Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Arsenik

Arsenik Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Arsenik Flickr Public Domain
Arsenik örneği
3 dakika
7,246
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 33. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Kimyasal sembolü "As" olan arsenik elementi, periyodik cetvelin dördüncü periyodunun 5A grubunda yer alır. Atom numarası 33 ve atom ağırlığı ise 74.921595'tir. Bir arsenik atomu 33 elektrona, 33 protona ve dış kabukta 5 değerlikli elektrona sahiptir. Elementin erime noktası 1090K (817°C veya 1503°F) ve kaynama noktası ise 887K (614°C veya 1137°F) olarak ölçülmüştür. Yoğunluğu ise 5.776 gram/cm3'tür. Oda sıcaklığında katı fazda bulunmaktadır.[1]

Arsenik, sarı, siyah ve gri olmak üzere üç allotropik biçimde görünür; kararlı biçimi ise gümüş grisi ve kırılgan kristal bir katıdır. Havada hızla kararır ve yüksek sıcaklıklarda yanarak beyaz bir arsenik trioksit bulutu oluşturur. Metalik formda kırılgandır, sararır ve ısıtıldığında hızla, sarımsak kokusu olan arsenik trioksite oksitlenir. Metalik olmayan biçimi daha az reaktiftir ancak güçlü oksitleyici asitler ve alkaliler ile ısıtıldığında çözülür. Arsenik, doğada arsenik-75 olan kararlı bir izotop olarak bulunmaktadır.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Dünya'da oksit biçiminde arsenik üretimi yılda yaklaşık 50.000 tondur. İhracatında ise başı çeken ülke Çin'dir ve onu Şili ve Meksika izlemektedir. Dünyada bulunan bakır ve kurşun cevherlerindeki arsenik kaynakları 10 milyon tonu aşmaktadır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Arsenik bronzlaşmada, piroteknikte ve atış küresinin sertleştirilmesi ve iyileştirilmesinde kullanılır. En önemli bileşikleri beyaz arsenik, sülfit, Paris yeşili, kalsiyum arsenat ve kurşun arsenattır. Bu bileşiklerden Paris yeşili, kalsiyum ve kurşun arsenatı ise tarımsal böcek ilacı ve zehir olarak kullanılmıştır.

Arsenik, transistörler gibi katı hal cihazlarında bir depolama temsilcisi olarak yaygın kullanım alanları bulunmuştur. Galyum arsenit, elektriği ışığa dönüştürmek için bir lazer malzemesi olarak kullanılır. Arsenik geçmişte hem böcek ilacı hem de ahşap koruyucu olarak kullanılmıştır. Sebep olabileceği çevre sorunları nedeniyle artık böcek ilacı olarak kullanılmamaktadır.

Tarihi

Arsenik eski Mısırlılar tarafından biliniyordu. Yine eski Mısırlılara ait bir papirüste, metalleri yaldızlamanın bir yolu olarak bahsedilmektedir. Yunan filozof Theophrastus ise iki arsenik sülfid mineraline dair bilgi sahibidir: Orpiment (As2S3) ve realgar (As4S4).

Çinliler de arseniği, Pen Ts'ao Kan-Mu'nun yazıları aracılığıyla tanımıştır. Ming Hanedanlığı döneminde (1500'ler) dünyada ki doğal oluşumlar üzerine farklı çalışmalar derlenmiştir. Bu çalışmalarda, arsenik bileşikleri ve bu bileşiklerin neden olduğu zararlara (özellikle de pirinç tarlalarında böcek ilacı olarak kullanımına) dikkat çekilmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Arsenik elementinin keşfi ise 1200'lerde Albertus Magnus'a atfedilmektedir. Ayrıca beyaz arsenik adı verilen tehlikeli bir arsenik türü de Antik çağlardan beri bilinmektedir. Bu beyaz arsenik (As2O3), bakır rafinenin bir yan ürünüdür. Bu bileşik, zeytinyağı ile karıştırılıp ısıtıldığında arsenik metali vermektedir.[2]

Etimolojisi

Yunanlıların "arsenikon" olarak benimsediği "sarı orpiment" anlamına gelen Farsça "zarnikh" kelimesi karşılığına da gelmektedir. Kelime aynı zamanda "erkeksi" veya "güçlü" anlamına gelen Yunanca "arsenikos" kelimesiyle de ilgilli olduğu belirtilmiştir. Bu kelime daha sonra da "arsenik"e evrilmiştir.[3]

Önlem ve Güven

Arsenik, bilinen en zehirli elementlerden biridir. Zararlı etkilerine rağmen inorganik arsenik bağları yeryüzünde küçük miktarlarda doğal olarak oluşur. Yiyecek, su ve hava yoluyla arseniğe maruz kalınabilir. Gıdalardaki arsenik seviyeleri, kimyasal zararlarından dolayı kaçınıldığı için oldukça düşüktür. Ancak balıklarda ve deniz ürünlerinde arsenik seviyeleri yüksek olabilir; çünkü balıklar yaşadıkları suda bulunan arseniği vücutlarına kolaylıkla alabilirler.

Neyse ki bu, esas olarak oldukça zararsız organik arseniğin bir formudur. Ancak, önemli miktarda inorganik arsenik içeren balıklar insanlar için tehlike oluşturabilir. İnorganik arseniğe çok yüksek oranda maruz kalma, kadınlarda kısırlığa ve bebek düşüklerine neden olabilir. Hem erkeklerde hem de kadınlarda cilt rahatsızlıklarına, enfeksiyonlara karşı direncin azalmasına, kalp rahatsızlıklarına ve beyin hasarına neden olabilir. Son olarak, inorganik arsenik DNA'ya zarar verebilir. Ölümcül bir arsenik oksit dozu genellikle 100 mg olarak kabul edilir.[4]

İlginç Bilgiler ve Diğer

Viktoryen dönemde, beyaz arsenik veya arsenik trioksit yaygın olarak kullanılan ve pazarlarda satılan bir üründü. Kadınlar, tarlalarda çalışabileceklerini göstermek için ciltlerini daha sağlıklı hale getirmeye çalışırken, sirke veya tebeşirle karıştırılmış arseniği ciltlerine bir cilt iyileştirici olarak sürüyorlardı.[5] Arsenik ne kadar zehirli olsa da çok küçük bir miktarının hayvan sağlığı için önemli olduğu düşünülmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 33. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
21
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • İnanılmaz 4
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/06/2024 05:17:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9905

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Uterus
Göç
Evrenin Genişlemesi
Sağlık Personeli
Fizyoloji
Ara Tür
Deri
Kimyasal Bağ
Allah
Şeker
Lazer
Kalp
İletişim
Tekillik
Doku
Özel Görelilik
Plastik
Primatlar
Diş Hekimliği
Hastalık Yayılımı
Tohum
Karbonhidrat
Yörünge
Doğal
Kamuflaj
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Yazıcı, et al. Arsenik. (6 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 14 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9905
Yazıcı, C., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 06). Arsenik. Evrim Ağacı. Retrieved June 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9905
C. Yazıcı, et al. “Arsenik.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 06 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9905.
Yazıcı, Cansu. Bakırcı, Çağrı Mert. “Arsenik.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 06, 2021. https://evrimagaci.org/s/9905.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close