Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Selenyum

Selenyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Selenyum Wikimedia Commons
Selenyum örneği
3 dakika
4,040
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 34. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Selenyum, kimyasal sembolü "Se" ve atom numarası 34 olan kimyasal bir elementtir. Periyodik cetvelin dördüncü periyodunda, 6A grubunda yer alır ve "komşusu" Kükürt (S) ile benzer kimyasal davranış ve reaksiyonlara sahiptir.

Fiziksel Özellikleri

Selenyum, farklı allotropik formlarda bulunabilir. Bunların en popülerleri, kırmızı amorf bir toz, kırmızı kristalli bir materyal ve "metalik selenyum" adı verilen gri kristalin metal benzeri bir formdur. Bu son form, ışıkta karanlıkta olduğundan daha iyi elektrik iletir ve fotosellerde kullanılır.

Selenyum havada yanar ve sudan etkilenmez ve yalnızca konsantre nitrik asit ve alkalilerde çözünür. Kristal selenyumun 0,001 saniye boyunca aydınlatılması iletkenliğini 10 ila 15 kat arttırır. Kırmızı ışık, daha kısa dalga boylu ışıktan daha etkilidir.

Kimyasal Özellikleri

Selenyum birçok kimyasal reaksiyonda katalizör olarak kullanılır. Selenyum, bileşiklerinde -2, +4 ve +6 oksidasyon durumlarında bulunur. Elementin kendisi zehirli olmamasına karşın bileşiklerinin çoğu son derece zararlıdır.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Yer kabuğundaki Selenyum oranı yaklaşık %5 ila %6 oranındadır. Bakır ve nikelin elektrolitik rafinasyonunda esas olarak anot şimşeklerinden elde edilmiştir. Diğer kaynaklar, bakır ve kurşun üretimindeki baca tozu ve piritlerin kavurulmasında oluşan gazlardır. Selenyum, bu metalin rafine edilmesinde bakıra eşlik etmektedir.

Orijinal cevherde bulunan selenyumun yaklaşık %40'ı, elektrolitik işlemlerde biriken bakırda yoğunlaşabilir. Bir ton eritilmiş bakırdan yaklaşık 1.5 kilogram selenyum elde edilebilir Selenyum iyileştirmeye yönelik çalışmalar en yoğun biçimde Almanya, Japonya, Belçika ve Rusya'da yapılmaktadır. Selenyumun küresel endüstriyel üretimi yılda yaklaşık 1500 tondur ve yaklaşık 150 ton selenyum endüstriyel atıklardan ve eski fotokopi makinelerinden geri dönüştürülmektedir.[3]

Uygulama ve Kullanım Alanları

Selenyum çevrede doğal olarak bulunur. Hem doğal süreçler hem de insan faaliyetleri yoluyla doğaya serbest bırakılır. İyi gübrelenmiş tarım toprağında yaklaşık 400 mg/ton selenyum bulunmaktadır. Bu element, doğal olarak fosfatlı gübrelerde bulunur ve genellikle bu gübrelere eser besin olarak eklenir.

Tüm Reklamları Kapat

Bir element olarak doğal formunda selenyum sentetik olarak şimdilik yaratılamaz veya yok edilemez; ancak selenyumun başka bir forma dönüşebilme özelliği mevcuttur. Selenyum dâhili kullanımlarına ek olarak imalatta da kullanılmaktadır. Camı renklendirme amacıyla da kullanılan bu element, cam ve emayelerde kullanıldığında koyu kırmızı renk oluşturabilir. Ayrıca fotoğraf tonerleri, foto hücreleri, elektrikli gözler ve kameralar için ışık ölçerler yapmak için de bu elementten yararlanılır ve paslanmaz çeliğe de eklenebilir.[1]

Tarihi

Selenyum, 1817'de Stockholm'de Jöns Jacob Berzelius tarafından keşfedildi. Berzeleus, sülfürik asit üzerindeki çalışmalarına devam ederken asidin yapıldığı odaların köşelerinde toplanan kırmızı-kahverengi bir tortu ilgisini çekti. Önceleri bu tortunun tellür elementi olduğunu düşündü çünkü ısıtıldığında turp benzeri güçlü bir koku yayıyordu.

Berzelius, daha sonraları bu kokunun aslında yeni bir kimyasala ait olduğunu anladı. Bu "kokulu" keşfin, sülfür ile benzerlik göstermesi ve sülfür ile tellür arasında ara özelliklere sahip olması da Berzelius'un ilgisini çekmişti.

Son olarak Berzelius, çalışmaları sırasında bu kimyasal kokudan etkilendi ve ayrıca bu element üzerinde çalışanlar da bu kokudan dolayı solunum yollarında problem yaşadılar.[2]

Etimolojisi

Selenyum elementinin adı, Ay'ın Yunanca adı olan "selene"den türemiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Önlem ve Güven

Selenyuma farklı şekillerde maruz kalınabilir. Selenyum maruz kalma esas olarak gıda yoluyla olur çünkü selenyum doğal olarak tahıllarda ve ette bulunur. Bunun yanı sıra yiyecek, su yoluyla veya yüksek konsantrasyonlarda selenyum içeren toprak veya hava ile temas edildiğinde de maruz kalınılabilir. Bu bilgi pek de şaşırtıcı değildir çünkü selenyum doğal olarak çevrede yaygın olarak bulunmaktadır. İnsanların sağlığı korumak için günlük olarak belirli miktarlarda selenyum alması gerekir. Gıda yoluyla selenyum alımı çoğu durumda normalden daha yüksek olabilir çünkü geçmişte tarım arazilerine selenyum açısından zengin birçok gübre uygulanmıştır.[3]

Tehlikeli atık sahalarının yakınında yaşayan insanlar, selenyuma toprak ve hava yoluyla daha fazla maruz kalma olasılığı daha yüksektir. Selenyum, bu ve benzeri alanlar aracılığıyla sulama yoluyla yeraltı sularına veya yüzey sularına karışabilir. Bu durum selenyumun yerel içme suyuna karışmasına neden olur ve su yoluyla selenyum teması geçici olarak artabilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 34. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
18
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2024 03:36:53 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9907

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Bilim Tarihi
Kimyasal
Sağlık
Kedigiller
Maskeler
Elementler
Eczacılık
Biyocoğrafya
Diyabet
Halk Sağlığı
Deizm
Malzeme
Diş Sorunları
Ara Geçiş Türleri
Primat
Kartal
Dışkı
Solunum
Radyoaktif
Venüs
Tekillik
Sperm
Neandertal
Meteor
Amerika Birleşik Devletleri
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Yazıcı, et al. Selenyum. (5 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 18 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9907
Yazıcı, C., Emektar, D. (2021, February 05). Selenyum. Evrim Ağacı. Retrieved May 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9907
C. Yazıcı, et al. “Selenyum.” Edited by Dilan Emektar. Evrim Ağacı, 05 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9907.
Yazıcı, Cansu. Emektar, Dilan. “Selenyum.” Edited by Dilan Emektar. Evrim Ağacı, February 05, 2021. https://evrimagaci.org/s/9907.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close