Yeni Soru Sor
Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Denizcan Aykan
Denizcan Aykan
2,274 UP
Üye
25

Evrenin 13,82 yaşında olduğundan emin miyiz? Belki de uzun süre boyunca durdu, bekledi, sonra Büyük Patlama başladı ve dolayısıyla yaşı daha büyük?

H0 = 2.37 x 10-18 1/s bu bence yeterli bir açıklama değil. Belki evren bir süre sabit bir boyutta durdu bekledi bekledi ve sonradan haraket etmeye başladı ozaman yaşı daha fazla olmaz mı sadece hız ve mesafe ölçerek nasil yaşını bilebiliriz ki?
2,668 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
3 Cevap

Elbette olabilir. Belki de yaş pastanın içinde biraz dolanmıştır, sonrasında tek boynuzlu atların sırtında taşınıp, oradan Maglev treniyle var oluş boyutuna geçmiştir (bunu dalga geçmek için söylemiyorum). Her şey olabilir!

Evren'e dair bildiklerimizi inşa ederken "Şöyle olmuş olabilir mi?" sorusu bol bol yardım etse de eğer bu sorunun hemen arkasından "Bunu şöyle test edebiliriz!" cümlesi gelmiyorsa, hayal kurmaktan öteye geçemeyecek.

Burada unutulmaması gereken kritik bir nokta, bilimin temel ilkelerinden biri olan üniformitaryenizm prensibi: Yani doğa yasaları şu anda nasıl işliyorsa, geçmişte de (en azından makul miktarda) aynı şekilde işliyor olmalı. Tabii ki bu varsayımın hatalı olduğunu biliyoruz; örneğin Büyük Patlama'dan sonra gelen saniyenin trilyon kere trilyon kere trilyonda biri gibi ufacık zaman dilimlerinde kütleçekimi ve elektromanyetizma gibi doğa yasaları birbirinden farklı değildi; tek bir birleşik yasaydı. Sonradan ayrıştılar. Ama bu aşırı uç vakalar bir yana, örneğin fotonların maruz olduğu yasaların Büyük Patlama'dan 100.000 yıl sonra da 100 milyon yıl sonra da aynı olduğunu varsayıyoruz. Çünkü aksini varsaymak için bir gerekçemiz yok. Dahası, bu varsayımla yaptığımız hesaplar, gözlemlerle uyuşuyor. Benzer şekilde, Evren şu anda genişliyorsa, demek ki zamanı geriye sardığımızda her şey küçülecek, küçülecek, küçülecek (aynı üniformitaryenizm ilkesi gereği). Bu da bizi 13.82 milyar yıl önce yaşanan Büyük Patlama'ya götürüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu arada, kozmologların Evren'in dinamiklerine dair bilgisi sadece böyle "Zamanı geriye sarsak her şeyi çözeriz." düzeyinde kalmıyor elbette. Sürekli yeni gözlemlerle modeller ve simülasyonlar güncelleniyor. Mesela bundan 5 milyar yıl kadar önce karanlık enerji baskın enerji formu halinde geldi (radyasyon ve maddeye nazaran) ve Evren ivmelenerek genişlemeye başladı. Öncesinde genişleme hızı giderek düşüyordu. Yani sizin bahsettiğiniz türden "hız değişimi" tarzı detayları da gözlemsel olarak tespit edebiliyoruz.

Son olarak, 13.82 milyar yıl önce olduğu söylenen şey "Büyük Patlama" olayı. Genelde "Evren'in Başlangıcı = Büyük Patlama" formülü üzerinden gidiliyor; çünkü standart kozmoloji şu anda bunu bu şekilde görüyor. İşte bu "başlangıç" olayının ne zaman olduğunu da Hubble Sabiti ile hesaplıyoruz ve Hubble Sabiti de zaten astronomik gözlemlere göre hassas olarak hesaplanan bir sayı; yani öylesine uydurulan bir sayı değil. Dolayısıyla bu, gözlemin direkt olarak teoriye götürdüğü, çok güçlü bir saha.

Ama Büyük Patlama'dan önce diye bir şeyden söz etmeye başladığınız anda alternatif kozmolojik teorilere girmeye başlıyorsunuz. Eğer çoklu evrenler varsa, enflasyon teorisi doğruysa, duymuş olabileceğiniz diğer kozmolojik teoriler doğruysa, zaten "Evren'in" (veya artık Büyük Patlama'dan önce ona ne dememiz gerekiyorsa onun) yaşı 13.82 milyar yıldan çok daha uzun.

Fakat şu ana kadar (belki enflasyon teorisi hariç) bu alternatif kozmolojik teorilerin doğru olduğunu düşünmeyi gerektirecek yeterli kanıt birikmiş değil. Dolayısıyla standart kozmolojide, Büyük Patlama'nın 13.82 milyar yıl önce olduğunu biliyoruz ve bundan öncesi diye bir şeyin var olamayacağını, çünkü "zaman" dediğimiz şeyin o noktada başladığını varsayıyoruz (daha fazla bilgi için buradaki yazımızı okuyabilirsiniz).[1] Bu varsayımları deldiğiniz anda, az önce sözünü ettiğim "alternatif kozmolojik teorilere" giriyorsunuz ve orası bir mayın tarlası. Hayal gücünü tatmin etmek açısından çok keyifli (o nedenle en başta komik örnekler verdim); ancak bunlarla şimdilik pek uzağa gitmeniz mümkün değil.

"Her şey olabilir." konusuna da dönecek olursak: Bilim, test edilebilir ve yanlışlanabilir sorular üzerinden ilerliyor. Bu süreçte hayal gücü en güçlü itici motorlardan biri; ama o hayal gücünün götürdüğü yer (en azından teoride bile olsa) test edilebilir ve yanlışlanabilir olduğu müddetçe. Elbette çok umut vaadediyor gibi gözüken konularda bu kuralın esnetildiği noktalar var (bkz. Sicim Teorisi) veya üzerine düşünmesi keyifli olduğu için bazen es geçiliyor gibi gelen konular da var (bkz. Simülasyon Teorisi). Ama bildiklerimizi, test edebildiklerimiz ve gözleyebildiklerimiz üzerinden inşa etmek zorundayız. Yoksa hangi konuda kendimizi kandırıyoruz, hangi konuda doğru yoldayız asla bilemeyiz. 13.82 milyar yıl önce "büyük bir şeyler" olduğundan eminiz. O şeyin doğasına dair de çok soru işareti var elbette; ama bulgular ışığında belli bir hikaye ortaya koyabildik. Şimdi daha fazla veri, daha iyi bilimle onu ilerletmemiz ve ona meydan okumamız gerekiyor. Ama her adım, test edilebilirlik ve yanlışlanabilirlikten geçmek zorunda.

626 görüntülenme

Kaynaklar

  1. M. J. Rees. (1997). Before The Beginning: Our Universe And Others. ISBN: 9780201151428. Yayınevi: Basic Books.
Bu cevap, soru sahibi tarafından en iyi cevap seçilmiştir. Ancak bu, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.
42
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
B Polat
B Polat
326K UP
Bilim Meraklısı

Evrenin yaşı sadece Hubble sabiti ile yapılan genişleme hızının, mesafe ile çarpılmasından bulunmuyor. Bu sonuç, kozmik mikrodalga ışıması ve "küresel kümeler" denen evrende ilk oluşan yıldız kümelerinin yaşı ile teyit ediliyor. Bunlar içinden en net sonucu Avrupa Uzay İstasyonunun Plank ve NASA'nın Spitzer uzay teleskobunun mikrodalga ölçümlerinden gelen verilerinden oluşuyor.

Birbirinden bağımsız bu hesapların her biri evrenin 13.8 milyar yıl civarında bir yaşı olduğunu gösteriyor.

Hubble sabiti ile yapılan hesapta, evrenin başından bari genişleme hızıdaki değişimlerde dikkate alınıyor. Evren bilirli bir süreye kadar, sabit sonradan hızlanarak genişlemeye başladığı biliyor. Hesabı anlaşılır kılmak çoğu yerde ki anlatımda detaya girilmez.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Kaynaklar

  1. N. T. Tillman. How Old Is The Universe?. (8 Haziran 2017). Alındığı Tarih: 3 Ağustos 2022. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı
9
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Ecrin Ela Erduyan
12, fizik meraklısı

Tabikide hiçbir şey kesin değildir. Zaman insanlar tarafından icat edilen bir şey, mesela hız ın tanımı birim zamanda aldığı yola bağlıdır ama evren yere düşmüş bir vazo gibi sürekli genişlemeye ve büyümeye devam eder. Uzaydaki maddeler diğer maddelerin... Ahenk içinde manyetik alanlarında hareket eder ve çekim gücü olan varlığa yaklaştıkça hızı artar bu yüzden zamanı tam olarak ölçmek bence imkansızdır.

Bunlar benim fikirlerimdir, lütfen kesin bilgi olarak görmeyin görüşlerimi; sadece fikir paylaşmak istedim. Fiziğe hakim olduğumu her şeyi bildiğimi söyleyemem. Hala öğrenmekteyim.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Kaynaklar

  1. C. Sagan. (2002). Cosmos. ISBN: 9780375508325. Yayınevi: Random House. sf: 86, 94.
1
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close