Çinko

Çinko Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Çinko
Çinko çivi örneği
Pİxabay
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,324 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 31. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Çinko
  • İngilizce İsim Zinc
  • Sembol Zn
  • Atom Numarası 30
  • Grup 12
  • Periyot 4
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Ar] 3d10 4s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 65.382 Da (0.02000000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Gümüş-gri
  • Atomik Yarıçap 135 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 1180 K
  • Erime Sıcaklığı 692.68 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 7.14 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 7.0×10−5 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.1580 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.018 %
  • Deniz Suyunda 4.9×10−9 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.0032 %
  • Güneş'te 1.1×10−3 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 1.3×10−3 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 43 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 70 GPa
  • Poisson Oranı 0.25
  • Young Modülü 108 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Almanya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı Hintli metalbilimciler, MÖ 1000'den önce
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı Hindistan yarımadası, MÖ 1000
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Çinko elementinin kimyasal semblü "Zn"dir. Periyodik cetvelin 4'üncü periyodunun 2B grubundan bir geçiş metalidir. Atom numarası 30 ve atom ağırlığı ise 65.38'dir. Kaynama noktası 1180K (907°C veya 1665°F), erime noktası ise 692.68K (419.53°C veya 787.15°F) olarak belirlenmiştir. Yoğunluğu ise 7.134 gram/cm3'tür. Oda koşullarında katı fazda bulunmaktadır.[1]

Çinko, parlak mavimsi beyaz bir metaldir. Sıradan sıcaklıklarda kırılgan ve kristal haldedir ancak 110°C ile 150°C arasında ısıtıldığında sünek ve yumuşak hale gelir. Oksijen ve diğer metal olmayanlarla birleşecek ve hidrojeni serbest bırakmak için seyreltik asitlerle reaksiyona girecek kadar oldukça reaktif bir metaldir.

Kimyasal bileşiklerde çinko neredeyse yalnızca +2 oksidasyon durumu sergiler. Çinko, doğal olarak oluşan çok yaygın bir maddedir. Doğada oluşan beş çinko izotopu vardır. En bol olanı çinko-64'tür.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Ortalama bir yetişkin insan vücudu 2-4 gram çinkoya ihtiyacı vardır. Çinko içeren yiyecekler arasında susam, buğday, fasulye, hardal ve fındık bulunur. Çinko, saf temel formunda bulunmaz. Ancak dünyanın kabuğundaki minerallerde bulunur ve burada en bol bulunan 24. elementtir. Okyanus suyunda ve havada küçük miktarda çinko bulunabilir. Çinko için çıkarılan mineraller arasında sfalerit, smithsonit, hemimorfit ve vurtzit bulunur. Sfalerit, yüksek oranda (~%60) çinko içerdiği için en çok çıkarılmış olanıdır. Çinko üretiminin çoğu Çin, Peru ve Avustralya'da çıkarılmaktadır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Esas olarak demirin galvanizlenmesi için kullanılır, metalik çinkonun %50'den fazlası galvanizleme çeliğine gider, ancak bazı alaşımların hazırlanmasında da önemlidir. Galvanizleme, bu diğer metallerin aşınmasını veya paslanmasını önlemek için ince bir çinko kaplamasıyla kaplandığı işlemdir. Bazı elektrik akülerinde negatif plakalarda, bina yapımında çatı ve oluklarda kullanılır.

Çinko, Amerikan paralarının yapımında kullanılan birincil metaldir ve otomobil endüstrisinde basınçlı dökümde kullanılır. Çinko oksit, sulu boya veya boyalarda beyaz bir pigment olarak ve kauçuk endüstrisinde bir aktivatör olarak kullanılır. Pigment çinko; plastik, kozmetik, fotokopi kağıdı, duvar kağıdı, baskı mürekkepleri vb. için kullanılırken, kauçuk üretiminde rolü imalat sırasında bir katalizör ve son üründe bir ısı dağıtıcı olarak görev yapmaktır.

Çinko metali, cildin ve vücut kaslarının erken yaşlanmasına karşı koruma sağlayan antioksidan özelliklere sahip olduğuna inanılmaktadır. Maden olarak çıkarılan çinkonun yarısından fazlası, çelik ve demir gibi diğer metallerin galvanizlenmesinde kullanılır. Bakır ve çinko ile yapılan bir alaşım olan pirinç, eski çağlardan beri kullanılmaktadır. Diğer alaşımlar arasında nikel gümüş, çinko alüminyum ve kadmiyum çinko tellür bulunur. Boru organları, otomobil parçaları için kalıp döküm ve algılama cihazları gibi çeşitli uygulamalar için kullanılırlar. Diğer uygulamalar arasında güneş kremi ve merhemler de vardır.

Tarihi

Çinko, Romalılar tarafından biliniyordu; ancak nadiren kullanıldı. İlk olarak Hindistan'da kendi başına bir metal olarak kabul edildi. Çin'de çinko arıtma, ilk olarak 1500'lü yıllarda büyük çapta gerçekleştirildi. 1745'te İsveç kıyılarında batan bir Doğu Hindistan Şirketi gemisi, Çin çinko yükü taşıyordu ve geri kazanılan külçelerin analizi, bunların neredeyse saf metal olduklarını gösterdi. 1668'de Flaman metalurji uzmanı P. Moras de Respour, çinko oksitten metalik çinko ekstraksiyonunu bildirdi, ancak Avrupa söz konusu olduğunda çinko, Alman kimyager Andreas Marggraf tarafından 1746'da keşfedildi ve gerçekten de yeni bir metal olarak ilk tespit eden oydu.[2]

Etimolojisi

Bir Alman simyacı olan Paracelsus, metal çinkoya adını vermiştir; ancak tam olarak nereden esinlendiği bilinmemektedir: Ya "sivri uçlu" anlamına gelen Almanca "zinke" kelimesinden (çinko kristallerinin sivri uçlu şekilleri için) veya "kalay" anlamına gelen "zinn" kelimesinden gelir.[3]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Önlem ve Güven

Çinko, insan sağlığı için gerekli olan eser elementtir. İnsanlar çok az çinko aldığında iştahsızlık, tat ve koku alma duyusunda azalma, yavaş yara iyileşmesi ve ciltte yaralar yaşayabilirler. Çinko kıtlığı doğum kusurlarına bile neden olabilir. İnsanlar orantılı olarak yüksek çinko konsantrasyonlarını idare edebilse de, çok fazla çinko yine de mide krampları, cilt tahrişleri, kusma, bulantı ve anemi gibi önemli sağlık sorunlarına neden olabilir. Çok yüksek çinko seviyeleri pankreasa zarar verebilir ve protein metabolizmasını bozabilir ve damar sertliğine neden olabilir. Çinko klorüre aşırı derecede maruz kalmak solunum bozukluklarına neden olabilir.[4]

İlginç Bilgiler ve Diğer

Çinko bazen diş macunu ve bebek pudrasında kullanılır. 2013 yılında yapılan bir araştırma, günde en az 15 miligram çinko takviyesinin, daha düşük adet öncesi sendrom (PMS) riski ile ilişkili olduğunu bulmuştur.[5]

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 31. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2021 00:50:57 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9886

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Irk
Saç
Mikrobiyoloji
Şiddet
İhtiyoloji
Yapay Zeka
Wuhan
Yıldız
Kadın
Jinekoloji
Virüsler
Yayılım
Yaşam
Süpernova
Paleontoloji
Anne
Biyolojik Antropoloji
Zehirli Mantar
Epidemik
Diş
Bilim
Yüksek
Kuyruk
Koaservat
Kanat
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et