Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Shell ve Exxon, 1980'lerden Beri Faaliyetlerinin İklim Değişimini Hızlandırdığından Haberdardı - ve Hiçbir Şey Söylemediler, Hiçbir Şey Yapmadılar!

Shell ve Exxon, 1980'lerden Beri Faaliyetlerinin İklim Değişimini Hızlandırdığından Haberdardı - ve Hiçbir Şey Söylemediler, Hiçbir Şey Yapmadılar! Luca D'Urbino
6 dakika
1,216
  • Klimatoloji (İklimbilim)

1961 yılında bir gün Daniel Ellsberg adında Amerikalı bir ekonomist, üzerinde gelecekle ilgili tahminler yazan bir kâğıda rastladı.[1] ABD hükümetine gizli nükleer savaş planları konusunda danışmanlık yapan Ellsberg, Çin ve Sovyetler Birliği'ne yönelik "ilk (nükleer) darbe" sonrasında ortaya çıkabilecek ölü sayısının resmi bir tahminini içeren bir belge keşfetmişti: Çin ve Sovyetler Birliği'nde 300 milyon; Dünya genelinde ise bu sayının iki katı!

Ellsberg böyle bir planın varlığından rahatsızdı; hatta yıllar sonra, nükleer felaketin detaylarını halka sızdırmaya çalıştı. Halkı tehlikeler konusunda uyarma girişimi başarısız olsa da Ellsberg, ABD hükümetinin Vietnam'a askeri müdahalesinin gizli tarihini içeren Pentagon Belgeleri olarak bilinen dokümanları sızdırdığı için ünlü olacaktı.[2]

Bu Reklamı Kapat

Amerika'nın Soğuk Savaş sırasındaki ahlak dışı askeri planlaması, insanlığın kaderiyle kumar oynayan başka aktörlerin sergilediği kibirleri yansıtıyor. Son zamanlarda enerji devlerinin, ürünlerinin küresel ısınma ile ilişkilerini bildiklerini detaylandıran gizli belgeler ortaya çıkarıldı. Hükümetin nükleer planlarının aksine, petrol endüstrisinin planları yürürlüğe kondu.

Petrol Devlerinin Gelecekteki Yıkım Öngörüleri

1980'lerde Exxon ve Shell gibi petrol şirketleri fosil yakıtların açığa çıkardığı karbondioksitin iç yüzü hakkında araştırmalar gerçekleştirdiler ve bu emisyonların gezegene vereceği zararın sonuçlarını tahmin ettiler.

Bu Reklamı Kapat

Exxon: 1982 Raporu

Örneğin, 1982'de Exxon, yaklaşık 2060 yılına kadar CO2 seviyelerinin milyonda yaklaşık 560 parçaya ulaşacağını (karbondioksit gazının küresel ısınmaya neden olduğu bilinmektedir), bu sera gazının seviyesinin sanayi öncesi dönemdekinin 2 katına çıkacağını ve bunun gezegenin ortalama sıcaklıklarını o zamanki seviyelere göre yaklaşık 2°C (hatta sanayi öncesi seviyelere oranla daha da fazla) arttıracağını öngördü.[3] Raporu, kendiniz de okuyabilirsiniz.

Exxon'un, 1982'ye (sağ eksen) göre karbondioksit seviyelerinin (sol eksen) ve küresel sıcaklığın gelecekteki büyümesine ilişkin gizli tahmini. Exxon, raporunun başka bir yerinde, o zamanlar en yaygın olarak kabul edilen bilimin, karbondioksit seviyelerinin iki katına çıkmasının 3°C'lik bir küresel ısınmaya neden olacağını vurguluyor.
Exxon'un, 1982'ye (sağ eksen) göre karbondioksit seviyelerinin (sol eksen) ve küresel sıcaklığın gelecekteki büyümesine ilişkin gizli tahmini. Exxon, raporunun başka bir yerinde, o zamanlar en yaygın olarak kabul edilen bilimin, karbondioksit seviyelerinin iki katına çıkmasının 3°C'lik bir küresel ısınmaya neden olacağını vurguluyor.
Exxon

Shell: 1988 Raporu

Aynı on yılın sonlarına doğru, 1988 yılında Shell tarafından hazırlanan bir dahili rapor da benzer etkileri öngördü ve aynı zamanda CO2’nin 2030 yılına kadar daha erken iki katına çıkabileceğini gösterdi.[4] Bu raporu da kendiniz okuyabilirsiniz.

Bu şirketler, kendi iç yazışmalarında, ürünleri ile küresel ısınma ve ekolojik felaket arasındaki ilişkileri asla reddetmediler. Tam tersine, kendi araştırmaları bu bağlantıları doğruluyordu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Shell'in değerlendirmesi, 1 metrelik deniz seviyesi yükselmesini öngörüyordu ve ısınmanın Batı Antarktika Buz Tabakası'nın parçalanmasını da körükleyebileceğini ve deniz seviyesinde dünya çapında "beş ila altı metre" arasında bir artışa neden olabileceğini belirtiyordu. Bu artış, tüm alçak coğrafik özelliklere sahip ülkeleri sular altında bırakmak için yeterli olacaktı.

Shell'in analistleri ayrıca, "bazı ekosistemlerin kaybolması veya yaşam alanlarının yok olması" hakkında uyarmış, "yüzey akışı, yıkıcı sellerin artması ve alçak tarım arazilerinin sular altında kalmasına" yönelik tahminlerde bulunmuş ve yağış değişikliklerini telafi etmek için "yeni tatlı su kaynaklarının gerekli olabileceğini" söylemişlerdi. Hava sıcaklığındaki küresel değişimler aynı zamanda "insanların yaşama ve çalışma şeklini büyük ölçüde değiştirebilecekti". Sonuç olarak Shell analistleri, "Bunlar tarihte kaydedilen en büyük değişiklikler olabilir." sonucuna vardılar.

Exxon ise, "dikkate alınması gereken potansiyel felaketler" konusunda uyarılarda bulunuyordu. Shell'in uzmanları gibi, Exxon'un bilim insanları da yıkıcı deniz seviyesi yükselişini öngördüler ve Amerika'nın orta batısının ve dünyanın diğer bölgelerinin çöle dönüşebileceği konusunda uyardılar. İyi tarafından bakarsak şirket, "insanlık için bu sorunun, nükleer soykırım veya küresel kıtlık kadar önemli olmadığına" dair teminatta bulunuyordu.

Petrol Şirketlerinin Kusursuz Tahminleri

Petrol firmalarının 1980'lerdeki tahminlerinin isabetliliği gerçekten şaşırtıcı boyuttadır: Hem iklim modellerinin ne kadar başarılı olduğunu göstermektedir, hem de içinde bulunduğumuz krizin gerçekten de ne kadar derin olduğunu yansıtmaktadır.

Örneğin 2021 yılında yayınlanan IPCC raporuna göre, 2021 yılı itibariyle ortalama sıcaklık gerçekten de 1.1 derece artmış haldedir ve 2080'e kadar da gerçekten de 2.5-3 derece civarında artması çok olası gözükmektedir. Yani birbirine taban tabana zıt amaçlara sahip iki ayrı yapı, birebir aynı sonuca varmışlardır. Bu, iklim krizinin ciddiyetini vurgulayan kritik bir göstergedir.

Bu Reklamı Kapat

İnsan aktivitesine bağlı olarak (a) güresel yüzey sıcaklığının 1850-1900 arasına göre değişimi, (b) Eylül ayında Arktik deniz buzu alanının değişimi, (c) küresel okyanus asiditesinin (pH değerinin) değişimi, (d) küresel ortalama okyanus seviyesinin 1900 yılına göre değişimi, (e) küresel ortalama deniz seviyesinin 2300 yılına kadar 2 ayrı model altında değişimi.
İnsan aktivitesine bağlı olarak (a) güresel yüzey sıcaklığının 1850-1900 arasına göre değişimi, (b) Eylül ayında Arktik deniz buzu alanının değişimi, (c) küresel okyanus asiditesinin (pH değerinin) değişimi, (d) küresel ortalama okyanus seviyesinin 1900 yılına göre değişimi, (e) küresel ortalama deniz seviyesinin 2300 yılına kadar 2 ayrı model altında değişimi.
IPCC

Dünya'nın Yıkımından Kim Sorumlu?

Yukarıda paylaştığımız belgeleri okumak korkutucudur. Aynı zamanda, petrol devlerinin halkı kendi araştırmacılarının öngördüğü zarar konusunda uyarmayı reddetmesi nedeniyle de ürperticidir. Shell'in "gizli" olarak damgalanan raporu, ilk olarak 2018'in başlarında Hollandalı bir haber kuruluşu tarafından açıklandı.[5] Exxon'un araştırması ise kamuoyu ile paylaşılmayacaktı. Ancak 2015 yılında sızdırıldı.[6]

Şirketler, ürünleri için hiçbir zaman sorumluluk almadılar. Shell'in yürüttüğü çalışmada firma, iklim değişikliğinin "ana sorumluluğunun" enerji endüstrisine bağlı olmadığını, bu sorumluluğu yüklenmesi gerekenin hükümetler ve tüketiciler olduğunu savundu. Exxon ve Shell'de dahil olmak üzere petrol şirketlerinin yöneticileri, daha sonradan iklim değişikliği konusunda yalan söylememiş ve hükümetlerin temiz enerji politikalarını yürürlüğe koymalarını aktif olarak engellememiş olsaydı, bu argümanları belki mantıklı olabilirdi.[7], [8]

1980'lerde küresel ısınmanın detayları çoğu insan için bir şey ifade etmiyordu. İlginç bir şekilde, bu konuda fikri olan az sayıda kişi arasında, küresel ısınmada en çok payı olan şirketlerin ta kendileri vardı. Bilimsel belirsizliklere rağmen sonuç şuydu: Petrol firmaları, ürünlerinin atmosfere CO2 kattığını fark ettiler, bunun ısınmaya yol açacağını anladılar ve olası sonuçları hesapladılar. Ardından bu riskleri bizim adımıza, bizim zararımıza ve bizim bilgimiz olmadan kabul etmeyi seçtiler.

Sonuç

Ellsberg'in 1960'larda gördüğü nükleer savaş felaketi, Demokles'in kılıcı gibiydi - neyse ki o kılıç henüz hiç düşmedi. Ancak petrol endüstrisinin gizli iklim değişikliği tahminleri gerçeğe dönüşüyor ve bu bir tesadüf değil. Fosil yakıt üreticileri, ürünlerini teşvik ederek, etkileri hakkında yalan söyleyerek ve enerji pazarındaki paylarını saldırgan bir şekilde savunarak, korktukları kasvetli geleceğe bizi kasıtlı olarak yönlendirdiler.

Dünya ısındıkça, gezegenimizin yapı taşlarından olan buz tabakaları, ormanları, atmosferik ve okyanus akıntıları onarılamayacak biçimde değişiyor. Kim böyle bir yıkımı öngörme ve ardından kehaneti yerine getirmeyi seçme hakkına sahip olabilir? Savaş planlamacıları ve fosil yakıt şirketleri, insanlık için ne tür bir yıkımın uygun olduğuna karar verme küstahlığına sahip olsalar da yalnızca Büyük Petrol Firmaları (İng: "Big Oil") bunu sürdürme cüretine sahipti - ve bu, elbette ki, hadlerini aştıkları anlamına gelmektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 17
  • Grrr... *@$# 6
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • İğrenç! 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Ellsberg. (2017). The Doomsday Machine: Confessions Of A Nuclear War Planner. ISBN: 9781608196708. Yayınevi: Bloomsbury Press.
  • ^ National Archives. Pentagon Papers. (15 Ağustos 2016). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: National Archives | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Climate Files. 1982 Memo To Exxon Management About Co2 Greenhouse Effect. (12 Kasım 1982). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: Climate Files | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Climate Files. 1988 Internal Shell Report "The Greenhouse Effect". (28 Mayıs 1988). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: Climate Files | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. H. Cushman. Shell Knew Fossil Fuels Created Climate Change Risks Back In 1980S, Internal Documents Show. (5 Nisan 2018). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: Inside Climate News | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Nuccitelli. Two-Faced Exxon: The Misinformation Campaign Against Its Own Scientists. (25 Kasım 2015). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: the Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Hiltzik. A New Study Shows How Exxon Mobil Downplayed Climate Change When It Knew The Problem Was Real. (23 Ağustos 2017). Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: Los Angeles Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ InfluenceMap. An Investor Enquiry: How Much Big Oil Spends On Climate Lobbying. Alındığı Tarih: 8 Kasım 2021. Alındığı Yer: InfluenceMap | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/08/2022 21:16:45 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11141

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Sivrisinek
Hücre
Hasta
İmmünoloji
Su
Kedi
Solunum
Karar Verme
Uçuş
Uçak
Etik
Kimyasal Evrim
Hayatta Kalma
Psikoloji
Matematik
Genel Görelilik
Algı
Vejetaryen
Ergen
Ekoloji
Oksijen
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Dna
Böcek
Koku
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.