Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Alternatif Akım ile Bir İleri Bir Geri Hareket Eden Elektronlar, Her Döngüde Ne Kadar Yol Alır?

Bir Edison Lambanın Filamentini Isıtan Tam Olarak Nedir?

Alternatif Akım ile Bir İleri Bir Geri Hareket Eden Elektronlar, Her Döngüde Ne Kadar Yol Alır?
7 dakika
3,296
  • Elektrik Mühendisliği

Hangi ders kitabını açarsanız açın, filamentli lambaların ışık saçmasını sağlayan şeyin, ince bir telden geçen elektronların o teli ısıtması sonucu olduğunu söylediğini görürsünüz. Bu doğrudur, ancak bu süreç tam olarak nasıl işliyor? Örneğin alternatif akım altında bir o yana bir bu yana salınan elektronlar nasıl oluyor da filamenti ısıtıyorlar? Bu enerjiyi nereden alıyorlar ve her biri ne kadar güce sahip?

Bunları cevaplayabilmek için, öncelikle her bir elektronun alternatif akım altında nasıl, ne hızda ve ne kadar hareket ettiğini hesaplamamız gerekir. Somut sayılarla ilerleyebilmek adına, gerçekçi bir örneği ele alalım: 50 Hz'lik alternatif akım altındaki elektronların ne kadarlık bir mesafede salındıklarını görmek için, 240 Volt'luk bir devrenin 100 Watt'lık bir ampulü, 1 milimetre karelik (0.01 cm2) kesit alanına sahip bakır tellerle yaktığını düşünebiliriz.

Bu Reklamı Kapat

Bu durumda cevap, 3 kısımdan oluşur: Öncelikle elektronların bakır teldeki hareket miktarını (mesafeyi) hesaplayacağız. Sonrasında elektronların ışığı mümkün kılan tungsten filament içinde ne kadar yol kat ettiğini hesaplayacağız. Son olarak, her bir elektronun filamente, filamentin kesit alanı boyunca ne kadar güç verdiğini hesaplayacağız.

Alternatif Akımdaki Elektronların Hareketleri

Akım altındaki elektronların hareket miktarını (λ\lambda) şu formülle hesaplarız:

Bu Reklamı Kapat

λ=QqNA\LARGE{\lambda=\frac{Q}{qNA}}

Burada QQ alternatif akımın yarım döngüsünde akan yük, qq elektron yükü, NN telin yapıldığı malzemenin elektron yoğunluğu, AA ise telin kesit alanıdır.

Bakır Telde Elektronların Hareketi

Verilen bilgilerden akan akımın 100W/240V=0.42A100W/240V=0.42A olduğunu bulabiliriz. Bu, alternatif akımın ortalama değeri gibi düşünülebilir (teknik olarak "karekök ortalaması" veya İng: "root mean square" veya kısaca "RMS" olarak bilinen değerdir). Bu tür bir alternatif akımın doruk noktası 0.59A0.59A değerindedir. Her bir yarı döngüde 0.0038C0.0038C değerinde yük akar. Bunların hepsi matematiksel olarak hesaplanabilir, ancak bunun nasıl hesaplandığını görsel olarak görmek isterseniz, aşağıdaki grafikte yarı-döngünün altında kalan alanın (griye boyanmış kısım) integral hesabıyla bulunabileceğini söyleyebiliriz:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Verilen bilgiler ışığında alternatif akımın davranışını gösteren grafik.
Verilen bilgiler ışığında alternatif akımın davranışını gösteren grafik.

Bir elektronun yükü 1.6×10−191.6\times10^{-19} olduğu için, 0.0038 Coulomb'luk yük, 0.00381.6×10−19=2.4×1016\frac{0.0038}{1.6\times10^{-19}}=2.4\times10^{16} elektrona karşılık gelmektedir. Dolayısıyla bu, yarım döngü içerisinde tel içinde herhangi bir noktada akan elektron sayısıdır.

Öncelikle bakır telin kendisine bakalım. Bakır telin oda sıcaklığında serbest elektron yoğunluğu 8.5×1022elektron/cm38.5\times10^{22}\text{elektron}/cm^3 düzeyindedir. Bu sayı, bakırın temel özelliklerinden biridir. Bakır atomlarının her biri, akımı taşıyan elektronlara 1 adet katkıda bulunur, dolayısıyla bakır tel içinde santimetre küp başına 8.5×10228.5\times10^{22} atom olduğunu söyleyebiliriz.

0.01 cm2 alana sahip bir tel içinde 8.5×1022∗0.01=8.5×1020elektron/cm28.5\times10^{22}*0.01=8.5\times10^{20}\text{elektron}/cm^2 düzeyinde elektron bulunur. Yani telin her bir santimetre karesinde 8.5×10208.5\times10^{20} adet elektron vardır.

Dolayısıyla 0.0038 Coulomb, telin 2.4×10168.5×1020=0.000028\frac{2.4\times10^{16}}{8.5\times10^{20}}=0.000028 santimetrelik (veya 0.28 μm, yani 0.28 mikrometrelik) kısmındaki yük miktarıdır. Bir diğer deyişle, bir yarı döngü sırasında elektronlar tel içindeki herhangi bir noktada 0.28 μm düzeyinde yol kat ederler.

Tungsten Filamentte Elektronların Hareketi

Aynı hesabı bir Edison Lambası'nı yakan tungsten filamentler için de tekrar edebiliriz. Tunsgstenin elektron yoğunluğu, bakırdan farklıdır: 1.26×1023elektron/cm31.26\times10^{23}\text{elektron}/cm^3. Yani aynı hacimdeki tungsten ve bakır tellerden tungstende, bakıra nazaran 1.5 kat fazla elektron vardır. Ayrıca bir lamba içinde tungsten filamentin sarımlarını açtığınızdaki alanı 1.26×10−5cm21.26\times10^{-5}cm^2'dir. Bu bilgileri en başta verdiğimiz formüle direkt koyacak olursak:

Bu Reklamı Kapat

λ=0.00381.6×10−19∗1.26×1023∗1.26×10−5=0.015cm\LARGE{\lambda=\frac{0.0038}{1.6\times10{-19}*1.26\times10^{23}*1.26\times10^{-5}}=0.015cm}

Bu, 150 μm demektir. Yani tungsten içindeki elektronlar, bakırdakinden 500 kat fazla yol kat etmek zorundadır. Bunun nedeni, tungstenin çok daha ince olmasıdır, dolayısıyla tungsten filament içinde birim uzunluk başına çok daha az sayıda elektron vardır. Buna bağlı olarak da aynı miktarda yükü taşımak için elektronların daha fazla yol kat etmesi gerekir. Üstelik bu, tungstenin elektron yoğunluğu bakıra göre 1.5 kat fazla olmasına rağmen böyledir - bu da olmasa, tungstendeki elektronların daha da fazla yol alması gerekecekti.

Buna rağmen, aldıkları yol halen çok küçüktür: Bir elektronun tungsten içinde kat ettiği yol, telin kendi kalınlığının 7.000'de 1'i kadardır!

Elektron Başına Taşınan Güç

Son olarak, filament boyunca elektrik alanının gücü ile elektronların hareket ettiği mesafeyi bir arada kullanarak, her bir elektronun elektrik alandan aldığı gücü hesaplayabiliriz. Bu da filament boyunca tungsten telin Evren'deki elektrik alandan aldığı toplam gücü hesaplamamızı sağlar.

Bu Reklamı Kapat

Öncelikle tel içindeki elektronların hızının nasıl değiştiğini görmemiz lazım. Bu hız, bir sinüs dalgasını takip eder, çünkü elektronların hızı ile teldeki akım doğru orantılıdır. Elektronların hız grafiğini çizdiğimizde, grafiğin altında kalan alan, elektronlar tarafından kat edilen yola eşittir. Bunun, az önce hesapladığımız gibi 0.015 santimetre olabilmesi için, sinüs dalgasının doruğunun 2.36 cm/sn olması gerekir.

Elektronlar, elektrik alanın üzerlerine uyguladığı kuvvet dolayısıyla filamentin uzunluğu boyunca ivmelenirler. Bu kuvvet, alanın gücü (metre başına volt, yani V/mV/m biriminde) ile elektron yükünün çarpımıyla bulunur.

240V ve 100W'lık bir Edison Lambası'nın içindeki filamentin sarımlarının açılması sonucu elde edilen uzunluk 1.07 metre kadardır. Evet, şaka yapmıyoruz! 1 metreden uzun bir filament, lambanın içine sığdırılabilmek için 2-3 santimetre olacak düzeyde sarılır. Bu filament üzerindeki voltaj ortalama 240V düzeyindedir - ki bunun tepe noktası 339V düzeyindedir. Bu durumda, sinüs dalgası şeklindeki alan gücü 3391.07=317Vm−1\frac{339}{1.07}=317Vm^{-1} doruk düzeyindedir. Bunu elektron yükü olan 1.6×10−19C1.6\times10^{-19}C ile çarparsak, sinüs dalgasının tepe noktasındaki kuvveti 5.07×10−17N5.07\times10^{-17}N olarak hesaplayabiliriz.

Şimdi, temel fiziği kullanabiliriz: Belli bir hızda giden bir cismin üzerine uygulanan kuvvet, ona kuvvetin miktarı ile cismin hızının çarpımı kadar güç aktarır. Dolayısıyla sinüs dalgası şeklindeki kuvveti, sinüs dalgası şeklindeki hızla çarparsak, gücü bulabiliriz. Bunu yaptığımızda, aşağıdaki grafiği elde ederiz. Bu grafik, elektrik alan sayesinde filament içindeki her bir serbest elektrona verilen gücü göstermektedir:

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kokarca İle Porsuk

KİMSE KAPI ÇALDIĞINDA karşısında bir kokarca görmekten mutlu olmaz. Ayrıca aklı başında hiç kimse evine bir kokarcanın taşınmasına izin vermez! Ama bizim hikâyemizde işler öyle
yürümüyor: Kokarca, Porsuk’un yanına taşınıyor! Mühim Taş İşi’yle meşgul Porsuk’un isteyeceği son şey rahatsız edilmek olsa da artık bunun için çok geç.

Kokarca’nın gelişiyle Porsuk’un tüm düzeni altüst oluyor. Roket patatesler havada uçuşuyor, kuyruklar havaya dikiliyor ve korkunç kokular yanlış yerde, yanlış hayvana püskürtülüyor. Hepsi tamam da, ortalıkta bunca tavuğun dolaşma sebebi ne?

Kokarca ile Porsuk, Newbery Ödüllü Amy Timberlake’in kaleme aldığı ve bir arada yaşamak zorunda kalan iki zıt karakterin dostluğunu anlattığı serinin ilk kitabı. Caldecott Madalyası sahibi ünlü çizer Jon Klassen’ın çizimleriyle taçlandırdığı bu öyküyü okumaya, bir daha okumaya, tekrar tekrar ve sesli okumaya doyamayacaksınız.

 

Devamını Göster
₺50.00
Kokarca İle Porsuk

Bu grafiğin skalalası attoWatt (aW) düzeyindedir. 1 aW, 10-18 W güce karşılık gelmektedir. Bu grafikteki tepe noktası, kuvvetin Newton cinsinden tepe noktası ile hızın saniyede metre cinsinden tepe noktasının çarpımıdır:

5.07×10−17∗0.0236=1.2aW5.07\times10^{-17}*0.0236=1.2aW

Bu hesaplamada gücün her zaman pozitif olduğuna ve voltaj ile akımın iki katı frekansa (yani 100 Hz frekansa) sahip olduğuna dikkatinizi çekeriz. Bir diğer deyişle, alternatif akım kaynağının hem pozitif hem de negatif yarı-döngüleri sırasında pozitif güç aktarılmaktadır. Bunun zamana göre ortalamasını alırsak (ki bu, grafikte kırmızı çizgi ile gösterilmiştir), ortalama gücün 0.6 aW veya 6×10−19W6\times10^{-19}W olduğunu görebiliriz.

Edison Lambaları Nasıl Çalışıyor?

İşte bu, elektrik alanın filamenti tam olarak nasıl ısıttığıdır. Bir ışık düğmesine bastığınızda, Edison lambaları gibi bir lambayı oluşturan bir filament, yani incecik bir iplik üzerinden geçen güçlü bir elektrik akımı, filamenti oluşturan maddenin atomlarını ısıtır. Çünkü dirençli bir tel üzerinden yüksek bir akım geçirmeye çalışırsanız, Evren'in dokusundaki elektrik alanı, her bir elektrona, elektronun hızı ve elektrik alanın şiddeti oranında güç verir. Elektronlar aldıkları bu güç ile tungsten atomlarına çarparlar, onları daha fazla titreştirirler ve bu titreşim, filamentin ısınmasına neden olur. Zaten "sıcaklık" dediğimiz şey, bir ortamdaki atomların kinetik enerjilerinin ortalamasıdır. O filamentin atomlarının kinetik enerjisi arttıkça, tanım gereği, sıcaklığı da artar. 

Burada kritik bir nokta, lambalarda kullanılan metallerin erime sıcaklığının çok yüksek olmasıdır. Mesela yaygın bir filament malzemesi olan tungsten için bu, 3422 derece civarıdır. Geçirdiğiniz akım, bu sıcaklığa sebep olacak düzeyde olmadığı müddetçe, metal ısındıkça ısınır; ama eriyemez. Yine de bu enerjinin bir yere gitmesi gerekir. Bir kısmı etrafa ısı olarak saçılır; bu nedenle eski tip ampuller etraflarını çok ısıtır. Ama geri kalan enerjinin önemli bir bölümü, tungsten atomu etrafındaki elektronların bir üst orbitale sıçramasına neden olur. Bu elektronlar bu yüksek enerji seviyesinde çok uzun süre kalamazlar, hemen eski hallerine geri dönerler. Bu orbital düşüşü sırasında, iki orbital arasındaki enerji farkı, bir foton olarak etrafa saçılır. Böylece lamba, bulunduğu odayı aydınlatmış olur.

Filamentteki Toplam Güç

Şimdi başladığımız işi bitirelim ve filamentin genelindeki gücü hesaplayalım.

Tungstenin elektron yoğunluğunun 1.26×1023elektron/cm31.26\times10^{23}\text{elektron}/cm^3 olduğunu zaten biliyoruz. Filamentimizin kesit alanı ise 1.26×10−5cm21.26\times10^{-5}cm^2. Dolayısıyla telin her bir santimetresinde 1.26×1023∗1.26×10−5=1.58×10181.26\times10^{23}*1.26\times10^{-5}=1.58\times10^{18} adet elektron vardır.

Her bir elektronun aldığı güç 6×10−19W6\times10^{-19}W olduğu için, filamentin her bir santimetresi için elektronlara aktarılan gücün 1.58×1018∗6×10−19=0.95W1.58\times10^{18}*6\times10^{-19}=0.95 W olduğunu hesaplayabiliriz.

Elbette bu sonuç hiç de şaşırtıcı değil, çünkü zaten en başta lambamızın gücünün 100 W olduğunu söylemiştik. 107 santimetrelik bir telin tamamında 107∗0.95=101.65W107*0.95=101.65W güç bulmaktayız. Yuvarlama hataları ve hata payları çerçevesinde bu, tam da beklediğimiz sonuçtur.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 3
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Quora | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/08/2022 21:15:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10727

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Sağlık Bakanlığı
Stres
Doğa Yasası
Psikiyatri
Süt
Meteor
Bilgi Felsefesi
Ses
Entomoloji
Kafatası
Kertenkele
Mucize
Aşılar
Şehir
Cinsellik Araştırmaları
Astrobiyoloji
Bakteriler
Nükleer
Abd
Hominidae
Oyun
Doğal Seçilim
Çiçek
Diş
Köpekbalığı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.