Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Ozon Tabakası İyileşiyor; Küresel Rüzgarların Hareketleri Hakkında İyi Haberler Var!

Montreal Protokolü, Gezegenimizin Ozon Tabakasının Hızla İyileşmesini Mümkün Kılıyor!

Ozon Tabakası İyileşiyor; Küresel Rüzgarların Hareketleri Hakkında İyi Haberler Var! Good News Network
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Alert isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 6 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Antarktika'nın üzerindeki ozon tabakası, önceye göre oldukça iyi durumda. Hatta güney yarımkürenin atmosferinde gerçekleşen birçok endişe verici değişiklik durdu. Birine teşekkür edeceksek, bu kesinlikle Dünya'nın ta kendisi olmalı.

Yeni bir çalışma; ozon incelten maddelerin (OİMler veya ODSs) üretilmesini durdurmak adına 1987 yılında yapılan Montreal Protokolü'nün, güney yarımküre çevresindeki hava akımlarındaki endişe verici değişikliklerin durdurulmasında, hatta durumun tersine çevrilmesinde etkisi olduğunu öne sürüyor.

Gezegenimizin kutuplarında yüksek irtifada dönen hızlı hava akımlarına jet akımları denir. Yüzyılın başlangıcından önce, ozon tabakasının incelmesi dolayısıyla güney jet akımı, normalden daha güneyde sürüyordu. Bu durum, yağış modellerinde ve okyanus akıntılarında değişimlere neden oldu. Ancak protokol imzalandıktan ortalama on yıl sonra, bu değişimler aniden durdu.

Peki, bu bir tesadüf müydü? Yakın zamanda, bir dizi model ve bilgisayar simülasyonu sonucunda araştırmacılar, bu duraklamanın yalnızca rüzgarlardaki doğal kaymalar tarafından kaynaklanmadığını keşfetti. Yani, jet akımının neden aniden durduğunu açıklayacak tek şey, ozon tabakasındaki değişikliklerdir.

Başka bir deyişle, Montreal Protokolü'nün etkisi, jet akımının güneye göçünü duraklatmış, hatta durumu biraz da tersine çevirmiş görünüyor.

Nihayet, bu iyi bir haber.

Örneğin Avustralya'da jet akımındaki değişiklikler, yağmuru kıyı bölgelerinden uzağa itmiş; bu da kuraklık riskini artırmıştı. Eğer bu durum tersine dönerse, yağmurlar geri dönebilir. Melbourne Üniversitesi'nde organik kimyager olan Ian Rae (kendisi araştırmaya dahil değildi) şöyle diyor:

Soğuk hava kitlesini getiren "hava bantları" (İng: "weather bands") güney kutbuna doğru daralıyor. Avustralya'da işte bu yüzden son otuz yılda yağışlar azaldı. Ozon tabakası iyileşiyorsa ve sirkülasyon kuzeye doğru ilerliyorsa, bir taşla iki kuş demektir."

Ancak, bu sevinç uzun sürmeyebilir. Bu durum ozon tabakasının iyileşmesine neden olsa da, atmosferdeki karbondioksit seviyesi artmaya ve tüm bu ilerlemeyi riske atmaya devam ediyor.

Geçtiğimiz yıl, Antarktika'daki ozon deliği 1982'den bu yana ilk defa bu kadar küçük ölçüldü. Ancak bu sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyor çünkü bu durum, atmosferin ilgili katmanındaki olağandışı ılıman sıcaklıklarla alakalı olabilir. Dahası, son yıllarda, Çin'deki sanayi bölgelerinden gelen ve ozon tabakasını incelten maddelerde bir artış görüldü. Colorado Boulder Üniversitesi'nde atmosferik kimyager olan Antara Banerjee şöyle diyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bunu bir "duraklama" olarak adlandırıyoruz çünkü kutup yönündeki sirkülasyon devam da edebilir, olduğu gibi de kalabilir, tam tersine de dönebilir. Bu durum, ozon tabakasının iyileşmesinin karşıt etkileri ve gelecekteki akımı belirleyecek olan sera gazları arasında bir mücadele.

Montreal Protokolü; küresel ve hızlı önlemler alırsak, sebep olduğumuz hasarı biraz olsun durdurmaya hatta tersine çevirmeye yardımcı olabileceğimizin kanıtıdır. Ancak bu durumda bile; sera gazı emisyonlarındaki istikrarlı artış, bize bu eylemin yeterli olmadığını hatırlatmaya yetiyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Umut Verici! 11
  • Muhteşem! 6
  • Grrr... *@$# 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2020 15:03:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8413

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Makale
Kozmoloji
Bakteriler
Covid-19
Doğru
Diş Hekimliği
Hormon
2019-Ncov
Göz
Hamile
Olasılık
Mutasyon
Küresel Isınma
Ribozim
Kedigiller
Bilim
Sosyal
Bağışıklık Sistemi
Dna
Safsata
Epidemik
Evrim Ağacı
Lgbt
Obstetrik
Maymun
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer haklı olduğunu biliyorsan, başkalarının ne düşündüğünü umursamazsın. Er ya da geç gerçekler ortaya çıkar.”
Barbara McClintock
Geri Bildirim Gönder