Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Sahra Çölü'nü Güneş Panelleriyle Kaplamak mı, Küresel Ölçekte Nükleer Enerji Santralleri mi?

Sahra Çölü'nü Güneş Panelleriyle Kaplamak mı, Küresel Ölçekte Nükleer Enerji Santralleri mi?
8 dakika
19,758
  • Enerji Teknolojileri
  • Nükleer Enerji Mühendisliği

Mehran Moalem, Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesinden doktorasını almış bir Nükleer Malzeme ve Nükleer Yakıt Döngüsü uzmanı... Nükleer Mühendisliği alanında senelerce dersler okutmuş, çeşitli üniversite ve kurumlarda nükleer enerjiyle ilgili seminerler vermiş, yazıları ve çalışmaları Forbes dergisinde yayınlanmış ve modern nükleer enerji teknolojileri üzerine araştırmalar yürüten bir isim.

Her ne kadar nükleer enerjinin günümüzde daha iyi anlaşılması gerektiğini düşünse de, temiz bir gelecek için nükleer enerjiyi savunamayacağımızı belirtiyor. Bunu, oldukça basitleştirilmiş bir seviyedeki matematikle bile anlayabileceğimizi ileri sürüyor. Gelin, küresel ölçekte nükleer enerjiyle yola devam etmenin neden mümkün gözükmüyor olduğunu onun kaleminden dinleyelim:

Tüm Reklamları Kapat

Sahra Çölü'nün %1'ini Güneş Paneliyle Kaplamak...

Dünya Enerji Tüketimi ve İstatistikleri tarafından yayınlanan verilere göre 2015 senesi içerisinde tüm Dünya'nın toplam (kömür + petrol + hidroelektrik + nükleer + yenilenebilir) enerji tüketimi 13.000 milyon ton petrol dengi (MTPD) değerindedir. Yani tüm bu enerji kaynakları yerine sırf petrol kullansaydık, 13 milyar ton petrol yakarak, tüm Dünya'nın enerji ihtiyacını karşılayabilirdik. Daha bilindik birimlere çevirmemiz gerekirse bu, yıl boyunca 17.3 Terawatt (TW) aralıksız güç ihtiyacı demektir.

Şimdi... Eğer ki Dünya'nın yüzeyindeki bir yeri 335 kilometreye 335 kilometrelik bir güneş paneli dizisiyle kaplayacak olsaydık, günümüzde kolaylıkla üretilip kullanılan ve ortalama verimliliğe sahip panellerle bile 17.4 TW güç üretmemiz mümkün olurdu. Bu tarz bir güneş paneli çiftliği için 112.225 kilometrekarelik (11.2 milyon hektarlık) bir alan gerekmektedir. Bu, ilk etapta kulağa büyük gelebilir; ancak Güneş'in neredeyse dik bir açıyla geldiği Büyük Sahra Çölü'nün yüzey alanının 9.3 milyon kilometrekare (930 milyon hektar) olduğunu düşünecek olursanız, bu alan ufacık bir bölgeden ibaret kalacaktır. Bir diğer deyişle Sahra Çölü'nün sadece %1.2'lik bir alanını Güneş panelleriyle kaplamak, başka hiçbir enerji formuna ihtiyaç duymaksızın tüm Dünya'ya yetecek kadar güç üretimi yapabilmek demektir. Ya %5'ini kaplarsak? %10? Ya %50? 

Tüm Reklamları Kapat

Bu elbette ki o kadar kolay bir iş değil; ancak insanlık olarak şu anki teknoloji ve yeteneklerimizle yapamayacağımız bir şey hiç değil! Sahra Çölü'nün %1.2'sini Güneş panelleriyle kaplamak, her şey dahil, kabaca 5 trilyon dolarlık bir proje olacaktır. Bu miktar, yine ilk etapta kulağa aşırı gelse de, 5 trilyon dolar, 2009 krizi sonrasında bankalara ABD Hükümeti tarafından verilen paradan daha az bir miktardır! Bu miktar, ABD'nin şu anki borcunun %25'i kadardır. Bu miktar, tüm Dünya'nın ürettiği gayrısafi yıllık hasılanın %10'undan daha azdır! Dolayısıyla bu miktar, Dünya'nın şu anki harcamaları yanında ufak bir miktardır.

Elbette ki böylesine bir proje için çok sayıda ülkenin bir araya gelmesi ve anlaşmalara varması gerekmektedir; ancak eğer ki soru "Bu yapılabilir mi?" ise, cevap net bir şekilde "Evet!"tir. Bırakın yapılabilir olmayı, nükleer olsun, jeotermal olsun, rüzgar olsun, günümüzdeki hiçbir enerji türü Güneş panelleriyle yarışabilecek kapasiteye sahip değildir.

Şunu kabul etmemiz gerekiyor: Önümüzdeki 20-30 sene içerisinde Dünya'nın gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri başta olmak üzere büyük bir kısmının enerjisi Güneş panellerinden geliyor olacak. Elbette halen akaryakıtlara ihtiyaç olacaktır; ancak bunlar da muhtemelen daha temiz olan ve suyun elektrolizle ayrıştırılması sonucu üretilen hidrojenden gelecektir. Önümüzdeki birkaç on yılda, tankerler ve boruların Dünya çevresinde taşıyacağı şey petrol değil, hidrojen gazı olacaktır. Hele ki Zirkonyum veya Titanyum piller, öngörüldüğü kadar yüksek başarıyla üretilebilmeye başladığında, temiz enerjiler durdurulamaz olacaktır.

Reklam
NordPass Ücretsiz şifre yöneticisi ile eksiksiz dijital güvenlik
  • Şifrelerinizi, kredi kartlarınızı ve kişisel bilgilerinizi güvenle depolayın.
  • İnternet sitelerine giriş bilgilerinizi tek tıkla yükleyin ve yeni şifreleri kolayca kaydedin.
  • Şifreniz çalınırsa, anlık bildirimler alın.
Fırsatı Yakalayın
30 günlük para iadesi garantisi

Dünya'nın nükleer enerjiden uzaklaşma ihtiyacı, ekonomik nedenlerle de oldukça anlaşılırdır. Günümüzde, 1 GWe (gigawatt-elektrik) nükleer santrallerin masrafı 3 milyar dolar civarındadır. Eğer ki 17.3 TW'lık bir nükleer güç arzulanıyorsa, Dünya'nın 52 trilyon dolarlık bir harcamaya göz yumması gerekecektir. Bu, aynı güçteki Güneş panellerini üretmekten 10 kat daha pahalıdır. Üstelik nükleer santrallerin çalıştırılabilmesini mümkün kılan Uranyum gibi elementlerin taşınması, saklanması, korunması gibi sorunların da çözülmesi gerekecektir.

Nükleer Enerjiyi Silip Atmak İçin Çok Erken!

Tüm bunları söylemişken, nükleer enerjiyi tamamen silip atmak şu etapta hata olacaktır; zira nükleer enerjinin kullanılabileceği bir niş (yaşam alanı) halen vardır. Nükleer enerji, var olan tüm enerji üretim yöntemleri arasında en yüksek güç yoğunluğuna sahiptir ve yakıt değişimi yapmaksızın en uzun giden enerji üretim yöntemidir.

Dolayısıyla Sahra Çölü'nü Güneş panelleriyle kaplamak gibi projelerin detaylarının tartışıldığı şu günlerde veya uzay araştırmaları gibi bazı başka alanlardaki çalışmalar için veya Güneş'in ulaşamadığı noktalarda çalışan denizaltıları çalıştırabilmek için nükleer enerji halen en önemli üretim metotlarından birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. 

Isı Reddi: Nükleer Enerjinin Kalbindeki Sorunlardan Biri

Nükleer enerjiyle ilgili sayısız sorunlardan bir tanesi, ısı reddi (İng: "heat rejection") konusudur. Nükleer santrallerdeki net verimlilik, su/buhar döngüsünün kısıtlı olması dolayısıyla %30-32 dolaylarındadır. Yüksek Sıcaklıklı Gaz Reaktörleri (YSGR) karbondioksit ve helyum kullanarak bu verimliliği %50 düzeylerine kadar zorlayabilir; ancak bunlar da bazı diğer sıkıntılar nedeniyle sorun yaratmaktadırlar.

Bir nükleer enerji santralinde üretilen her 1 Watt elektrik başına 2 Watt düzeyinde ısı enerjisi doğaya salınmak zorundadır. Eğer ki nükleer enerji, elektrik ağının %10'unu, toplam enerji üretimininse %2'sini karşılayacak şekilde kullanılacaksa, doğa için bu ısı salımı kabul edilebilir düzeydedir. Ancak eğer ki Fransa örneğinde olduğu gibi, bir ülke (veya genel olarak Dünya), yüksek oranda nükleer enerji üretimine bağlanacak olursa, doğa için kabul edilemez miktarda ısı salımı kaçınılmaz olacaktır. Nükleer santrallerden doğaya bırakılan ısınmış su, okyanus ve nehir ekosistemlerine geri döndürülemez zararlar vermektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bir nükleer enerji santraline baktığınızda, bacalarından tüttüğünü gördüğünüz duman, kömür santrallerindeki gibi karbon-yapılı gazlar değil, su buharıdır. Bu buharın nedeni, üretim sırasında yan ürün olarak ortaya çıkan ısının, gaz olarak doğaya salınmasıdır. Dünya'nın 2015 itibariyle harcadığı 17.5 TW'lık gücü tamamen nükleer santrallerden sağlamamız imkansızdır; çünkü bu, her yıl 35 TW güce denk gelen miktarda ısının doğaya salınması demektir.

Elbette bu sorunlar, yeni teknolojiler ile azaltılabilir veya tamamen çözülebilir. Ancak eğer ki bu sorunları çözemeyecek olursak, ısınan akarsular ve okyanuslar sadece Küresel Isınma açısından Dünya'ya yıkıcı zararlar vermeyecektir; aynı zamanda tatlı sularda parazitik yaşantıyı arttıracak, doğal su döngülerini bozacaktır.

Güneş Panelleri de %100 Temiz Değildir!

Öte yandan, elbette ki Güneş panelleri de %100 temiz değildir. Sonuçta Güneş panellerinde sayısız elektronik parça kullanılmaktadır ve bunların üretilebilmesi için fabrikalar durmaksızın çalışmaktadır. Örneğin, Güneş panellerinin vazgeçilmez parçaları arasında olan yarı-iletkenler, çevre kirliliğine yol açan fabrikalarda üretilmektedir.

Tıpkı nükleer enerjide olduğu gibi, Güneş panellerinde de mevcut seviyeler kabul edilebilir düzeylerdedir; ancak eğer ki Güneş panellerinin yaygınlığı ve tüketimi arttırılacak olursa, bu da doğaya zarar verebilecek boyutlarda kirlenmenin önünü açabilecektir. Ancak nükleer enerji santrallerinde kullanılan ekipmanların da bir yerlerde üretilmesi gerektiği düşünülecek olursa, kafa kafaya yapılacak bir kıyaslamada Güneş panelleri her türlü çok daha temiz bir alternatif olarak karşımıza çıkmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Güneş Panelleri Ekosisteme Zarar Verir mi?

Birçok insan, bir çölün bir kısmının Güneş panelleri ile kaplanmasının çöl ekosistemine zarar verebileceğinden endişe etmektedir. Açık konuşmak gerekirse bu, en düşük seviyeli tehlikelerden birisidir; zira ihtiyacımız olan alan, tüm çölün %1.2'si kadardır.

Dahası, eğer ki enerji üretimimizi bu çöllere inşa edeceğimiz Güneş panellerine odaklayacak olursak, Dünya'nın dört bir yanındaki doğal yaşam alanlarını tahrip eden sayısız kömür santralinden, hidroelektrik santrallerinden, vs. kurtulmamız mümkün olabilecektir.

Dolayısıyla, küresel ölçekte bakacak olursak, bu projenin doğaya sağlayacağı yararlar, zararlardan kat kat fazla olacaktır. Hatta yapılan bazı analizler, Sahra Çölü'ne inşa edilecek bu panellerin yaratacağı gölgenin, ekosistemin bir kısmına katkı sağlayabileceğini bile düşündürmektedir. 

Güneş Panellerinin Enerji Verimliliği

Elbette, Güneş panelleri de enerji bakımından kusursuz değildir. Bir Güneş panelinin güç yoğunluğu yaklaşık 1370 W/m2 civarındadır. Standart bir panel, bunun 330 W/m2'sini enerjiye dönüştürebilir. Bu, %25 civarında bir dönüşüme karşılık gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
COĞRAFYANIN ANARŞİST KÖKLERİ

Coğrafyanın Anarşist Kökleri, özgürlük arayışlarını ve günlük deneyimleri ayaklanma coğrafyalarıyla bağ kurarak tartıştırmaya çalışıyor.

Anarşist coğrafyalar, özerk varlıklar arasında hiyerarşik olmayan bağlantılara izin veren kaleydoskopik mekanlar olarak, yeni bir politik hayal gücü kurar.

“… uzayda deney yapmak, insanlığın gezegendeki yerinin öyküsüdür ve şu anda devam eden organize edici deneylerin yerine geçen durağanlık ve kontrol, hayatta kalmamızın bir sonucudur. Bir şeyi yapmanın belirli bir yolunu destekleyen tekil ontolojik modlar, mekânsallığı geçici olarak birbirine bağlı olan sürekli bir değişmez topluluk olarak anlayamadıkları için coğrafyayı reddederler. Daha da kötüsü, bu tür durgun fikirler genellikle elit bir azınlığın dar görüşlü çıkarlarına uymaktadır ve dolayısıyla kolektif geri dönüşümüzü tehdit etmektedir. İhtiyaç duyulan şey, dünyamızla ve birbirimizle önemli ölçüde yeni ilişkilerin gelişmesidir.”

Son derece ikna edici, sağlam ve orijinal olan Coğrafyanın Anarşist Kökleri’ni görmezden gelmek imkansızdır. Artık bizi devletçiliğe, kapitalizme, toplumsal cinsiyet egemenliğine, ırksal baskıya ve emperyalizme zincirleyen hiyerarşinin çürüyen, arkaik coğrafyalarını kabul edemeyiz.

Bu kitap kışkırtıcı ve kışkırtmaya ihtiyaç duyanları kışkırtacak; çünkü kriz zamanında gerçekten radikal olmanın ne olacağıyla ilgili temel varsayımları kökten değiştiriyor.

Devamını Göster
₺49.00
COĞRAFYANIN ANARŞİST KÖKLERİ

Ancak unutmamak gerekiyor ki bu sayılar, genellikle Avrupa ve Amerika kıtalarındaki kullanıma dayandırılmaktadır. Bu bölgeler, genellikle bulutlu olan ve yüksek enlemlerde yer alan kıtalardır. Proje ise, Sahra Çölü gibi ekvatora çok yakın bir bölgede yer alan, bulutlanma derdi pek olmayan bölgeleri hedef almaktadır. Bu nedenle Avrupa ve Amerika'da kullanılan panellerin kapasitesini belirlemek için kullanılan %25'lik kapasite faktörü (yani günün 6 saati yeterince ışık alabiliyor olma) yaklaşımı, Sahra Çölü için geçerli olmayacaktır. Sahra Çölü'nün Güneş alma miktarı, 37o enlemindeki herhangi bir ülkeye nazaran 2 kat daha fazladır ve yılın sadece birkaç günü bulutludur.

Ayrıca, ülkelerin ortak katılımıyla yapılacak bir üretim çalışmasında maliyet, vatandaşın cebinden çıkan Güneş paneli maliyetinden oldukça düşük olacaktır. Günümüzde Amerikalı ya da Avrupalı bir vatandaşın Güneş panellerine ödediği para Watt başına 55 sent civarındadır (ki internet üzerinde bundan çok daha ucuza bulmak mümkündür). Ancak toptan üretim yapılırken bu miktar 30 sente, hatta Çinli bazı üreticilerden gelen verilere göre 22 sente kadar düşebilecektir. 

Sahra Çölü'nü Güneş panelleriyle kaplamayla ilgili bir projenin en büyük sorunu, elektriğin depolanması ve Dünya'ya dağıtılmasıyla ilgilidir. Sonuçta hiçbir ülke, bu hayali solar çiftlikten yeterince enerji çekememeksizin kendi enerji kaynaklarından vazgeçmek istemeyecektir. Şu anda Avrupa'da sürdürülmekte olan projeler, Akdeniz altından geçen kablolarla Afrika'dan enerji taşımayı hedef almaktadır. Bu konudaki bir sıkıntı, elektriğin uzun mesafede aktarılabilmesi için alternatif akıma (AC) dönüştürülmesi gerekliliğidir. Güneş panelleri ise doğru akım (DC) üretmektedir. Bu dönüşümü yapabilecek güç dönüştürücüler Watt başına 19 sente çalışmaktadır ve bu da yukarıda yapılan maliyet analizine eklenmiştir.

Sonuç

Uzun lafın kısası, muhtemelen her şeyi tek bir üretim tipiyle desteklemeye çalışmak şu etapta fazla ütopik bir yaklaşımdır. Ancak eğer ki illa bir güç üretim yöntemini seçeceksek, sürdürülebilirlik ve uzun vadeli işlevsellik bakımından Güneş panelleri, her ne kadar nükleer santrallerden daha kısa ömürlü olsa da, her ne kadar nükleer santrallerden daha düşük verimli olsa da, çalışma prensipleri, doğayla etkileşimi, sürdürülebilirliği, vb. açılardan üstünlükleri sayesinde günümüzdeki en doğru yatırım olarak gözükmektedir. Ta ki teknoloji ilerleyene ve yeni teknikler geliştirmeyi başarana dek... O zaman, bu analiz de kuşkusuz güncellenecektir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
0
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 5
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Quora | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/01/2023 02:54:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4584

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Böcekler
Antibiyotik
Ergen
Maske Takmak
Canlı
Grip
Ekonomi
Yiyecek
Evrim Teorisi
Koruma
Yeme
Yapay Zeka
İspat Yükü
Yok Oluş
Avrupa
Atom
Kütle
Hekim
Nöron
Sahtebilim
Bakteri
Böcek
Klinik Mikrobiyoloji
Antik
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Moalem, et al. Sahra Çölü'nü Güneş Panelleriyle Kaplamak mı, Küresel Ölçekte Nükleer Enerji Santralleri mi?. (10 Ekim 2016). Alındığı Tarih: 29 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/4584
Moalem, M., Bakırcı, Ç. M. (2016, October 10). Sahra Çölü'nü Güneş Panelleriyle Kaplamak mı, Küresel Ölçekte Nükleer Enerji Santralleri mi?. Evrim Ağacı. Retrieved January 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/4584
M. Moalem, et al. “Sahra Çölü'nü Güneş Panelleriyle Kaplamak mı, Küresel Ölçekte Nükleer Enerji Santralleri mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 10 Oct. 2016, https://evrimagaci.org/s/4584.
Moalem, Mehran. Bakırcı, Çağrı Mert. “Sahra Çölü'nü Güneş Panelleriyle Kaplamak mı, Küresel Ölçekte Nükleer Enerji Santralleri mi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 10, 2016. https://evrimagaci.org/s/4584.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.