Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Çinko

Çinko Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Çinko Pİxabay
Çinko çivi örneği
3 dakika
6,352
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 30. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Çinko elementinin kimyasal semblü "Zn"dir. Periyodik cetvelin 4'üncü periyodunun 2B grubundan bir geçiş metalidir. Atom numarası 30 ve atom ağırlığı ise 65.38'dir. Kaynama noktası 1180K (907°C veya 1665°F), erime noktası ise 692.68K (419.53°C veya 787.15°F) olarak belirlenmiştir. Yoğunluğu ise 7.134 gram/cm3'tür. Oda koşullarında katı fazda bulunmaktadır.[1]

Çinko, parlak mavimsi beyaz bir metaldir. Sıradan sıcaklıklarda kırılgan ve kristal haldedir ancak 110°C ile 150°C arasında ısıtıldığında sünek ve yumuşak hale gelir. Oksijen ve diğer metal olmayanlarla birleşecek ve hidrojeni serbest bırakmak için seyreltik asitlerle reaksiyona girecek kadar oldukça reaktif bir metaldir.

Kimyasal bileşiklerde çinko neredeyse yalnızca +2 oksidasyon durumu sergiler. Çinko, doğal olarak oluşan çok yaygın bir maddedir. Doğada oluşan beş çinko izotopu vardır. En bol olanı çinko-64'tür.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Ortalama bir yetişkin insan vücudu 2-4 gram çinkoya ihtiyacı vardır. Çinko içeren yiyecekler arasında susam, buğday, fasulye, hardal ve fındık bulunur. Çinko, saf temel formunda bulunmaz. Ancak dünyanın kabuğundaki minerallerde bulunur ve burada en bol bulunan 24. elementtir. Okyanus suyunda ve havada küçük miktarda çinko bulunabilir. Çinko için çıkarılan mineraller arasında sfalerit, smithsonit, hemimorfit ve vurtzit bulunur. Sfalerit, yüksek oranda (~%60) çinko içerdiği için en çok çıkarılmış olanıdır. Çinko üretiminin çoğu Çin, Peru ve Avustralya'da çıkarılmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Uygulama ve Kullanım Alanları

Esas olarak demirin galvanizlenmesi için kullanılır, metalik çinkonun %50'den fazlası galvanizleme çeliğine gider, ancak bazı alaşımların hazırlanmasında da önemlidir. Galvanizleme, bu diğer metallerin aşınmasını veya paslanmasını önlemek için ince bir çinko kaplamasıyla kaplandığı işlemdir. Bazı elektrik akülerinde negatif plakalarda, bina yapımında çatı ve oluklarda kullanılır.

Çinko, Amerikan paralarının yapımında kullanılan birincil metaldir ve otomobil endüstrisinde basınçlı dökümde kullanılır. Çinko oksit, sulu boya veya boyalarda beyaz bir pigment olarak ve kauçuk endüstrisinde bir aktivatör olarak kullanılır. Pigment çinko; plastik, kozmetik, fotokopi kağıdı, duvar kağıdı, baskı mürekkepleri vb. için kullanılırken, kauçuk üretiminde rolü imalat sırasında bir katalizör ve son üründe bir ısı dağıtıcı olarak görev yapmaktır.

Çinko metali, cildin ve vücut kaslarının erken yaşlanmasına karşı koruma sağlayan antioksidan özelliklere sahip olduğuna inanılmaktadır. Maden olarak çıkarılan çinkonun yarısından fazlası, çelik ve demir gibi diğer metallerin galvanizlenmesinde kullanılır. Bakır ve çinko ile yapılan bir alaşım olan pirinç, eski çağlardan beri kullanılmaktadır. Diğer alaşımlar arasında nikel gümüş, çinko alüminyum ve kadmiyum çinko tellür bulunur. Boru organları, otomobil parçaları için kalıp döküm ve algılama cihazları gibi çeşitli uygulamalar için kullanılırlar. Diğer uygulamalar arasında güneş kremi ve merhemler de vardır.

Tarihi

Çinko, Romalılar tarafından biliniyordu; ancak nadiren kullanıldı. İlk olarak Hindistan'da kendi başına bir metal olarak kabul edildi. Çin'de çinko arıtma, ilk olarak 1500'lü yıllarda büyük çapta gerçekleştirildi. 1745'te İsveç kıyılarında batan bir Doğu Hindistan Şirketi gemisi, Çin çinko yükü taşıyordu ve geri kazanılan külçelerin analizi, bunların neredeyse saf metal olduklarını gösterdi. 1668'de Flaman metalurji uzmanı P. Moras de Respour, çinko oksitten metalik çinko ekstraksiyonunu bildirdi, ancak Avrupa söz konusu olduğunda çinko, Alman kimyager Andreas Marggraf tarafından 1746'da keşfedildi ve gerçekten de yeni bir metal olarak ilk tespit eden oydu.[2]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimolojisi

Bir Alman simyacı olan Paracelsus, metal çinkoya adını vermiştir; ancak tam olarak nereden esinlendiği bilinmemektedir: Ya "sivri uçlu" anlamına gelen Almanca "zinke" kelimesinden (çinko kristallerinin sivri uçlu şekilleri için) veya "kalay" anlamına gelen "zinn" kelimesinden gelir.[3]

Önlem ve Güven

Çinko, insan sağlığı için gerekli olan eser elementtir. İnsanlar çok az çinko aldığında iştahsızlık, tat ve koku alma duyusunda azalma, yavaş yara iyileşmesi ve ciltte yaralar yaşayabilirler. Çinko kıtlığı doğum kusurlarına bile neden olabilir. İnsanlar orantılı olarak yüksek çinko konsantrasyonlarını idare edebilse de, çok fazla çinko yine de mide krampları, cilt tahrişleri, kusma, bulantı ve anemi gibi önemli sağlık sorunlarına neden olabilir. Çok yüksek çinko seviyeleri pankreasa zarar verebilir ve protein metabolizmasını bozabilir ve damar sertliğine neden olabilir. Çinko klorüre aşırı derecede maruz kalmak solunum bozukluklarına neden olabilir.[4]

İlginç Bilgiler ve Diğer

Çinko bazen diş macunu ve bebek pudrasında kullanılır. 2013 yılında yapılan bir araştırma, günde en az 15 miligram çinko takviyesinin, daha düşük adet öncesi sendrom (PMS) riski ile ilişkili olduğunu bulmuştur.[5]

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 30. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
17
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/02/2024 19:26:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9886

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kromozom
Kanser
Diş Hastalıkları
Gıda
Beslenme
Robot
Karar Verme
Virüsler
Meyve
Mistisizm
Teknoloji
Beslenme Bilimi
Evrim Ağacı Duyurusu
Taksonomi
Çağ
Hayatta Kalma
Öğrenme
Kimyasal Bağ
Burun
Bilgi
Einstein
Besin Değeri
Sars Mers
Seçilim
Virüs
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Kendi Başınızayken Boğulursanız Ne Yapmalısınız?
Kendi Başınızayken Boğulursanız Ne Yapmalısınız?
"Last of Us", Sandığımızdan Gerçek Olabilir mi?
Oppenheimer: Ben Şimdi, Dünyaların Yok Edicisi Olan Ölüm Oldum!
Oppenheimer: Ben Şimdi, Dünyaların Yok Edicisi Olan Ölüm Oldum!
Mikrodalga Fırın, Yemekleri Nasıl Isıtır?
Mikrodalga Fırın, Yemekleri Nasıl Isıtır?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Yazıcı, et al. Çinko. (6 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 29 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9886
Yazıcı, C., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 06). Çinko. Evrim Ağacı. Retrieved February 29, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9886
C. Yazıcı, et al. “Çinko.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 06 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9886.
Yazıcı, Cansu. Bakırcı, Çağrı Mert. “Çinko.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 06, 2021. https://evrimagaci.org/s/9886.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close