Evrimin ''Simpatrik Türleşme'' Modeli ve Karıncaların Evrimi

Evrimin ''Simpatrik Türleşme'' Modeli ve Karıncaların Evrimi
Kraliçe karıncalar (Mycocepurus goeldii ve Mycocepurus castrator)
Christian Rabeling
Yazar Max Kutner Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,767 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Alman araştırmacı Christian Rabeling, Brezilya’da bir üniversite yerleşkesinde karınca kolonilerini incelerken umulmadık bir şey keşfetti: Bazı karıncalar daha küçük ve daha parlak görünüyorlardı ve kanatları vardı. Rabeling çok geçmeden bu tuhaf karıncaların hiç kayıt altına alınmamış bir türe, yani bilinen karıncaların besinleri üzerinden beslenen asalak bir karınca türüne, ait olduğunu fark etti. Current Biology'de yayımlanan bir çalışmada, Rabeling ve Doğa Tarihi Müzesi müdürü Ted Schultz’un da dahil olduğu bir grup bilim insanı, bu asalak karıncaların varlığının evrimle ilgili tartışmalı bir kuramı destekleyici deliller ortaya koyduğunu iddia ediyorlar. 

Yeni bulguların merkezinde, bir türün bulunduğu coğrafyayı terk etmeden iki ayrı türe ayrılması anlamına gelen adına “simpatrik türleşme” denen evrimsel bir kavram yatıyor. Schultz şöyle diyor:

Bu, şu ana kadar hep eleştirildi ve genellikle de reddedildi. Çünkü, ispatlanması zor bir şey.

Ancak, Rabeling ve Schultz ispatlamayı başardıklarını düşünüyorlar.

Reklamı Kapat

İnceledikleri karınca kolonisi, Brezilya’daki Sao Paulo Devlet Üniversitesi yerleşkesinde bir grup okaliptüs ağacının altındaydı. Bilinen karınca türü, Mycocepurus goeldii, mantar üreten ve bunlarla beslenen “mantar-çiftçisi” türüdür. Bu karıncalar, Brezilya genelinde ve civarı ülkelerde bulunur. Ancak, bu üniversite yerleşkesinde, tek bir koloniyle sınırlı olmak üzere, asalak bir tür olan Mycocepurus castrator da bulunur. Bu asalaklar, mantar üretmektense, yiyecek kaynaklarını tüketerek ve çoğalarak yaşamlarını sürdürürler. Bazen fark edilmezler, ama fark edildiklerinde ise çiftçi karınca sürüsü tarafından öldürülürler.

Çoğu yeni tür, orijinal türden coğrafi olarak ayrı yerde gelişir. Buna “allopatrik türleşme” denir. Bir türün (parazitik karıncalar gibi), aynı yuva dahilinde başka bir türden evrimleşmesi nadir görülür.

1930’larda, Charles Darwin’in Türlerin Kökeni adlı kitabını yayımladıktan 70 yıl sonra, biyolog Ernst Meyer allopatrik türleşmeyi savunmaya başladı. Meyer, bu konuda kararlıydı. Fakat, Guy Bush adındaki bir öğrencisi onun savunduğu bu kavrama karşı çıktı ve bütün kariyerini simpatrik türleşmeyi ispatlayan delil aramakla geçirdi. On yıllar sonra, bilim dünyası türlerin nasıl evrim geçirdiğiyle ilgili bu iki olasılığı hararetle tartışmaya devam ediyor.

Rabeling ve Schultz, asalak karıncaların bulundukları coğrafyadan ayrılmadan evrim geçirdiklerinden eminler. Schultz bu örneğin, simpatrik türleşme vakalarının en iyilerinden biri olduğunu söylüyor.  Çalışma ekibi, asalakların diğer karıncalardan farklı ama aynı zamanda da onların soyundan gelen karıncalar olduğunu ispatlamak için genetik analiz yaptı. Bu genetik farklılaşmanın, evrim tarihinde kısa bir dönem sayılabilecek, yaklaşık 37.000 yıl önce meydana geldiğini tahmin ediyorlar.

Simpatrik türleşmeyi eleştirenler, Rabeling ve Schultz’un görüşünü tamamen yabana atmasalar da, onların bulgularına şüpheyle yaklaşma eğilimindeler. Şikago Üniversitesi’nde profesör olan ve aynı zamanda Speciation isimli ufuk açıcı bir kitabın yazarlarından biri olan ve Rabeling ve Schultz’un en yeni bulgularını henüz görmemiş olan Jerry Coyne şöyle anlatıyor: 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bizim kardeş tür olarak adlandırdığımız şeye bakarsanız, hemen hemen her zaman, bu iki türün birbirinden coğrafik olarak ayrı olduğunu görürsünüz. Kardeş tür olgusunun, gerçekte, aynı coğrafyada meydana geldiğine dair delil olmadıkça, bu vaka inandırıcı olmaktan uzaktır. Kardeş bir karınca türüne sahip olduğunuzu ve birinin diğerinin asalağı olduğunu söyleyip, bu durum simpatrik türleşmeye bir kanıttır demek doğru değildir.

Rabeling ve Schultz, evrimleşmek için türlerin bulundukları coğrafyadan ayrılmalarına gerek olmadığını söyleyen, başını Guy Bush’un çektiği araştırmacı silsilesinin en sonuncularıdır. Araştırmacılar, doğu Afrika’daki Viktorya Gölü civarında ve Nikaragua'daki su yollarında benzer araştırmalar yürüttüler. Rochester Üniversitesi’nde Yardımcı Doçent Doktor olan ve aynı zamanda Doğa Tarihi Müzesi’nde doktora sonrası bilim üyesi olarak görev yapmış olan Rabeling, bir basın bildirisinde evrimi, türleşme esnasında yakaladıklarına inandığını ve bunun bir nevi ‘oluşma aşamasında olan bir evrim’ olduğunu söylüyor. Schultz sözlerini şöyle sonlandırıyor: 

Evrim, büyük ölçüde, bir türün iki tür haline geldiği türleşme üzerinedir. Şöyle ki, eğer türleşmenin nasıl meydana geldiğine dair genel kuralları anlayabiliyorsanız, evrimin bütününü anlama yolunda kocaman bir adım atmışsınız demektir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • Güldürdü 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Tebrikler! 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Smithsonian | Arşiv Bağlantısı
  • C. Rabeling, et al. (2014). A Social Parasite Evolved Reproductive Isolation From Its Fungus-Growing Ant Host In Sympatry. Current Biology, sf: 2047-2052. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/10/2021 07:06:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2631

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Manyetik
Abd
Saç
Teyit
Yapay
Hastalık Kataloğu
Kelebek
Sinir Hücresi
Vücut
Taksonomi
Antropoloji
Güneş
Değişim
Mantık
Avrupa
Uyku
Evrim
Türlerin Kökeni
Şempanze
Gazetecilik
Konuşma
Veri
Film
Transkripsiyon
Yeme
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın