Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Solaklık ile İlişkili İlk Genler Bulundu ve Bu Genler, Beyin Yapısını da Değiştiriyor!

Solaklık ile İlişkili İlk Genler Bulundu ve Bu Genler, Beyin Yapısını da Değiştiriyor!
Yazar James Gallagher Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
3,569 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bilim insanları, insan DNA'sında solaklıkla bağlantılı ilk genetik dizilimi buldular. Bu dizilim, özellikle beynin dile ilişkin bölgelerinde yapısal ve işlevsel yönüyle yakın ilişkili olduğunu gösteriyor.

Oxford Üniversitesi'ndeki araştırma grubu, bu ilişkinin sonucu olarak solak insanların sözel becerilerinin daha iyi olabileceğini öne sürdü. Fakat beyin gelişimi ve el seçimi arasındaki bağlantıya dair birçok soru bilim dünyasında hala aydınlatılmayı bekliyor.

Araştırma Bize Neler Öğretiyor?

Yaklaşık her 10 insandan biri solaktır. İkizler üzerinde yapılan araştırmalara göre, el seçimi ve genlerin (ebeveynlerden gelen DNA'lar) arasında bir bağlantı olduğunu biliyoruz. Fakat detaylar gün yüzüne çıkmayı bekliyor.

Araştırma ekibi, UK Biobank'tan yaklaşık 400.000 kişinin genetik kod sekansını ve DNA bilgilerini aldı. Bu veri setinde, yaklaşık 38.000 birey solak idi. Ardından bilim insanları, dev bir "iki resim arasındaki farkı bul" oyunu gibi, solaklığı etkileyen DNA dizilimindeki farkları bulmak üzere bu iki grubun (sağlak ve solaklar) DNA'larını karşılaştırdılar. Brain dergisinde yayımlanan makaleye göre, insan genomunda solaklığı etkileyen 4 "sıcak bölge", yani daha sık mutasyona uğrayan DNA dizilimleri (İng: "mutation hotspot") bulundu.[1] Araştırmacılardan biri olan Prof. Gwenaëlle Douaud, BBC News ekibine şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Bu bulgular bize ilk kez el tercihinin genetik unsurlar taşıdığını gösterdi.

Mekanizma Nasıl İşliyor?

Bu mutasyonlar, hücrede sitoskeleton (bir nevi, karmaşık yapıya sahip bir "hücre iskeleti") adı verilen yapıyı düzenliyor. Salyangozların sitoskeletonunu değiştiren bu benzer mutasyonlar, yumuşakçaların kabuklarının saat yönünün tersine veya "sola" doğru oluşmasını da belirleyen genleri barındırıyor!

UK Biobank projesinden, araştırmaya katılan grubun beyin tarama sonuçları, sitoskeletonun, beyindeki beyaz madde yapısı üzerinde değişikliğe yol açtığını gösterdi. Kendisi de solak olan Prof. Douaud, şöyle diyor:

İnsanlara ilk defa el seçimi ve sitoskeleton farklılığının bağlantısını, beyinde görülebilir hale getirdik.

Sol elini kullanan katılımcılarda, beynin her iki yarımküresinde de bulunan dil bölgesinin daha fazla bağlantısı olduğu ve bu iki yarımkürenin daha koordine çalıştığı gözlemlendi.

Araştırmacılar solak insanların sözel becerilerde daha iyi olduklarını düşünseler de, ellerinde henüz bunu kanıtlayacak yeterli bilgi bulunmamakta. Ayrıca çalışmalar sonucunda solak insanların şizofreni ve Parkinson hastalığına yakalanma oranının az da olsa sağ elini kullanan bireylere oranla yüksek olduğu görülüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Solaklığın Altında Yatan Toplumsal Algılar

Solak olmak, genelde insanlar tarafından olumsuz olarak karşılanıyor. El cerrahı ve makale yazarlarından olan Prof. Dominic Furniss şöyle diyor:

Birçok toplumda solak olmak şanssızlık veya kötü olarak tanımlanır ve dile de bunun etkileri yansımıştır.

Fransızcada "gauche" kelimesi hem sol hem de sakar anlamına gelmekte. İngilizcede ise "right" kelimesi hem sağ hem de haklı olmak anlamlarını karşılıyor. Prof. Furniss şöyle devam ediyor:

Araştırmaya göre solak olmak sadece beynin biyolojik gelişiminin bir sonucu, şanssızlık veya kötülükle herhangi bir bağlantısı bulunmuyor. Bu durum kısmen keşfetmekte olduğumuz genetik varyasyonlardan kaynaklanıyor. Bizi, insan yapan şeyleri daha da iyi anlamamızı sağlıyor.

Solaklıkla İlgili Her Şey Çözüldü mü?

Kesinlikle hayır.

El seçiminde en yakın tahmin %25 genetik ve %75 çevresel faktörlerden kaynaklı. Yapılan bu araştırmada ise ilk %1'lik genetik bileşenler bulundu, ne yazık ki bu da sadece İngiliz popülasyonu için geçerli.

Reklamı Kapat

Kısacası, genetik bileşenler ve insanların el seçimi üzerine aydınlatılması gereken çok şey var. Solaklık ve sağlaklık ile ilgili daha fazla bilgi almak için bu yazımızı okuyabilirsiniz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 13
  • Tebrikler! 12
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: BBC News | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Wiberg, et al. (2019). Handedness, Language Areas And Neuropsychiatric Diseases: Insights From Brain Imaging And Genetics. Brain, sf: 2938-2947. doi: 10.1093/brain/awz257. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 09/03/2021 14:16:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10173

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Fizik
Ekonomi
Tarih
Çocuk
Dünya Dışı Yaşam
Mikrobiyoloji
Genetik Müdahale
Yörünge
Acı
Akciğer
Canlılık Cansızlık
Yapay Zeka
Viral Enfeksiyon
Elektrik
Evrimsel Biyoloji
Tehlike
Nobel Ödülü
Deri
Kadın
Saç
Sağlık Bakanlığı
Evrimsel Psikoloji
Ecza
Araştırma
Robot
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Cesaret, erdemdir ve cesur olmanın tek yolu cesaret etmektir. Nasıl ki yüzme öğrenmek için yüzmeniz gerekirse, cesur olmak için de cesaret gerekir.”
Marie Daly
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku