Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Skandiyum

Skandiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Skandiyum Flickr Public Domain
Skandiyum Elementi
3 dakika
6,374
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 21. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Özellikler

Skandiyum, sembolü Sc ve atom numarası 21 olan kimyasal bir elementtir. Gümüşî beyaz metalik bir d-blok elementi olan skandiyum, tarihsel olarak nadir toprak elementi olarak itriyum ve lantanitler ile birlikte sınıflandırılmıştır. Skandiyum bileşiklerinin özellikleri, alüminyum ve itriyumunkiler arasında orta düzeydedir. Grup 3'teki elementlerin kimyasal bileşiklerinde baskın oksidasyon durumu +3'tür. Skandiyum, geçiş metallerinin ilkidir. Geçiş metallerinin çoğu, çok çeşitli oksidasyon durumlarında bulunabilmeleri nedeniyle çok zengin ve çeşitli bir kimya sergilemektedir. Bununla birlikte skandiyum, +3 oksidasyon durumu ile sınırlıdır. Bu durumda kimyası, bazı geçiş metal elementleri kadar çok çeşitli değildir.

Fiziksel Özelikleri

Skandiyum, gümüş görünümlü yumuşak bir metaldir. Hava ile oksitlendiğinde hafif sarımsı veya pembemsi bir döküm geliştirir. Hava koşullarına karşı hassastır ve seyreltik asitlerin çoğunda yavaşça çözünür. Metal, içinde koruyucu bir triflorür tabakasının daha fazla reaksiyonu engellediği hidroflorik asit (HF) dışında seyreltilmiş asitlerde yavaşça çözünür. Skandiyum, 0 K'den (-273 °C veya -460 °F) erime noktasına (1,541 °C veya 2,806 °F) kadar paramanyetiktir. 186 kilobarı aşan basınçlarda -273,1 °C'de (-459,6 °F) süper iletken hale gelir. Kolayca yanar ve havada kolayca kararır ve su ile reaksiyona girerek hidrojen gazı oluşturur.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Skandiyum, Dünya üzerindeki en yaygın 50. elementtir (kabukta en çok bulunan 35. elementtir); ancak Güneş'teki en yaygın 23. elementtir. Ancak skandiyum seyrek olarak dağılır ve birçok mineralde eser miktarlarda oluşur.[4]

Dünya skandiyum üretimi, skandiyum oksit şeklinde, yılda 15-20 ton civarındadır. Talep yaklaşık % 50 daha yüksek ve hem üretim hem de talep artmaya devam etmektedir. Her durumda skandiyum, diğer elementlerin ekstraksiyonundan elde edilen bir yan üründür ve skandiyum oksit olarak satılır.[1] Metalik skandiyum üretmek için oksit skandiyum florüre dönüştürülür ve ardından metalik kalsiyum ile indirgenir. Güvenilir, istikrarlı ve uzun vadeli üretimin olmayışı, skandiyumun ticari uygulamalarını sınırlamıştır. Bu düşük kullanım düzeyine rağmen skandiyum, önemli faydalar sağlar. %99.9 saf skandiyum külçesinin fiyatı 1 gram için 2020 itibariyle 263.10€'dur.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Çoğunlukla skandiyumun sınırlı bulunabilirliği ve yüksek maliyeti nedeniyle, bu sıra dışı geçiş metali kendine yalnızca birkaç kullanım alanı bulmuştur. Düşük yoğunluğu ve yüksek erime noktası dolayısıyla, askeri ve yüksek performanslı uygulamalar için hafif metaller için alaşım ajanı olarak kullanılabilir. Ağırlığa göre skandiyumun ana uygulaması, küçük havacılık endüstrisi bileşenleri için alüminyum-skandiyum alaşımlarıdır. Bu alaşımlar %0,1 ile %0,5 arasında skandiyum içerir. Örneğin skandiyum, Rus askeri uçaklarında, özellikle Mikoyan-Gurevich MiG-21 ve MiG-29'da kullanılmıştır.[2] Beyzbol sopaları ve bisiklet çerçeveleri ve bileşenleri dahil olmak üzere yüksek performanslı malzemelere dayanan bazı spor malzemeleri, skandiyum-alüminyum alaşımlarından yapılmıştır. Lakros çubukları da skandiyum ile yapılır.[3] Skandiyum bazlı ilk metal halojenür lambaların patenti General Electric tarafından alındı ve başlangıçta Kuzey Amerika'da yapıldı, ancak şu anda tüm büyük sanayileşmiş ülkelerde üretiliyorlar.

Tarihi

1879'da İskandinavya'dan öksenit ve gadolinit minerallerinin spektral analizi ile keşfedildi. Skandiyum, nadir toprak ve uranyum bileşiklerinin birikintilerinin çoğunda bulunur, ancak bu cevherlerden dünya çapında yalnızca birkaç madende çıkarılır. İlk olarak 1937'de yapılan metalik skandiyumun hazırlanmasındaki düşük bulunabilirlik ve zorluklar nedeniyle, skandiyumun alüminyum alaşımları üzerindeki olumlu etkilerinin keşfedildiği ve bu tür alaşımlarda kullanımının görüldüğü 1970'lere kadar skandiyum uygulamaları geliştirilmemiştir.

Resmi olarak Skandiyum, 1879'da Lars Fredrik Nilson (SE) tarafından keşfedildi. İlk %99 saflığa sahip skandiyum metali 1960 yılında üretildi. Alüminyum alaşımlarının üretimi 1971 yılında bir ABD patentinin ardından başladı. Alüminyum-skandiyum alaşımları da Sovyetler Birliği'nde geliştirildi.[5]

Tüm Reklamları Kapat

Etimolojisi

Elementin adı, İskandinavya'nın Latince adından türetilmiştir.

Önlem ve Güven

Skandiyum toksik değildir; ancak bazı bileşiklerinin kanserojen olabileceğine dair öneriler vardır. Nem ve gazların hava ile solunması nedeniyle skandiyum çoğunlukla çalışma ortamları için tehlikelidir. Bu, özellikle uzun süreli maruz kalma sırasında akciğer embolisine neden olabilir. Skandiyum, insan vücudunda biriktiğinde karaciğer için bir tehdit olabilir.

Skandiyum, başta petrol üreten endüstriler olmak üzere birçok farklı yerde çevreye atılıyor. Ev aletleri de doğaya atıldığında da doğaya zarar verebilir. Skandiyum, toprakta ve sulu topraklarda kademeli olarak birikecek ve bu, sonunda insanlarda, hayvanlarda ve toprak parçacıklarında artan konsantrasyonlara yol açacaktır. Su hayvanlarında skandiyum, üreme ve sinir sisteminin işlevleri üzerinde birçok olumsuz etkiye sahip olan hücre zarlarına zarar verir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Skandiyum aynı zamanda yapay doğal ışık kaynağıdır. Bu bir çelişki gibi görünebilir; ancak skandiyum iyodür cıva buharlı lambalara çok küçük miktarlarda eklendiğinde, doğal güneş ışığına çok benzer bir ışık üretir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 21. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
15
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Muhteşem! 4
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • İnanılmaz 2
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ USGS. Rare Earths Statistics And Information. Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: USGS | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Z. Ahmad. (2003). The Properties And Application Of Scandium-Reinforced Aluminum. JOM, sf: 35-39. doi: 10.1007/s11837-003-0224-6. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Easton Bike. Easton Bike – Life Is Better On Mountain Bike. (21 Şubat 2018). Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: Easton Bike | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. R. Lide. (1995). Crc Handbook Of Chemistry And Physics. ISBN: 9780849305955. Yayınevi: CRC Press.
  • ^ L. A. Willey, et al. Aluminum Scandium Alloy. (29 Ekim 1968). Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: Google Patents | Arşiv Bağlantısı
  • Encyclopedia Britannica. Scandium | Chemical Element. Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
  • RSC. Scandium: Element Information, Properties And Uses. Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: RSC | Arşiv Bağlantısı
  • Period NI. Scandium - Enig. Periodic Table Of The Elements. Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: Period NI | Arşiv Bağlantısı
  • Lenn Tech. Scandium (Sc) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 3 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenn Tech | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/04/2024 03:50:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9837

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kas
Foton
Diş Sorunları
Hormon
Güneş Sistemi
Üreme
Yatay Gen Transferi
Ekonomi
Buz
Haber
Halk Sağlığı
Kalıtım
Yörünge
Önyargı
Cinsel Yönelim
Depresyon
Hekim
Yaşlılık
Hindistan
Fotoğraf
Ufo
Yaşanabilir Gezegen
Egzersiz
Işık Hızı
Obstetrik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
C. Yazıcı, et al. Skandiyum. (8 Şubat 2021). Alındığı Tarih: 25 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9837
Yazıcı, C., Bakırcı, Ç. M. (2021, February 08). Skandiyum. Evrim Ağacı. Retrieved April 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9837
C. Yazıcı, et al. “Skandiyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 08 Feb. 2021, https://evrimagaci.org/s/9837.
Yazıcı, Cansu. Bakırcı, Çağrı Mert. “Skandiyum.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, February 08, 2021. https://evrimagaci.org/s/9837.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close