Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Potasyum

Potasyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Potasyum
Potasyum
Britannica
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
922 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Özellikler

Potasyum, "K" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 19 olan kimyasal bir elementtir. Potasyum, çok az kuvvetle, hatta bıçakla kesilebilecek kadar yumuşak, gümüşi beyaz renk bir metaldir.[1] Potasyum, bir aleve lavanta rengi verir ve buharı yeşildir. Potasyum metali atmosferik oksijenle hızla reaksiyona girerek sadece birkaç saniye içinde lapa lapa beyaz potasyum peroksit oluşturur.

İlk olarak, adını aldığı bitkilerin külleri olan potastan izole edilmiştir. Potasyum, dış elektron kabuğundaki tek elektronunu pozitif yüklü bir iyon oluşturmak için kolayca çıkarılabilen alkali metaldir. Anyonlarla birleşerek tuzlar oluşturan bir katyondur. Doğada potasyum sadece iyonik tuzlarda bulunur. Potasyum, suyla kuvvetli bir şekilde reaksiyona girerek, reaksiyonda yayılan hidrojeni tutuşturmak için yeterli ısı üretir ve leylak rengi bir alevle yanar.

Fiziksel Özellikler

Potasyum, lityumdan sonra en yoğun ikinci metaldir. Düşük erime noktasına sahip yumuşak bir katıdır ve bıçakla kolayca kesilebilir. Yeni kesilmiş potasyum görünüşte gümüş rengindedir, ancak havaya maruz kaldığında hemen griye dönüşmeye başlar. Alev testinde, potasyum ve bileşikleri, 766,5 nanometre emisyon dalga boyu ile leylak rengi yayar.[2]

Kimyasal Özellikler

Potasyum, havadaki oksijen, su ve karbondioksit bileşenleriyle reaksiyona girer. Oksijenle potasyum peroksit oluşturur. Su ile potasyum hidroksit oluşturur. Potasyumun su ile reaksiyonu ekzotermik olabilir, özellikle tepkime sırasında üretilen hidrojen gazı tutuşabilir. Bu nedenle, potasyum ve sıvı sodyum-potasyum (NaK) alaşımı, artık kullanılmamalarına rağmen güçlü kurutuculardır. [3]

Reklamı Kapat

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Potasyum, yer kabuğunda en çok bulunan yedinci metaldir. Kütlece yer kürenin %2,4 oluşturur. Dünyada milyarlarca ton potasyum klorür birikintileri var. Yılda yaklaşık 35 milyon ton potasyum klorür çıkartılmaktadır. Potasyum minerallerinin çoğu magmatik kayalarda bulunur. Metalin bu minerallerden elde edilmesi zordur. Bununla birlikte, denizlerin veya göllerin buharlaşmasıyla oluşan birikintilerde bulunan silvit (potasyum klorür), silvinit (potasyum ve sodyum klorür karışımı) ve karnalit (potasyum magnezyum klorür) gibi başka minerallerden de potasyum elde edilebilmektedir. Potasyum tuzları bu kaynaklardan daha kolay bir şekilde elde edilebilir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Potasyum metali ısı değişim ortamı olarak kullanılabilir. Bir ısı değişim ortamı, ısıyı bir yerden alıp başka bir yere taşıyan bir malzemedir. Potasyum metali nükleer santrallerde ısı değişim ortamı olarak kullanılır. Reaktörün çekirdeğinde veya merkezinde ısı üretilir. Sıvı potasyum, çekirdeği çevreleyen borulara pompalanır. Isı dışarı çıktıkça potasyum tarafından emilir. Potasyum daha sonra borulardan bir odacığa itilir. O odada potasyum borular suyla dolu boruların etrafına sarılır. Potasyumdaki ısı suyu ısıtır. Sonunda su kaynamak için yeterince ısınır. Buhara dönüşür ve elektrik üreten cihazları çalıştırmak için kullanılır.

Tarihi

Güherçile (potasyum nitrat, KNO3), şap (potasyum alüminyum sülfat, KAl (SO4)2) ve potas (potasyum karbonat, K2CO3) şeklindeki potasyum tuzları yüzyıllardır bilinmektedir. Barut, boyama ve sabun yapımında yıllarca kullanıldılar. Bu ürünleri elemente indirgemek isteyen ilk kimyagerler başaramadılar ve potasyum, Antoine Lavoisier tarafından "toprak" olarak sınıflandırıldı. Sonra 1807'de Humphry Davy, nemli potas'ı elektrik akımına maruz bıraktı ve yeni bir metal olan potasyumun metalik küreciklerinin oluşumunu gözlemledi. Suya düştüklerinde, lavanta renkli bir alevle yanarak yüzeyde dolaştıklarını belirtti.

Etimolojisi

Potasyum elementinin İngilizce adı, çeşitli potasyum tuzlarını çıkarmak için erken bir yönteme atıfta bulunan "potas" kelimesinden gelmektedir.[5] Humphry Davy, 1807'de elektroliz kullanarak saf elementi ilk izole ettiğinde, ona potas kelimesinden türetilen potasyum adını verdi.

"K" sembolü, Arapçada alkali kökünden gelen kali'den gelmektedir. 1797'de Alman kimyager Martin Klaproth, lösit ve lepidolit minerallerinde "potas" keşfetti ve "potas"ın bitki büyümesinin bir ürünü olmadığını, aslında kali olarak adlandırmayı önerdiği yeni bir element içerdiğini fark etti. 1807'de Humphry Davy, elementi elektroliz yoluyla üretti. 1809'da Ludwig Wilhelm Gilbert, Davy'nin "potasyumu" yerine Kalium adını önerdi.[4] 1814'te İsveçli kimyager Berzelius, "K" kimyasal simgesiyle potasyum yerine kalium adını savundu.[6]

İngilizce ve Fransızca konuşan ülkeler Davy ve Gay-Lussac/Thénard'ın Potassium adını, Cermen ülkeleri Gilbert/Klaproth'un Kalium adını benimsedi. Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği'nin "Altın Kitabı" resmi kimyasal sembolü K olarak belirlemiştir. [8]

Önlem ve Güven

Potasyumun Sağlığa Etkileri

Potasyum sebzeler, meyveler, patates, et, ekmek, süt ve kuruyemişlerde bulunur. İnsanların sıvı sisteminde önemli bir rol oynar ve sinir fonksiyonlarına yardımcı olur. Potasyum, iyon K+ olarak hücrelerin içinde yoğunlaşır ve vücudun potasyumunun %95'i bu şekilde bulunur.

Potasyum solunduğunda insanı etkileyebilir. Toz veya sislerin solunması gözleri, burnu, boğazı, akciğerleri tahriş ederek hapşırma, öksürme ve boğaz ağrısına neden olabilir. Daha yüksek maruziyetlerde akciğerlerde sıvı birikmesine neden olabilir ve bu ölüme neden olabilir. Deri ve göz teması kalıcı hasara yol açan ciddi yanıklara neden olabilir.

Reklamı Kapat

Potasyumun Çevresel Etkileri

Azot ve fosforla birlikte potasyum, bitkilerin hayatta kalması için gerekli makrominerallerden biridir. Toprak sağlığı, bitki gelişimi ve hayvan beslenmesi açısından varlığı büyük önem taşımaktadır. Bitkideki birincil işlevi, ozmotik basıncın ve hücre boyutunun korunmasındaki rolüdür, böylece fotosentez ve enerji üretiminin yanı sıra stomatal açılma ve karbondioksit tedariki, bitki turgoru ve besinlerin yer değişimini etkiler.

Düşük potasyum seviyelerinin sonuçları çeşitli semptomlarda belirgindir: kısıtlı büyüme, düşük çiçeklenme, düşük verim ve düşük kaliteli ürünler.

Suda çözünebilen yüksek potasyum seviyeleri, çimlenen fidelere zarar verir, diğer minerallerin alımını engeller ve mahsulün kalitesini düşürür.

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Potasyum, oda sıcaklığında parlak bir metaldir. Havaya maruz kaldığında, oksitleyici bir tabaka hızla oluşur ve görünümünü donuk bir griye çevirir.
  • Potasyum, hidrojen gazı oluşturmak için su ile kuvvetli bir şekilde reaksiyona girer. Bu gaz reaksiyondan açığa çıkan enerjiden tutuşabilir ve potasyumun suda yandığı izlenimini verir.
  • Potasyum, elektrolizle keşfedilen ilk metaldi.
  • Potasyum, bir metal için düşük yoğunluğa sahiptir. Saf potasyum metali su üzerinde yüzer.
  • Alev testinde potasyum parlak kırmızı ile yanar. Alev, suyun içindeyken leylak rengi bir renk alır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Encyclopedia Britannica. Potassium | Definition, Properties, & Reactions. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Greenwood. (1996). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080379418. Yayınevi: Pergamon. sf: 75.
  • ^ D. B. G. Williams, et al. (2010). Drying Of Organic Solvents: Quantitative Evaluation Of The Efficiency Of Several Desiccants. American Chemical Society (ACS), sf: 8351-8354. doi: 10.1021/jo101589h. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Davy. (1809). Ueber Einige Neue Erscheinungen Chemischer Veränderungen, Welche Durch Die Electricität Bewirkt Werden; Insbesondere Über Die Zersetzung Der Feuerbeständigen Alkalien, Die Darstellung Der Neuen Körper, Welche Ihre Basen Ausmachen, Und Die Natur Der Alkalien Überhaupt. Annalen der Physik, sf: 113-175. doi: 10.1002/andp.18090310202. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ The Royal Society. (1808). I. The Bakerian Lecture, On Some New Phenomena Of Chemical Changes Produced By Electricity, Particularly The Decomposition Of The Fixed Alkalies, And The Exhibition Of The New Substances Which Constitute Their Bases; And On The General Nature Of Alkaline Bodies. Philosophical Transactions of the Royal Society of London, sf: 1-44. doi: 10.1098/rstl.1808.0001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Berzelius. (1814). Försök, Att, Genom Användandet Af Den Electrokemiska Theorien Och De Kemiska Proportionerna, Grundlägga Ett Rent Vettenskapligt System För Mineralogien. Yayınevi: Stockholm, Sweden: A. Gadelius.. sf: 87.
  • P. V. D. Krogt. 19. Kalium (Potassium) - Elementymology & Elements Multidict. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: www.vanderkrogt.net | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. D. McNaught, et al. (1997). Compendium Of Chemical Terminology. ISBN: 9780865426849. Yayınevi: Wiley-Blackwell.
  • V. A. T. Helmenstine. Potassium Facts. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Science Notes and Projects | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Potassium (K) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Potassium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With Symbol K And Atomic Number 19. (23 Mart 2001). Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Explained. Potassium, Chemical Element - Reaction, Water, Uses, Elements, Examples, Metal, Gas, Number. Alındığı Tarih: 08 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry Explained | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/01/2021 08:05:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9914

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Darwin
Ses Kaydı
Kanser
Protein
Evren
Endokrin Sistemi
Kuş
Abd
Haber
Santigrat Derece
Psikoloji
Çiftleşme
Yumurtalık
Olasılık
Odontoloji
Bilim Tarihi
Kemik
Köpekbalığı
Müfredat
Böcek
Sars Mers
Sars
Güneş
Kanat
Editör Seçkisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Başkalarına sana davranılmasını beklediğin gibi davranma. Zevkleri bambaşka olabilir.”
George Bernard Shaw
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku