görülmüyordu. Bir asır öncesine kadar Darwin, evrimin yeni türler üretmesi için on binlerce veya yüz binlerce nesil geçmesi gerektiğini varsaymıştı. Ona göre evrim, o kadar yavaş bir süreçti ki, aslında görünmez bile sayılabilirdi. Reznick, 1974'te yüksek lisansa başladığında, bu varsayım hala geçerliydi. Bilim insanları, kontrollü laboratuvar deneylerinde evrimi incelemişlerdi; ancak bunun insan yaşamı boyunca doğal bir ortamda gerçekleşmesini izlemek, en iyi ihtimalle olanaksız, daha büyük olasılıkla da imkansız olarak görülüyordu. Reznick şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Kariyerimi, çevreyi değiştirmeniz halinde işlerin zaman içinde önemli ölçüde değiştiğini görebileceğiniz fikrine bağlamıştım. İnsanlar tezimin "sevimli" olduğunu düşündüler, ancak sonuçları görecek kadar uzun yaşayacağımdan şüpheleri vardı.

Bu şüphelerin onu yolundan döndüremediği Reznick, teorisini test etmek için 1981'de korkusuzca Trinidad'ın hızlı akıntılarına döndü. Lepistesleri agresif, geniş ağızlı bir balık türü olan çiklitleri uzaklaştırmak zorunda kaldıkları bir bölgeden, yırtıcıların ve başka lepisteslerin olmadığı yeni bir bölgeye aktardı. Reznick, ayrıca çiklitleri yırtıcı hayvanların bulunmadığı lepistes alanlarına da götürdü.

Dört yıl içinde (yani sadece 6-8 nesil içinde) erkek lepisteslerin üreme modellerini önemli ölçüde değiştirdiğini keşfetti. Çok sayıda avcıların bulunduğu bölgeden yırtıcıların olmadığı bir dereye nakledilenler daha büyüktü, daha geç olgunlaşıyorlardı ve daha yavaş çoğalıyorlardı. Reznick'in avcıları götürdüğü yerde, lepistesler daha erken yaşta olgunlaşarak adapte oldular. Hayatta kalmak, daha fazla bebek doğurma yarışına dönüşmüştü. Reznick'in deyimiyle:

Ölüm riski, organizmaların hayatta kalmak için kaynakları tahsis etme yöntemlerini değiştirir.

Hükümet tarafından finanse edilen araştırmasının sonuçları, bilimdeki en gurur verici anlarından biri olarak adlandırdığı şeye yol açtı: "Sam Amca, öldüklerinde lepisteslerin kaç yaşında olduklarını öğrenmek için 97.000$ harcıyor." başlıklı bir National Enquirer hikayesi [E.N. National Enquirer, muhafazakarlar ve gericiler arasında popüler bir yayındır].

"Aslında, bundan çok daha fazlasını öğrendim." diyerek gülüyor Reznick. Lepisteslerle yaptığı çalışma, türlerin ne kadar hızlı evrimleşebileceği konusundaki düşüncesini değiştirdi. Ve bilim insanlarının evrim hakkındaki düşüncelerinde bir paradigma değişikliğinin başlamasına yardımcı oldu.

Reznick'in Trinidad'a ilk seyahatinden bu yana geçen on yıllarda, diğer çalışmalar, bilim insanlarının "hızlı evrim" olarak adlandırdığı, adaptasyona doğru hızlı bir ilerleme olduğunu gösterdi. Bir zamanlar evrimin binlerce yıl gerektirdiğini varsayan araştırmacılar, artık türlerin sadece on yıllar içinde, hatta daha kısa zaman dilimlerinde adapte olduklarını belgeliyorlar. Örneğin, 1863'te Londra Metrosu'nu kolonileştiren sivrisinekler, artık o kadar farklıdır ki, yer üstündeki akrabalarıyla artık çiftleşemezler. Alaska'dan Kaliforniya'ya kadar 1920'lerde ticari balıkçılıktaki artıştan ötürü Çinok somonu, sadece 1 insan nesli içinde küçüldü ve daha kısa ömürlü hâle geldi. Adaptasyon, yaşamlarımızda burnumuzun dibinde gerçekleşiyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Son zamanlarda, evrimsel biyolog Yoel Stuart, Florida'nın Indian Nehri Lagünü adalarındaki yeşil anol kertenkelelerinin kahverengi anol istilasına uyum sağlamak için sadece 20 nesle ihtiyaç duyduğunu keşfetti. İstilacılar tarafından daha yüksek tüneklere sürülen yeşil anoller, sadece 15 yıl içinde, daha fazla pullu geniş ayak parmağı pedleri geliştirerek dallara tutunma konusunda daha iyi hale geldi. Şu anda Austin'deki Texas Üniversitesi'nde bulunan Stuart, bunun "gözlemlenebilir zaman ölçeklerinde evrimsel değişimin" bariz bir kanıtı olduğunu söylüyor.

Çevremizde meydana gelen olağanüstü adaptasyonların çoğu, bizden kaynaklanıyor olabilir. İnsan faaliyeti iklim yapısını bozup habitatları değiştirdikçe, hızlı evrim, hayatta kalmak için giderek yaygınlaşan bir strateji olarak görünüyor.

Artan sıcaklıkların alaca baykuşlar üzerindeki etkisi, vahşi bir popülasyonda iklim değişikliğine adaptasyonun belgelenmiş ilk örneklerinden biridir. Fin kuşbilimci Patrik Karell ve diğerleri, 2011 yılında yaptıkları bir çalışmada, baykuşların renklerinin Finlandiya'da ısınan kışlara tepki olarak değiştiğini keşfettiler.

Alaca baykuşlar soluk gri ve kırmızımsı kahverengi olmak üzere iki renkte olabilir. Yakın zamana kadar, doğal seçilim baykuşlara karlı bir ortamda hayatta kalma şansı veren soluk tonları tercih ediyordu. Kışlar ılımanlaştıkça Karell, kırmızımsı kahverengi baykuşların oranında sürekli bir artış olduğunu fark etti.

Reklamı Kapat

Hemen göze çarpmayan değişiklikler bile, organizmaların nasıl evrimleştiğini şekillendirir.

Türler, Darwin'in hayal bile edemeyeceği hızlarda evrim geçiriyor. Ancak tüm türler, zarardan kaçınabilecek kadar hızlı adapte olamıyor. Yabancı bir tür bir ekosisteme girdiğinde, yerli türler genellikle yabancı istilacıya karşı savunmak için yeterli donanıma sahip değillerdir. Reznick'in söylediğine göre, örneğin Kuzey Amerika'daki dişbudak ağaçları, Asya'dan geldiğinde zümrüt dişbudak kurduna karşı koruma sağlamak için "evrimsel uyum imkanlarından" yoksundu. Sonuç olarak, kıtadaki on milyonlarca dişbudak ağacı, tahta sandıklar veya paletler aracılığıyla ABD'ye ulaştığı düşünülen bu yeşil böcek tarafından tehdit edildi.

Günümüzün evrimsel biyologları, türlerin adaptasyonunu daha önce hiç olmadığı kadar inceleyebilecek analitik güce sahiptir. Moleküler biyolojideki gelişmeler, organizmaların yeni koşullara adapte olurken atalarından farklılaşmalarına yardımcı olan genleri tanımlamalarına olanak tanıyor. Örneğin, Harvard Tıp Fakültesi ve Princeton'daki bazı bilim insanları, Darwin'e evrim teorisinin ilk ipuçlarını veren Galapagos ispinozlarının gagalarını şekillendiren anahtar gen olarak BMP4tanımladı. Reznick’in de dediği gibi:

Artık evrimi, fosil kayıtlardaki tarihsel ayak izlerinden veya tozlu güve koleksiyonlarından öğrenmek zorunda değiliz.

Reznick ve ekibi, Trinidad'ın tropikal nehirlerine lepistes nakletmeye devam ediyor. DNA analizi gibi diğer yeni evrimsel biyoloji araçlarının yanı sıra, Reznick'in lepistesleri daha sonra daha kolay yakalayabilmek amacıyla işaretlemek için geliştirdiği bir teknik kullanıyorlar. Bu işaretleme yöntemi, ekibinin lepisteslerin soyağacını yeniden oluşturmasına ve üreme potansiyellerini ölçmesine olanak tanıyor. Araştırma, av-avcı etkileşimlerinin evrimleşen türleri nasıl şekillendirdiğiyle ilgili soruları yanıtlamakla kalmayıp, yeni sorular da ortaya çıkardı: Çevre güçleri lepistesleri değiştirebiliyorsa, lepistesler tek başına da ekosistemlerini değiştirebilir mi? Reznick, merakını gidermek için dikkatini ekolojik ve evrimsel süreçlerin nasıl etkileşime girdiğine çevirdi.

Şimdi sadece lepistesleri değil, etkileşimin ekosistemi nasıl değiştirdiğini görmek için avcıları da izliyor. Ekibi, lepisteslerin yırtıcı hayvanlara nasıl uyum sağladığını ve ekolojik sebep-sonuç ilişkileri olan lepisteslere tepki olarak yırtıcıların nasıl evrimleştiğini bilmek istiyor.

Reklamı Kapat

Hiç kimsenin düşünmediği şey, geride kalan hayvanların ve bitkilerin evrimleşmiş ve yırtıcılar ortadan kaldırılmadan önceki hallerinden farklılaşmış olabileceğidir.

Ekolojik restorasyon denen bu olgu, istilacı türler, doğal seçilim ve en dayanıklı olan hayatta kaldığında, başka nelerin değiştiği hakkındaki temel soruları gündeme getiriyor.

Doğal ortamlarda türlerin hızlı evrimini belgelemek, Darwin'in "gizemlerin gizemini" gerçek zamanlı bir şekilde takip edilebilecek, bilimsel bir maceraya dönüştürüyor. Reznick, evrimin gerçekleşmesini izlemeyi başardıysa da, daha önceki hesaplamalarının, türlerin doğaya ne kadar hızlı uyum sağladığını hafife aldığını düşünmeye başlıyor:

Asıl heyecan verici olan, evrimi dünyanın nasıl değiştiğiyle ilgili düşüncelerimize dâhil etmenin artık mümkün olması.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Umut Verici! 5
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Güldürdü 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/10/2021 01:00:17 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10420

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Genetik Mühendisliği
Ara Tür
Ateş
Sağlık Personeli
Atom
Molekül
Kütleçekimi
Hematoloji
Sars Mers
Anksiyete
Cinsel Yönelim
Evrim Teorisi
Meyve
Büyük
Hormon
Arı
Sinek
Organ
Bağışıklık Sistemi
Gelişim
Zeka
Mutasyon
Anatomi
Nörobiyoloji
Sosyal
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın