Ksenon

Ksenon Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Ksenon
Ksenon
Images of Elements
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
249 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 55. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Ksenon
  • İngilizce İsim Xenon
  • Sembol Xe
  • Atom Numarası 54
  • Grup 18
  • Periyot 5
  • Oda Sıcaklığında Faz Gaz
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Kr] 4d10 5s2 5p6
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 131.2936 Da (0.00600000 Da)
  • Blok p
  • Kategori Soy gaz
  • Görünüm Renksiz gaz, yüksek voltajlı elektrik alana yerleştirildiğinde mavi parlar
  • Atomik Yarıçap pm
  • Kaynama Sıcaklığı 165.051 K
  • Erime Sıcaklığı 161.4 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 5.894 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 3×10−11 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde N/A %
  • Deniz Suyunda 5×10−11 kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 4.8×10−6 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü GPa
  • Poisson Oranı
  • Young Modülü GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İngiltere
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı W. Ramsay ve W. Travers, 1898
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı W. Ramsay ve W. Travers, 1898
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Ksenon, "Xe" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 54 olan kimyasal bir elementtir. Ksenon, yeryüzünde çok az miktarda bulunur. Hacimce yaklaşık %0,0000086 veya 10 milyonda yaklaşık 1 hacim oranında bulunur. Diğer birkaç asal gaza benzer şekilde, ksenon da göktaşlarında mevcuttur. Ksenon, sıvı havanın fraksiyonel damıtılmasıyla küçük miktarda üretilebilir.

Fiziksel Özellikler

Ksenon renksiz ve kokusuz bir gazdır. Kaynama noktası -108,13°C (-162,5°F) ve erime noktası −111.75°C, −169.15°F olarak ölçülmüştür. Ksenon gazının yoğunluğu litre başına 5.8971 gramdır. Bu, ksenonu havadan dört kat daha yoğun yapar.

Kimyasal Özellikler

Uzun yıllar boyunca, ksenonun tamamen inaktif olduğu düşünülmüştür. Sonra, 1962'de İngiliz kimyager Neil Bartlett (1932-) ksenon platinoflorür (XePtF6) bileşiğini oluşturmuştur. Bartlett'in başarısı, diğer kimyacılara başka ksenon bileşikleri yapmayı denemeleri için ilham vermiştir. Kimyagerler, ksenon diflorür (XeF2), ksenon tetraflorür (XeF4), ksenon heksaflorür (XeF6), ksenon trioksit (XeO3) ve ksenon oksitetraflorür (XeOF4) gibi ksenon bileşiklerini yapmanın yollarını buldular.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Ksenon atmosferde hacimce milyonda 0.086 parça konsantrasyonda bulunur. Bazı mineral kaynaklarından çıkan gazlarda da bulunabilir. Araştırmalar, Mars atmosferinin yaklaşık aynı miktarda, belki de milyonda 0,08 parça ksenon içerebileceğini gösteriyor. Elementin Dünya'nın kabuğunda meydana geldiği bilinmemektedir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Ksenon, özel ışık kaynaklarında kullanılır. Elektriksel deşarj ile uyarıldığında güzel bir mavi parıltı üretir. Ksenon lambalar, fotoğrafçılar tarafından kullanılan yüksek hızlı elektronik flaş ampuller, şezlong lambaları ve gıda hazırlama ve işlemede kullanılan bakterisit lambalar gibi uygulamalara sahiptir. Yakut lazerlerde ksenon lambalar da kullanılmaktadır. Ksenon ve iyon bazlı kontrol sistemleri, uyduları ve çeşitli uzay araçlarını yörüngede tutmak için de kullanılabilir. Silikon mikroişlemcileri aşındırmak için ksenon diflorür kullanılır. Ayrıca, belirli kanser türlerini tedavi etmek için kullanılan bir ilaç olan 5-florourasilin üretiminde de kullanılır.

Tarihi

Ksenon, 1898 Temmuz'unda William Ramsay ve Morris Travers tarafından University College London'da keşfedildi. Sıvı havadan önce neon, argon ve kripton elde edilmiş, sonrasında başka gazlar içerip içermediği merak edilmiştir. Zengin sanayici Ludwig Mond, kimyagerlere yeni bir sıvı hava makinesi vermiş ve bu sayede farklı bir gaz elde edilmiştir. Bu gazı tekrar tekrar damıtarak, sonunda daha ağır bir gaz izole edilmiş ve bunu bir vakum tüpünde incelediklerinde güzel bir mavi parıltı vermiştir. Kimyasal reaktivite eksikliğinden ötürü daha sonra bilindikleri şekliyle "inert" gazlı elementler grubunun bir başka üyesi olduğunu fark etmişlerdir. Bulunan bu yeni gaza "ksenon" adını vermişlerdir. Neil Bartlett'in sonunda 1962'de bir flüor türevi yaparak gazın inert olmadığını göstermiştir. Şimdiye kadar 100'den fazla ksenon bileşiği yapılmıştır.

Etimolojisi

Ksenon adını, Yunanca , "garip" veya "yabancı" anlamına gelen "xenos" kelimesinden türemiştir.

Önlem ve Güven

Ksenonun Sağlık Etkileri

Ksenon gazı inert özellik gösterir ve boğucu madde olarak sınıflandırılır. Aşırı konsantrasyonlarda solunması baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, bilinç kaybı ve ölüme neden olabilir. Düşük oksijen konsantrasyonlarında, uyarı yapılmadan saniyeler içinde bilinç kaybı ve ölüm meydana gelebilir. Bu element kanserojen olarak kabul edilmez.

Ksenonun Çevreye Etkileri

Ksenon nadir bir atmosferik gazdır ve bu nedenle toksik değildir ve kimyasal olarak inerttir. Aşırı soğuk sıcaklıkta (-244oC) temas halinde organizmaları dondurur, ancak uzun vadeli ekolojik etkileri beklenmemektedir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • NASA uzay aracı Deep Space-1 (DS), ksenon gazı kullanan bir iyon iticiden güç aldı.
  • Xenon-135 genellikle nükleer reaktörlerde radyoaktif nötronları emmek için bir kalkan olarak kullanılır. Bu aynı zamanda nükleer çekirdeklerdeki reaksiyon sürecini yavaşlatarak, bir erimeye yol açabilecek kaçak nükleer fisyonu durdurur.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/04/2021 06:36:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10150

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Işık
Tür
Transkripsiyon
Karbon
Nasa
Video
Stres
Kök Hücre
Richard Dawkins
Onkoloji
Sağlık Bakanlığı
Olasılık
İnsan Sağlığı
Enfeksiyon
Malzeme
Hidrojen
Memeli
Enzim
2019-Ncov
Jüpiter
Deizm
Kemik
Şiddet
Depresyon
Bebek Doğumu
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku