Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Potasyum

Potasyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Potasyum Britannica
Potasyum
4 dakika
7,788
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 19. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Potasyum, "K" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 19 olan kimyasal bir elementtir. Potasyum, çok az kuvvetle, hatta bıçakla kesilebilecek kadar yumuşak, gümüşi beyaz renk bir metaldir.[1] Potasyum, bir aleve lavanta rengi verir ve buharı yeşildir. Potasyum metali atmosferik oksijenle hızla reaksiyona girerek sadece birkaç saniye içinde lapa lapa beyaz potasyum peroksit oluşturur.

İlk olarak, adını aldığı bitkilerin külleri olan potastan izole edilmiştir. Potasyum, dış elektron kabuğundaki tek elektronunu pozitif yüklü bir iyon oluşturmak için kolayca çıkarılabilen alkali metaldir. Anyonlarla birleşerek tuzlar oluşturan bir katyondur. Doğada potasyum sadece iyonik tuzlarda bulunur. Potasyum, suyla kuvvetli bir şekilde reaksiyona girerek, reaksiyonda yayılan hidrojeni tutuşturmak için yeterli ısı üretir ve leylak rengi bir alevle yanar.

Fiziksel Özellikler

Potasyum, lityumdan sonra en yoğun ikinci metaldir. Düşük erime noktasına sahip yumuşak bir katıdır ve bıçakla kolayca kesilebilir. Yeni kesilmiş potasyum görünüşte gümüş rengindedir, ancak havaya maruz kaldığında hemen griye dönüşmeye başlar. Alev testinde, potasyum ve bileşikleri, 766,5 nanometre emisyon dalga boyu ile leylak rengi yayar.[2]

Kimyasal Özellikler

Potasyum, havadaki oksijen, su ve karbondioksit bileşenleriyle reaksiyona girer. Oksijenle potasyum peroksit oluşturur. Su ile potasyum hidroksit oluşturur. Potasyumun su ile reaksiyonu ekzotermik olabilir, özellikle tepkime sırasında üretilen hidrojen gazı tutuşabilir. Bu nedenle, potasyum ve sıvı sodyum-potasyum (NaK) alaşımı, artık kullanılmamalarına rağmen güçlü kurutuculardır. [3]

Tüm Reklamları Kapat

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Potasyum, yer kabuğunda en çok bulunan yedinci metaldir. Kütlece yer kürenin %2,4 oluşturur. Dünyada milyarlarca ton potasyum klorür birikintileri var. Yılda yaklaşık 35 milyon ton potasyum klorür çıkartılmaktadır. Potasyum minerallerinin çoğu magmatik kayalarda bulunur. Metalin bu minerallerden elde edilmesi zordur. Bununla birlikte, denizlerin veya göllerin buharlaşmasıyla oluşan birikintilerde bulunan silvit (potasyum klorür), silvinit (potasyum ve sodyum klorür karışımı) ve karnalit (potasyum magnezyum klorür) gibi başka minerallerden de potasyum elde edilebilmektedir. Potasyum tuzları bu kaynaklardan daha kolay bir şekilde elde edilebilir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Potasyum metali ısı değişim ortamı olarak kullanılabilir. Bir ısı değişim ortamı, ısıyı bir yerden alıp başka bir yere taşıyan bir malzemedir. Potasyum metali nükleer santrallerde ısı değişim ortamı olarak kullanılır. Reaktörün çekirdeğinde veya merkezinde ısı üretilir. Sıvı potasyum, çekirdeği çevreleyen borulara pompalanır. Isı dışarı çıktıkça potasyum tarafından emilir. Potasyum daha sonra borulardan bir odacığa itilir. O odada potasyum borular suyla dolu boruların etrafına sarılır. Potasyumdaki ısı suyu ısıtır. Sonunda su kaynamak için yeterince ısınır. Buhara dönüşür ve elektrik üreten cihazları çalıştırmak için kullanılır.

Tarihi

Güherçile (potasyum nitrat, KNO3), şap (potasyum alüminyum sülfat, KAl (SO4)2) ve potas (potasyum karbonat, K2CO3) şeklindeki potasyum tuzları yüzyıllardır bilinmektedir. Barut, boyama ve sabun yapımında yıllarca kullanıldılar. Bu ürünleri elemente indirgemek isteyen ilk kimyagerler başaramadılar ve potasyum, Antoine Lavoisier tarafından "toprak" olarak sınıflandırıldı. Sonra 1807'de Humphry Davy, nemli potas'ı elektrik akımına maruz bıraktı ve yeni bir metal olan potasyumun metalik küreciklerinin oluşumunu gözlemledi. Suya düştüklerinde, lavanta renkli bir alevle yanarak yüzeyde dolaştıklarını belirtti.

Etimolojisi

Potasyum elementinin İngilizce adı, çeşitli potasyum tuzlarını çıkarmak için erken bir yönteme atıfta bulunan "potas" kelimesinden gelmektedir.[5] Humphry Davy, 1807'de elektroliz kullanarak saf elementi ilk izole ettiğinde, ona potas kelimesinden türetilen potasyum adını verdi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

"K" sembolü, Arapçada alkali kökünden gelen kali'den gelmektedir. 1797'de Alman kimyager Martin Klaproth, lösit ve lepidolit minerallerinde "potas" keşfetti ve "potas"ın bitki büyümesinin bir ürünü olmadığını, aslında kali olarak adlandırmayı önerdiği yeni bir element içerdiğini fark etti. 1807'de Humphry Davy, elementi elektroliz yoluyla üretti. 1809'da Ludwig Wilhelm Gilbert, Davy'nin "potasyumu" yerine Kalium adını önerdi.[4] 1814'te İsveçli kimyager Berzelius, "K" kimyasal simgesiyle potasyum yerine kalium adını savundu.[6]

İngilizce ve Fransızca konuşan ülkeler Davy ve Gay-Lussac/Thénard'ın Potassium adını, Cermen ülkeleri Gilbert/Klaproth'un Kalium adını benimsedi. Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği'nin "Altın Kitabı" resmi kimyasal sembolü K olarak belirlemiştir. [8]

Önlem ve Güven

Potasyumun Sağlığa Etkileri

Potasyum sebzeler, meyveler, patates, et, ekmek, süt ve kuruyemişlerde bulunur. İnsanların sıvı sisteminde önemli bir rol oynar ve sinir fonksiyonlarına yardımcı olur. Potasyum, iyon K+ olarak hücrelerin içinde yoğunlaşır ve vücudun potasyumunun %95'i bu şekilde bulunur.

Potasyum solunduğunda insanı etkileyebilir. Toz veya sislerin solunması gözleri, burnu, boğazı, akciğerleri tahriş ederek hapşırma, öksürme ve boğaz ağrısına neden olabilir. Daha yüksek maruziyetlerde akciğerlerde sıvı birikmesine neden olabilir ve bu ölüme neden olabilir. Deri ve göz teması kalıcı hasara yol açan ciddi yanıklara neden olabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Potasyumun Çevresel Etkileri

Azot ve fosforla birlikte potasyum, bitkilerin hayatta kalması için gerekli makrominerallerden biridir. Toprak sağlığı, bitki gelişimi ve hayvan beslenmesi açısından varlığı büyük önem taşımaktadır. Bitkideki birincil işlevi, ozmotik basıncın ve hücre boyutunun korunmasındaki rolüdür, böylece fotosentez ve enerji üretiminin yanı sıra stomatal açılma ve karbondioksit tedariki, bitki turgoru ve besinlerin yer değişimini etkiler.

Düşük potasyum seviyelerinin sonuçları çeşitli semptomlarda belirgindir: kısıtlı büyüme, düşük çiçeklenme, düşük verim ve düşük kaliteli ürünler.

Suda çözünebilen yüksek potasyum seviyeleri, çimlenen fidelere zarar verir, diğer minerallerin alımını engeller ve mahsulün kalitesini düşürür.

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Potasyum, oda sıcaklığında parlak bir metaldir. Havaya maruz kaldığında, oksitleyici bir tabaka hızla oluşur ve görünümünü donuk bir griye çevirir.
  • Potasyum, hidrojen gazı oluşturmak için su ile kuvvetli bir şekilde reaksiyona girer. Bu gaz reaksiyondan açığa çıkan enerjiden tutuşabilir ve potasyumun suda yandığı izlenimini verir.
  • Potasyum, elektrolizle keşfedilen ilk metaldi.
  • Potasyum, bir metal için düşük yoğunluğa sahiptir. Saf potasyum metali su üzerinde yüzer.
  • Alev testinde potasyum parlak kırmızı ile yanar. Alev, suyun içindeyken leylak rengi bir renk alır.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 19. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
24
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ Encyclopedia Britannica. Potassium | Definition, Properties, & Reactions. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Greenwood. (1996). Chemistry Of The Elements. ISBN: 9780080379418. Yayınevi: Pergamon. sf: 75.
  • ^ D. B. G. Williams, et al. (2010). Drying Of Organic Solvents: Quantitative Evaluation Of The Efficiency Of Several Desiccants. American Chemical Society (ACS), sf: 8351-8354. doi: 10.1021/jo101589h. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Davy. (1809). Ueber Einige Neue Erscheinungen Chemischer Veränderungen, Welche Durch Die Electricität Bewirkt Werden; Insbesondere Über Die Zersetzung Der Feuerbeständigen Alkalien, Die Darstellung Der Neuen Körper, Welche Ihre Basen Ausmachen, Und Die Natur Der Alkalien Überhaupt. Annalen der Physik, sf: 113-175. doi: 10.1002/andp.18090310202. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ The Royal Society. (1808). I. The Bakerian Lecture, On Some New Phenomena Of Chemical Changes Produced By Electricity, Particularly The Decomposition Of The Fixed Alkalies, And The Exhibition Of The New Substances Which Constitute Their Bases; And On The General Nature Of Alkaline Bodies. Philosophical Transactions of the Royal Society of London, sf: 1-44. doi: 10.1098/rstl.1808.0001. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Berzelius. (1814). Försök, Att, Genom Användandet Af Den Electrokemiska Theorien Och De Kemiska Proportionerna, Grundlägga Ett Rent Vettenskapligt System För Mineralogien. Yayınevi: Stockholm, Sweden: A. Gadelius.. sf: 87.
  • P. V. D. Krogt. 19. Kalium (Potassium) - Elementymology & Elements Multidict. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: www.vanderkrogt.net | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. D. McNaught, et al. (1997). Compendium Of Chemical Terminology. ISBN: 9780865426849. Yayınevi: Wiley-Blackwell.
  • V. A. T. Helmenstine. Potassium Facts. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Science Notes and Projects | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Potassium (K) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
  • Royal Society of Chemistry. Potassium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With Symbol K And Atomic Number 19. (23 Mart 2001). Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Chemistry Explained. Potassium, Chemical Element - Reaction, Water, Uses, Elements, Examples, Metal, Gas, Number. Alındığı Tarih: 8 Ocak 2021. Alındığı Yer: Chemistry Explained | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/12/2023 19:26:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9914

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Beslenme Davranışları
Tercih
Doğal Seçilim
Hukuk
Süpernova
Yeni Doğan
Mantık
Normal Doğum
Radyasyon
Koronavirüs
Goril
Bilim Tarihi
Vaka
Algı
Ses
Süt
Savaş
Fare
Uzay Aracı
Optik
Metabolizma
Kitap
Akciğer
İstatistik
Spor
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Türkiye Kıyıları Nasıl SONSUZ Uzunlukta Olabilir? | Sahil Paradoksu!
Türkiye Kıyıları Nasıl SONSUZ Uzunlukta Olabilir? | Sahil Paradoksu!
Deadpool Gibi Ölümsüz Olmak Mümkün mü?
Deadpool Gibi Ölümsüz Olmak Mümkün mü?
Plazma Küresi Nasıl Elektrik Saçıyor?
Plazma Küresi Nasıl Elektrik Saçıyor?
4000 Liraya Milyar Dolarlık Genom Diziledik! | Öğrenebildiklerimiz İnanılmaz!
4000 Liraya Milyar Dolarlık Genom Diziledik! | Öğrenebildiklerimiz İnanılmaz!
Megalodon Dişi, Sandığınızdan ÇOK DAHA Büyüktü!
Megalodon Dişi, Sandığınızdan ÇOK DAHA Büyüktü!
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
S. Aslan, et al. Potasyum. (9 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 8 Aralık 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9914
Aslan, S., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 09). Potasyum. Evrim Ağacı. Retrieved December 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9914
S. Aslan, et al. “Potasyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 09 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9914.
Aslan, Sevcan. Bakırcı, Çağrı Mert. “Potasyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 09, 2021. https://evrimagaci.org/s/9914.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close