Rodyum

Rodyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Rodyum
Rodyum
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
1,715 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 46. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Rodyum
  • İngilizce İsim Rhodium
  • Sembol Rh
  • Atom Numarası 45
  • Grup 9
  • Periyot 5
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s1 4d8
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Kr] 4d8 5s1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 102.905502 Da (0.00002000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Gümüşümsü beyaz metalik
  • Atomik Yarıçap 135 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 3968 K
  • Erime Sıcaklığı 2237 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 12.41 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 1×10−9 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000018 %
  • Deniz Suyunda kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te 4.0×10−7 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 3.4×10−7 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 150 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 380 GPa
  • Poisson Oranı 0.26
  • Young Modülü 275 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İngiltere
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı H. Wollaston, 1804
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı H. Wollaston, 1804
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Rodyum, çok nadir bulunan, gümüşi beyaz, sert, korozyona dayanıklı ve kimyasal olarak inert bir geçiş metalidir. Rh sembolü ile gösterilen ve atom numarası 45 olan kimyasal bir elementtir. Asil bir metaldir ve platin grubunun bir üyesidir. Sadece bir doğal izotopa Rh-103 sahiptir. Doğada rodyum genellikle serbest bir metal olarak, benzer metallerle bir alaşım olarak ve nadiren de bowieit ve rhodplumsit gibi minerallerde kimyasal bir bileşik olarak bulunur.

En nadide ve en değerli değerli metallerden biridir. Diğer değerli metaller altın, gümüş ve platindir. Rodyum, platin metal grubunun bir üyesi olarak da sınıflandırılır. Platin grubu, genellikle doğada bir arada bulunan beş diğer metali içerir: rutenyum, paladyum, osmiyum, iridyum ve platin. Rodyum, periyodik tablonun ortasına düşer. Rodyum bir geçiş elementi olarak özellikler gösterir.

Fiziksel Özellikler

Rodyum, gümüş-beyaz bir metaldir. 1,966 °C (3,571 °F) erime noktasına ve yaklaşık 4,500 °C (8,100 °F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu santimetre küp başına 12.41 gramdır. Metalin özel özelliklerinden ikisi, yüksek elektrik ve ısı iletkenliğidir. Bu, ısı ve elektriğin rodyumdan çok kolay geçtiği anlamına gelir.

Kimyasal Özellikler

Rodyum nispeten inaktif bir metaldir. Güçlü asitler tarafından etkilenmez. Havada ısıtıldığında oksijen ile yavaş yavaş birleşir. Ayrıca çok sıcakken klor veya brom ile reaksiyona girer. Hemen hemen tüm diğer elementlerle reaksiyona giren bir element olan flor ile reaksiyona girmez.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Rodyum, herhangi bir elementle birleşmemiş olarak nadir bulunur. Ticari olarak temin edilebilen metal, %0.1'e kadar rodyum içerebilen bazı bakır ve nikel cevherlerinin rafine edilmesinin bir yan ürünü olarak gelir. Rodyumun çoğu Güney Afrika ve Rusya'dan gelmekte olup, tahmini rezervi 3.000 tondur.

Doğal olarak oluşan sadece bir rodyum izotopu bilinmektedir, rodyum-103. Rodyum ayrıca birkaç radyoaktif izotopa da sahiptir. Radyoaktif izotop, parçalanan ve radyasyon yayan bir izotoptur. Radyoaktif izotoplar, atomlara çok küçük parçacıklar ateşlendiğinde üretilir. Bu parçacıklar atomlara yapışır ve onları radyoaktif hale getirir. Rodyum izotoplarının hiçbirinin ticari veya başka bir kullanımı yoktur.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Rodyumun başlıca kullanımı arabalar için katalitik konvektörlerdir. Egzoz gazlarında bulunan nitrojen oksitlerini azaltır. Rodyum ayrıca kimya endüstrisinde nitrik asit, asetik asit ve hidrojenasyon reaksiyonlarının yapımında katalizör olarak kullanılır.

Optik fiberleri ve optik aynaları kaplamak, potalar, termokupl elemanları ve far reflektörleri için kullanılır. Düşük elektrik direncine sahip olduğu ve korozyona karşı oldukça dayanıklı olduğu için elektrik kontak malzemesi olarak kullanılır.

Tarihi

Rodyum 1803 yılında William Wollaston tarafından keşfedildi. Smithson Tennant ile saf platin üretmek için işbirliği yaptı. Prosesin ilk adımı, sıradan platini aqua regia (nitrik asit + hidroklorik asit) içinde çözmekti. Hepsi çözülmedi ve arkasında siyah bir kalıntı bıraktı. Tennant bu tortuyu araştırdı ve sonunda osmiyum ve iridyumu izole etti. Wollaston, paladyum da içeren çözünmüş platin çözeltisi üzerinde yoğunlaştı. Bu metalleri çökeltme yoluyla uzaklaştırdı ve gül kırmızısı kristalleri elde ettiği bir kırmızı solüsyon kaldı. Bunlar sodyum rodyum klorür, Na3RhCl6 idi. Yapılan çalışmalar sonunda metalin saf bir örneğini çıkardı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimolojisi

1800'lerin başında Wollaston bir platin cevheri üzerinde çalışıyordu. Bilim adamları kesin olarak bilmese de, platin cevherinin Güney Amerika'dan geldiğine inanıyorlardı. Wollaston cevheri analiz etti ve ondan gül renginde güzel bir bileşik üretebileceğini buldu. Pembe bileşiğin yeni bir element içerdiğini gösterdi. Wollaston, bu gül rengi nedeniyle yeni element için rodyum adını önerdi. Gül kelimesi Yunanca rhodondur ve elementin adı buradan gelmektedir.

Önlem ve Güven

Rodyumun Sağlığa Etkileri

Çoğu insan için rodyum bileşiklerine rastlamak oldukça nadir bir olaydır. Bu elementten herhangi bir şekilde etkilenen neredeyse hiç insan vakası rapor edilmemiştir. Tüm rodyum bileşikleri yüksek derecede toksik ve kanserojen olarak kabul edilmektedir. Rodyum bileşikleri cildi çok kuvvetli bir şekilde zedeler.

  • Maruz kalma yolları: Bu madde aerosolünün solunması ile vücut tarafından emilebilir.
  • Soluma riski: 20 °C'de buharlaşma önemsizdir. Bununla birlikte, havadaki partiküllerin zararlı konsantrasyonuna hızla yayıldığında ulaşır.

Maddeye maruz kalmanın sağlık üzerindeki etkileri araştırılmamıştır. Bu maddenin insan sağlığı üzerindeki etkisine ilişkin yeterli veri bulunmamaktadır, bu nedenle azami özen gösterilmelidir.

Reklamı Kapat

Rodyumun Çevresel Etkileri

Uygun resmi izinler olmadan malzemenin çevreye salınmasına izin verilmemelidir. Rodyum, topraklardaki veya doğal sulardaki miktarı değerlendirilemeyecek kadar nadirdir ve bu nedenle çevre üzerindeki etkisinin sıfır olduğu varsayılabilir. Bitkiler üzerinde yapılan testler, platin metal grubunun en az toksik üyesi olduğunu göstermiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 2
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Wikipedia. Chemical Element With The Atomic Number Of 45. (17 Mayıs 2001). Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Explained. Rhodium, Chemical Element - Reaction, Uses, Elements, Metal, Number, Name, Symbol, Mass. Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry Explained | Arşiv Bağlantısı
  • Lenn Tech. Rhodium (Rh) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenn Tech | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Rhodium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 46. yazısıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2021 05:32:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9865

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Kedigiller
Sağlık Personeli
Hominid
Yağ
Evrimsel Biyoloji
Nobel Ödülü
Irk
Genel Halk
Kanıt
Matematik
Maymun
Nöron
Aile
Hareket
Hidrojen
Hastalıkların Tedavisi
Ara Geçiş Türleri
Olasılık
Yemek
Beslenme
Anne
Aşılar
Aşı
Gaz
Astronot
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et