Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Sinirbilim ve Beyin - 9: Diensefalon (Ara Beyin) - Hipotalamus

Sinirbilim ve Beyin - 9: Diensefalon (Ara Beyin) - Hipotalamus
9 dakika
70,698
  • Sinirbilim (Nörobiyoloji)
Evrim Ağacı Akademi: Sinirbilim ve Beyin Yazı Dizisi

Bu yazı, Sinirbilim ve Beyin yazı dizisinin 9. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Sinirbilim ve Beyin - 1: Sinir Sisteminin Evrimsel Geçmişi" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Hatırlayacak olursanız bir önceki yazımızda ara beyin dediğimiz diensefalon kısmının talamus bölgesini işlemiştik. Bu kısımda ise hipotalamusu ve görevlerini, hastalıklarını, sorunlarını göreceğiz, beynimize nasıl katkı sağladığını aktaracağız.

Hipotalamus, orta beynin, yani beyin sapının en üst kısmında bulunan mezensefalonun üst kısmının önünde, bir önceki yazıda bahsettiğimiz talamusun ise ön kenarının hemen altında yer almaktadır. Aşağıdaki görselde tam yerini görmeniz mümkündür:

Bu Reklamı Kapat

Yine Gray's Anatomy'den alınmış bu görselde, göreceğiniz gibi yumru şeklindeki talamik lobların hemen altında hipotalamus bulunmaktadır. Biraz daha gerçekçi görsellere bakacak olursak:

Görebileceğiniz gibi hipotalamusun pek de tanımlanabilir bir şekli yoktur. İsmi, Yunancada "oda altı" anlamına gelmektedir. Talamusun anlamını hatırlayacak olursanız, bunun neden böyle isimlendirildiğini net bir şekilde anlayacaksınızdır.

Bu Reklamı Kapat

Hipotalamus, beynimizin sadece %1'lik kısmını temsil eder. Buna rağmen, beynimizin en önemli yapılarından biridir. Bu ufak alanın komşuları olan talamus ve mezensefalon (orta beyin) arasında çok yoğun bağlantılar bulunmaktadır. Hipotalamus, daha sonra detaylıca bahsedeceğimiz ve duygularımızın oluşma merkezi olan limbik sistemin en önemli parçalarından biridir. Duygularımız limbik sistemde belirlendikten sonra yüz ve vücut kaslarına bilgileri ileten hipotalamustur. Ayrıca, bunun haricinde, limbik sistemden çıkan duygusal kararları hormonlar salgılatarak yöneten de yine hipotalamustur.

Tıpkı talamus gibi birçok çekirdekten oluşur. Şimdiye kadar 16 farklı çekirdeği tanımlanmıştır ve bunların her biri, birbirinden önem arz etmektedir. Bu çekirdeklerinin aktivitesi sayesinde çok önemli temel bir görevi yerine getirir: Salgıları sayesinde sinir sistemi ile salgı (endokrin) sistemini birbirine bağlamaktadır. Bu, çok önemli bir görevdir, çünkü sinir sistemi sadece iletimsel konularda görev alır ve sinyalleri değerlendirir. Ancak bu değerlendirmenin sonucunda meydana gelen uygulamayı yapan endokrin sistemdir. 

Sinir sistemininden bahsederken, hatırlayacak olursanız, her şeyin sinirsel iletim sayesinde olduğunu söylemiştik. Bu sebeple, beynin tüm parçaları işlevlerini görebilmek adına bazı sinyallere özellikle hassas olmak zorundadır. Zira beyin mükemmel bir organ olmadığı için, birçok sefer sinyaller yönünü şaşırmakta ve farklı bölgelere ulaşmaktadır. Ancak bu sinyaller, eğer ki o bölgenin hassas olduğu sinyaller değilse, genelde hiçbir soruna neden olmazlar. Kimi zamansa, tesadüf eseri bu sinyaller o bölgenin tanıdığına benzer sinyaller olabilir ve bu sebeple o bölge hatalı çıktılar verebilir. İşte hipotalamusun da duyarlığı olduğu temel uyaranlar şunlardır:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Işık: Hipotalamusun en önemli çekirdeklerinden biri Suprakiazmatik Çekirdek adı verilen ve canlılarda döngüleri kontrol eden çekirdektir. Bu çekirdek, dolayısıyla hipotalamus, gözden ve ışık reseptörlerinden alınan verileri sürekli olarak işler ve günlük (sirkadyen), aylık (sirkatidal) ve yıllık (sirkanular) döngüleri kontrol eder. Bunun için, döngülerle uyumlu kimyasalları salgılar. Örneğin gece olduktan sonra uykumuzu getiren bazı hormonları salgılatarak uykuya bedeni hazırlar. Bunun sebebi, memeli bir hayvan olan insanın diurnal (gündüz yaşayıp gece uyuyan) bir tür olmasındandır.
  • Koku: Hipotalamus, her ne kadar göreceli olarak yeni bir bölge olan diensefalon içerisinde bulunsa da, oldukça eski işlevleri üstlenmiş bir bölgedir. Koku konusunda son derece hassastır. Daha da hassas olduğu koku tipi, türe özel dış hormonlar olan feromonlardır. Feromonlar, bireyden dışarıya yayılır ve özellikle karşı cinsiyeti etkilemek için kullanılır. Kimi türde ise avcıları uzak tutmak, avları üzerine çekmek ya da popülasyon içi bireylerin birbirini tanıması için kullanılır.
  • Steroidler: Vücudun çeşitli bölgelerinden salgılanan steroid hormonların düzeylerine duyarlıdır ve buna göre vücudu kontrol eder.
  • Vücut İçi Sinyaller: Özellikle kalpten, mideden, üreme organlarından, böbreklerden gelen sinyalleri sürekli değerlendirir ve buna uygun kimyasalları salgılar. Bu sayede korkup kaçmamızı gerektiren bir durumda kalbimizin hızlanması ve benzeri tepkiler sağlanabilir. 
  • Otonom Girdiler: Beynimiz, neredeyse %100 otomatik ve kontrolümüz dışında çalışır. Bunun düzenlenmesinin tek yolu yoğun kimyasal kontroldür. İşte bu kontrolü hipotalamus yapar.
  • Kandaki Kimyasallar: Hipotalamus, hormonal aktiviteyi düzenlediği için kan içerisindeki her kimyasalın düzeyini takip etmek durumundadır. Zira birçok kimyasal hormon kan ile ilgili yerlere taşınır. Bu sebeple hipotalamus kan içerisindeki leptin, gerin, angiotensin, insülin, hipofiz salgıları, sitokinler ve benzeri hormonlar ile kandaki glükoz oranı, plazma miktarı, vb. özellikleri sürekli takip eder.
  • Stres: Stres, türün hayatta kalması için çok önemli bir unsurdur. Ancak aşırı stres, bireyi tehlikeye sokacak durumlar yaratabilir. Zira strese sebep olan kimyasallar bir süre sonra hücrelere zarar vermeye başlar. Bu yüzden stres hormonları sürekli olmamalıdır. Bunu düzenleyen hipotalamustur.
  • Yabancı Organizmalar: Bireyin sağlığının korunması, hiçbir zaman mükemmel bir şekilde sağlanamaz. Vücut, her zaman dışarıdaki mikroplara açıktır. Bu sebeple bazı savunma mekanizmaları geliştirilmiştir. Bunlardan biri de vücut sıcaklığının değiştirilmesi sonucu işgalci organizmalarla mücadele etmektir. Bu sıcaklık değişimlerini hipotalamus kontrol eder. 

İşte tüm bu uyaranları sürekli olarak takip eden hipotalamus, sayısız hormonun salgılanmasını tetikler. Aslında hipotalamusun doğrudan salgıladığı ve doğrudan hedefe ulaşan pek hormon yoktur. Genellikle hipotalamus, hipofiz bezi olarak adlandırdığımız, hipotalamusun bir uzantısı olarak evrimleşmiş bir yapıyı uyarır, bu bez ana salgıları üretir. Bu yapıya tekrar döneceğiz. Ancak şimdi, en nihayetinde salgısal hiyerarşinin en tepesinde bulunan hipotalamusun görevlerine bakalım. Hipotalamustaki sinirlerin uyarılması, bu uyarıların değerlendirilmesi ve bunun sonucunda hormonların salgılanması sonrasında gerçekleştirilen görevleri hipotalamusun farklı çekirdeklerine göre sınıflandırabiliriz. Unutmayın ki çekirdeklerin isimleri çok da önemli değil, önemli olan ne iş yaptıklarını anlamak ve bu sayede hipotalamusun görevlerini görmek:

  1. Orta Ön Optik Çekirdek (Medial Preoptic Nucleus): Üreme organlarını düzenleyecek hormonları salgılatan çekirdektir. Bu bölge, embriyolojik gelişim açısından da çok önemlidir; zira bireyin ana karnında genetik olarak belirlenen cinsiyetine ait cinsel organları üretecek hormonları salgılar. Kısaca hipotalamus, cinsellik açısından tür için vazgeçilmez bir öneme sahiptir.
  2. Üst Optik Çekirdek (Supraoptic Nucleus): Yine cinsellik konusunda çok önemli bir hormon olan oksitosin hormonunu salgılatan bölge burasıdır. Özellikle doğum sırasında annenin uterus ve vajinasının kasılması, meme uçlarının kabararak yavruyu besleyecek hale gelmesi, sütün salgılanması için hazırlıkların yapılması açısından çok önemli bir hormondur. Bu çekirdek, aynı zamanda vazopressin denen bir diğer hormonu salgılar. Bu hormon ise vücut içerisindeki suyun böbreklerden geri emiliminden sorumludur. Bu hormon salgılandığında nefronlardaki (böbrek damarlarındaki) suya olan geçirgenlik artar ve daha fazla su geri emilir. Bu, karasal türlerin kurak ortamlarda yaşayabilmesi için çok önemli bir adaptasyondur.
  3. Paraventriküler Çekirdek: Hipofiz bezinden kortikotropik hormon adı verilen bir hormonun salgılanmasını tetikler. Ayrıca yine, oksitosin ve vazopressin salgılar.
  4. Ön Hipotalamik Çekirdek (Anterior Hypothalamic Nucleus): Yukarıda bahsettiğimiz sıcaklık kontrolünü, nefes alış veriş hızını, terlemeyi sağlayan bölge burasıdır. Tür için hayati öneme sahiptir. Aynı zamanda tiroit bezinin çalışmasını sağlayan hormonların düzenlenmesini de bu bölge gerçekleştirir.
  5. Suprakiyazmatik Çekirdek (Suprachiasmatic Nucleus): Günlük döngüyü takip eden ve buna uygun kimyasalları salgılatan beyin bölgesidir. Aynı zamanda gerektiğinde vazopressin salgılayabilir.
  6. Yan Çekirdek (Lateral Nucleus): Bireyin susuzluğunu ve açlığını takip eder ve tetikler. Vücuttaki su oranı düştüğünde susamayı, şeker veya genel olarak besin oranı düştüğünde açlığı tetikler. Hasarı ölümcül olabilir.
  7. Dorsomedial Hipotalamik Çekirdek: Birey için en önemli bölgelerden biridir. Kan basıncını, kalp ritmini ve sindirim sistemini kontrol eder. Hasarı ölümcül olabilir.
  8. Ventromedial Çekirdek: Bireyin mutluluk ve huzur duymasını sağlayan bölgedir. Aynı zamanda nörohormonların salgılanmasını düzenler. Dolayısıyla bireyin hazza erişmesi için mücadele etmesini, doğaya adapte olmasını kontrol eder.
  9. Arka (Posterior) Çekirdek: Kan basıncını arttıracak hormonları salgılar, göz bebeklerinin büyüyüp küçülmesini kontrol eder ve titremeyi ayarlar. Bu sayede çevreye uyum sağlama gerçekleştirilebilir, bireyin hayatta kalması için çok önemlidir.

Burada sadece 9 çekirdeğe yer verdik. 16 civarında çekirdek olduğunu hatırlayınız. Dediğimiz gibi, hipotalamus tüm bu görevlerini salgılatıcı faktörler adı verilen kimyasallar salgılayarak hipofiz bezine yaptırır. Kendisi bir sinir ağıdır ve doğrudan hormon üretimini gerçekleştirmez. 

Zaten görevlerini okuduğunuzda, hasarlarının ne kadar ölümcül olabileceğini anlamış olursunuz. Hipotalamus, varlığımızı sürdürebilmemizin sınırlı sebeplerinden biridir ve hasarları çok ciddi sorunlar doğurmaktadır.

Hipotalamusun Kusurları, Hataları, Hastalıkları ve Sorunları 

Tahmin edilebileceği gibi, hipotalamusta meydana gelen her hasar, hormonal dengesizliğe sebep olacak, aşırı ya da az salgılamayla sonuçlanacak, bu da bireyin bütün niteliklerini değiştirebilecektir. Bu açıdan hipotalamus hayati öneme sahiptir; fakat o kadar da başarılı çalışan bir yapı değildir. Kolaylıkla bozulabilir, çevresel etmenlere çok hassastır ve bozulduğu zaman düzeltmek oldukça zordur, kendi kendineyse, sistem içerisinde neredeyse hiç düzelemez.

Hipotalamik bozuklukların başında hipopitüiterizm denen bir sorun gelmektedir. Hipotalamus düzgün çalışamadığında, hipofiz bezine doğru komutları gönderemez. Bunun sonucunda da hipofiz bezi doğru hormonları, doğru miktarda salgılayamaz. İşte bu durumda, cinsiyet hormonlarından tutun da, vücut sıcaklığını ayarlayan, kalp ritmini düzenleyen hormonlara kadar herhangi bir hormonun veya hepsinin birden çalışması bozulacaktır. Bu, birey için çok büyük ihtimalle ölüm veya geri döndürülemez hasarlar demektir. Örneğin vazopressin salgılanamadığında su emilimi düzenlenemeyecek ve organlar iflas etmeye başlayacaktır. Oksitosin salgılanmadığında hamile birey yavrusunu dışarı çıkaramayabilecek, türün devamı tehlikeye girecektir. Tiroid uyarıcı hormonları salgılatan hormonlar bozulduğunda, tiroit bezi çalışmayacak, vücut dengesi alt üst olacaktır. İşte bu sebeplerle hipotalamus çok önemlidir.

Bu Reklamı Kapat

Bir diğer sorun, nörojenik diyabet insipidus olarak adlandırılan bir sorundur. Hipotalamusun çalışması aksadığında veya bozulduğunda, vazopressin salgılanamayacak ve birey sürekli susuzluk hissedecek, sürekli idrar atacaktır. Bunun sonucunda, eğer su dengesi sağlanamazsa (vahşi doğada böyle bir kaynak yoksa), bireyin organları su kaybederek ölmeye başlayacaktır. Bu da, hipotalamusun aksamasının tehlikelerini göstermektedir.

Bir diğer sorun, üçüncül hipotiroidizm adı verilen bir tiroit hastalığı tipidir. Tirotropin Salgılatıcı Hormon adı verilen bir hipotalamus hormonu salgılanamadığında metabolik aktivite alt üst olacak ve düzenlenemeyecektir. Bu da birey için ölüme kadar giden sonuçlar doğurabilir.

Son olarak bahsetmek istediğimiz bir diğer sorun, gelişimsel sorunlar başlığı altında embriyolojik ve doğum sonrasındaki gelişimde meydana gelen aksamalardır. Örneğin gonadotropin hormonu, hipotalamustaki bir aksamadan ötürü üretilemezse, birey ergenliğe ya giremeyecek ya da çıkamayacaktır. Bu da bireyin asla üreme yetisine ulaşamamasına ve soyunun sona ermesine neden olabilecektir.

Daha önceki bölgelerin aksine, insanı şoke edici, ilginç hastalıkları olmasa da, hipotalamusu tehlikeli kılan, hayatı ince bir iplik üzerinde yürüten bölge olmasıdır. Tek bir hatası, ciddi sorunlar doğurabilir. Üstelik bu ufacık yapı, devasa beyni ve vücudu yönetmektedir. Hormonların orkestra şefi gibidir. Bu sebeplerle, hipotalamusun aksaması, birey için kabul edilemez bir hata olacaktır.

Bir sonraki yazımızda hipofiz bezini ve diğer diensefalon bölgelerini inceleyeceğiz. Sonrasında ise yavaş yavaş bilincin ana bölgesi olan serebruma girmeye başlayacağız.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • Muhteşem! 11
  • Umut Verici! 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Güldürdü 2
  • Üzücü! 2
  • Korkutucu! 2
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Evrim Ağacı Akademi: Sinirbilim ve Beyin Yazı Dizisi

Bu yazı, Sinirbilim ve Beyin yazı dizisinin 9. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Sinirbilim ve Beyin - 1: Sinir Sisteminin Evrimsel Geçmişi" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/06/2022 08:51:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/320

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Yapay Zeka
Hayatta Kalma
Çiçek
Genler
Çocuklar
Yörünge
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Eczacılık
Canlılık
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Kalıtım
Obezite
Temel
Yumurtalık
Diyet
Dağılım
Deprem
İspat
Abiyogenez
Depresyon
Doğal Seçilim
Evrimsel Süreç
Özellikler
Bilim İnsanları
Mikrobiyoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.