Son 50 Yılda, Biyoçeşitliliğin %68'ini Yok Ettik!

Son 50 Yılda, Biyoçeşitliliğin %68'ini Yok Ettik! Vox
 Ahmet BerkeCandan Podcast Seslendirmeni Ahmet Berke Candan
3 dakika
1,595 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Bu başlıkları çok sık atar olduk. Daha sadece 5 sene önce, 2015 yılında yazdığımız bir haberin başlığı şöyleydi: "40 Yılda Okyanus Yaşamının %49'unu Yok Ettik." Zaten bilim insanları, yine 2015 yılında duyurduğumuz gibi, Dünya tarihindeki altıncı kitlesel yok oluş içerisinde olduğumuzdan kuşkulanıyorlar ve ilk defa bir yok oluş, doğrudan insan kaynaklı bir şekilde yaşanıyor. Bunun ayak sesleri, yeni yayınlanan kitlesel yok oluş araştırmalarıyla hissedilmeye devam ediyor.

Şimdi, Dünya Vahşiyaşam Fonu (WWF) tarafından hazırlanan bir rapora göre, 1970 senesinden beri, yani son 50 senede, insan-kaynaklı sebeplerle tüm biyoçeşitliliğin %68 kadarı yok oldu![1] Amerikan tropiklerinde (Karayipler ve Latin Amerika da dahil olmak üzere) bu yok oluş oranı %94'lere kadar ulaştı!

WWF tarafından hazırlanan Yaşayan Gezegen Raporu'nun 2020 sürümünde, Dünya'nın dört bir yanından, aralarında balıklardan kuşlara ve amfibilere kadar 4300 farklı omurgalı türünün takibi yapıldı. Londra Zooloji Cemiyeti ile işbirliği sonucu hazırlanan 83 sayfalık raporda, 1970-2016 yılları arasında, bu türlerin yaban hayattaki popülasyonlarının %68 oranında azaldığı gösterildi. WWF'nin Uluslararası Genel Direktörü Marco Lambertini şöyle söylüyor:[2]

Reklamı Kapat

Eldeki kanıtları görmezden gelemeyiz. Yaban hayata ait türlerin popülasyonlarındaki bu ciddi azalmalar, doğanın çökmeye başladığının ve gezegenimizin kırmızı uyarı işaretleri verdiğinin göstergesi. Biyoçeşitliliği korumak, insanlığı korumaktır.

Rapor, COVID-19 salgınında popülerleşen bir terim olan "eğriyi bastırmak" kavramına gönderme yapıyor ve alt başlık olarak "Biyoçeşitliliğin Yok Oluşunun Eğrisini Bastırmak" kalıbını kullanıyor. Eğer yok oluş eğrisini bastırmazsak, biyoçeşitliliği geri döndürülemez bir şekilde yok edebiliriz.

Raporun sonuçları, 2019 yılında Birleşmiş Milletler tarafından hazırlanan bir diğer raporun sonuçlarıyla da uyumlu: O rapora göre, 8 milyon civarında olduğu tahmin edilen bütün bitki ve hayvan türlerinin 1 milyon kadarının yok olma tehdidi altında olduğunu söylüyordu. Bu türlerin birçoğu, sadece birkaç on yıl içinde tamamen yok olabilir ve rapora göre suçlu, insan faaliyetleri.[3]

2020'nin temmuz ayında yayınlanan bir diğer rapora göre, biyoçeşitlilik kaybı ve insanlığın doğayı harap etmesi, COVID-19 gibi daha fazla sayıda salgınla yüzleşmek zorunda kalmamız anlamına gelebilir.[4] Hatta bu tür pandemiler, kısır döngüleri de tetikleyebilir: Pandemiler dolayısıyla Dünya'nın bazı bölgelerinde eve kapanmak zorunda kalma sonucu artan odun ihtiyacı dolayısıyla daha fazla orman yıkımına sebep olabilir ve bu da daha fazla pandeminin önünü açabilir.

Elbette bunu durdurmanın yolları var ve bilim insanları, tüm insanlık için bir yol haritası çizmeye çalışıyorlar. Örneğin Nature dergisinde yayınlanan bir makalede, sera gazı salımlarının azaltılması yoluyla en tehlikeli iklim değişikliği senaryolarının önüne geçmenin mümkün olduğu, bu yolla da hem karada hem denizde canlılığın korunabileceği, hasar görmüş alanların restore edilebileceği, besin üretiminin evrimleşerek var olan ekosistemlere daha uyumlu hale getirilebileceği vurgulanıyor.[5]

Yani arayan için çözüm çok. Ama önemli olan, yöneticilerin ve halkların bilime ve bilim insanlarına kulak vermesi... Eğer vermezsek, COVID-19 örneğinde olduğu gibi, gelecekte biyoçeşitlilik kaybı dolayısıyla başımız derde girecek.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

An itibariyle insanlık, gezegenimizin kaynak üretiminden 1.56 kat daha fazla tüketim yapıyor.[1] Yani sürdürülebilir bir tür değiliz. Ve tüm zekamıza, kültürümüze ve medeniyetimize rağmen, bugüne kadar var olmuş tüm türlerin %99.9'unun yok olduğu gerçeğine, bir diğer tür olarak katılmamız önünde pek bir engel yok gibi gözüküyor. Ya bilime kulak vereceğiz, ya göz göre göre yok olacağız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 14
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 5
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ a b World Wildlife Fund. Living Planet Report 2020. (11 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 11 Eylül 2020. Alındığı Yer: World Wildlife Fund | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. Rott. Npr Choice Page. (10 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 11 Eylül 2020. Alındığı Yer: NPR | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. Chapell. 1 Million Animal And Plant Species Are At Risk Of Extinction, U.n. Report Says. (06 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 11 Eylül 2020. Alındığı Yer: NPR | Arşiv Bağlantısı
  • ^ UN Environment Programme. Preventing The Next Pandemic - Zoonotic Diseases And How To Break The Chain Of Transmission. (06 Temmuz 2020). Alındığı Tarih: 11 Eylül 2020. Alındığı Yer: UNEP | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Leclère, et al. (2020). Bending The Curve Of Terrestrial Biodiversity Needs An Integrated Strategy. Nature, sf: 1-6. doi: 10.1038/s41586-020-2705-y. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2021 07:04:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9333

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Köpekgil
Süpernova
Algı
Ateş
Yüz
Korku
Yok Oluş
Kas
Tüy
Kuvvet
Zooloji
Memeli
İmmünoloji
Nadir
Balık
Kuyruksuz Maymun
Foton
Su
Nükleik Asit
Büyük
Maske Takmak
Amerika Birleşik Devletleri
Genetik
Türleşme
Astrofotoğrafçılık
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın