Rutenyum

Rutenyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Rutenyum
Rutenyum bar
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,123 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 45. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Rutenyum
  • İngilizce İsim Ruthenium
  • Sembol Ru
  • Atom Numarası 44
  • Grup 8
  • Periyot 5
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s1 4d7
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Kr] 4d7 5s1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 101.072 Da (0.02000000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Gümüşümsü beyaz metalik
  • Atomik Yarıçap 130 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 4423 K
  • Erime Sıcaklığı 2607 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 12.45 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 1×10−9 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000081 %
  • Deniz Suyunda 7×10−13 kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te 1.9×10−6 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 1.9×10−6 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 173 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 220 GPa
  • Poisson Oranı 0.3
  • Young Modülü 447 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Rusya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı K. Claus, 1844
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı K. Claus, 1844
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Rutenyum, atom numarası 44 olan ve Ru sembolü ile temsil edilen kimyasal bir elementtir. Periyodik tablonun platin grubuna ait nadir bir geçiş metalidir. Platin grubunun diğer metalleri gibi, rutenyum da diğer birçok kimyasal maddeye karşı inerttir. Rutenyum genellikle platin cevherlerinin küçük bir bileşeni olarak bulunur; yıllık üretimi 2009'da yaklaşık 19 tondan 2017'de yaklaşık 35.5 tona yükselmiştir.[1] Üretilen çoğu rutenyum, aşınmaya dayanıklı elektrik kontaklarında ve kalın film dirençlerinde kullanılır.

Gümüş grisi rutenyum metali platine benzer, ancak daha nadir, daha sert ve daha kırılgandır. Rutenyum, milyonda yaklaşık 0.001 kısım gibi düşük bir kabuk bolluğuna sahiptir. Elemental rutenyum, iridyum ve osmiyumun doğal alaşımlarında diğer platin metallerle birlikte oluşur: iridosminde %14,1’e ve siserskitte %18.3'e kadar bulunur. Aynı zamanda, ticari olarak geri kazanılan çok küçük miktarlarda sülfür ve diğer cevherlerde de oluşur.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Rutenyum, dünyadaki en nadir metallerden biridir. Doğada birleşmemiş olarak da bulunabilir; ancak, daha yaygın olarak pentlandit ve piroksenit minerallerindeki diğer platin metalleri ile birlikte bulunmaktadır. Ticari olarak nikel arıtma atıklarından elde edilir.

Yüksek erime noktası nedeniyle rutenyum kolayca dökülmez; beyaz ısıda bile kırılganlığını korur, yuvarlanmayı ve tellere çekmeyi zorlaştırır. Bu nedenle, metalik rutenyumun endüstriyel uygulaması, platin ve platin grubunun diğer metalleri için bir alaşım olarak kullanımla sınırlıdır. İzole etme süreçleri, tüm platin metaller için geçerli olan metalürji sanatının ayrılmaz bir parçasıdır. Platinin sertleştirilmesi için iridyum ile aynı işlevi görür ve rodyum ile birlikte paladyumu sertleştirmek için kullanılır.

Rutenyum, nükleer reaktörlerde uranyum ve plütonyumun fisyon ürünleri arasında bulunur. Radyoaktif rutenyum-106 (bir yıllık yarılanma ömrü) ve kısa ömürlü rodyum-106, kullanımdan bir yıl sonra reaktör yakıtlarında kalan radyasyonun önemli bir kısmına katkıda bulunur. Kullanılmayan bölünebilir materyalin geri kazanımı, radyasyon tehlikesi ve rutenyum ile plütonyum arasındaki kimyasal benzerlik nedeniyle zorlaşır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Rutenyum için son zamanlarda birçok yeni kullanım ortaya çıkmıştır. Çoğu elektronik endüstrisinde çip dirençleri ve elektrik kontakları için kullanılır. Rutenyum oksit, kimya endüstrisinde klor üretimi için elektrokimyasal hücrelerin anotlarını kaplamak için kullanılır. Rutenyum ayrıca amonyak ve asetik asit üretimi için katalizörlerde kullanılır. Rutenyum bileşikleri, ışık enerjisini elektrik enerjisine dönüştüren güneş pillerinde kullanılabilir.

Rutenyum, platin ve paladyum için en etkili sertleştiricilerden biridir ve şiddetli aşınma direnci için elektrik kontakları yapmak üzere bu metallerle alaşımlanmıştır. Bazı takılarda platin ile alaşım olarak kullanılır.

Rutenyum eklemek, platin ve paladyumu sertleştirmenin en etkili yollarından biridir. Son derece aşınmaya dayanıklı elektrik iletkenleri yapmak için bu metallerle alaşımlanmıştır. Rutenyum çok yönlü bir katalizördür. Rutenyum dioksit yüklü sulu bir kadmiyum sülfür (CdS) partikülleri süspansiyonu kullanarak hidrojen sülfidi (H2S) ışıkla bölmek katalizör olarak kullanılabilir. Bu yetenek, H2S'nin petrol arıtma ve diğer endüstriyel işlemlerden uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir.

Tarihi

Polonyalı kimyager Jedrzej Sniadecki, Güney Amerika'dan platin cevherlerini araştırmaktaydı ve Mayıs 1808'de vestibulum adını verdiği yeni bir metal keşfetti. Ancak, Fransız kimyagerler onun çalışmasını tekrar etmeye çalıştıklarında, sahip oldukları platin cevherinde bulamadılar. Sniadecki bunu öğrendiğinde yanıldığına inandı ve iddiasını geri çekti. Sonra, 1825'te, Baltık'taki Dorpat Üniversitesi'nden Gottfried Osann, Ural dağlarından bir miktar platini araştırdı ve pluranyum, polonyum ve rutenyum adını verdiği üç yeni element bulduğunu bildirdi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bunlardan ilk ikisi hiçbir zaman doğrulanamayacak olsa da, üçüncüsü gerçekti ve 1840'ta Kazan Üniversitesi'nden Karl Karlovich Klaus, yeni bir metal olduğunu çıkardı, saflaştırdı ve onayladı. Osann’ın rutenyum adını aldı.

Etimolojisi

Rutenyum kelimesi, "Rusya"nın Latince karşılığı olan Ruthenia'dan gelmektedir.

Önlem ve Güven

Rutenyumun Sağlığa Etkileri

Rutenyum bileşiklerine çoğu insan hayatında nadiren rastlayabileceği bileşiklerdir. Tüm rutenyum bileşikleri yüksek derecede toksik ve kanserojendir. Rutenyum bileşikleri cildi çok güçlü bir şekilde lekeler. Sindirilen rutenyum kemiklerde güçlü bir şekilde tutulur. Rutenyum oksit, RuO4, oldukça toksik ve uçucudur ve kaçınılması gerekir. Rutanyum-106, 1945'te ABD testi ile başlayan ve 1980'de Çin testi ile sona eren nükleer silahların atmosferik testinde yer alan radyonüklitlerden biridir. Yüzyıllar boyunca kanser riskini artıran ve üretmeye devam edecek olan uzun ömürlü radyonüklitler arasındadır.

Reklamı Kapat

Rutenyumun Çevresel Etkileri

Rutenyumun bitkiler üzerindeki etkisine ilişkin çok az veri mevcuttur ve alglerin yoğunlaştığı görülmesine rağmen, alımına ilişkin tahminler 5 ppb veya daha düşük seviyeler çıkarsamıştır. Hiçbir olumsuz çevresel etki bildirilmemiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 45. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 31/07/2021 05:15:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9863

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Türkiye
Kanser
Çocuk
Mikrop
Sinirbilim
Ölümden Sonra Yaşam
Antropoloji
Makine
Dünya Dışı Yaşam
Evrimsel Süreç
Şempanzeler
Deizm
Fare
Sinir
Ara Geçiş Türleri
Beslenme Biçimi
Sahtebilim
Sağlık Bilimleri
Editör Seçkisi
Mistik
Ortak Ata
Toprak
Enerji
Asteroid
Onkoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın