Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kalsiyum

Kalsiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Kalsiyum
Kalsiyum
Britannica
Dilan Emektar Editör Dilan Emektar
4 dakika
88 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 21. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Özellikler

Kalsiyum, "Ca" semboli ile ifade edilen ve atom numarası 20 olan kimyasal bir elementtir. Yapı olarak trimorfiktir, sodyumdan daha sert, ancak alüminyumdan daha yumuşaktır. Kimyasal olarak ise alkali metaller ve diğer toprak alkali metallerden daha az reaktiftir. Berilyum ve alüminyum gibi alkali metallerin aksine, cilt yanıklarına neden olmaz. Suda çözünen kalsiyum iyonları, borularda ve kazanlarda kireç benzeri tortular oluşturur. Bu oluşan sertlik ve tortular suya katılabilecek yumuşatıcılarla önlenebilir.

Sanayi sektörlerinde kullanılmak üzere hazırlanan kalsiyum, elektroliz yoluyla eritilmiş kalsiyum klorürden ayrılır. Oksijen ile temas eden kalsiyum elementi, kendini korozyondan korunmak için bir oksit ve nitrür kaplama geliştirir. Gerekli nitrürü elde edebilmek için havada yüksek sıcaklıkta yanma tepkimesi gerçekleştirir. Bu sayede "koruma kaplaması" oluşur.

Fiziksel Özellikler

  • Kalsiyum, ilk kesildiğinde parlak gümüş yüzeye sahip, oldukça yumuşak bir metaldir.
  • Kalsiyum oksijenle reaksiyona girerek beyaz veya gri kalsiyum oksit tabakası oluşturduğu için yüzeyi hızla matlaşır.
  • Kalsiyumun erime noktası 850 °C (1,560 °F) ve kaynama noktası 1,440 °C (2,620 °F) olup santimetreküp başına 1.54 gram yoğunluğa sahiptir.

Kimyasal Özellikler

  • Kalsiyum orta derecede aktif bir elementtir.
  • Kalsiyum oksit (CaO) oluşturmak için oksijenle kolayca reaksiyona girer.
  • Kalsiyum; flor, klor, brom, iyot ve astatin gibi halojenlerle reaksiyona girer. Halojenler, periyodik tablonun 17. Grubunu (VIIA) oluşturan elementlerdir.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Kalsiyum, hem yer kabuğunda hem de insan bedende en sık karşılaşılan beşinci elementtir. Elementin yer kabuğundaki miktarının yaklaşık %3.64 olduğu tahmin edilmektedir. Kalsiyum doğada elemental halde yalnız başına bulunmaz. En yaygın hali "aragonit" olarak da bilinen kalsiyum karbonattır (CaCO3). Aragonit, kalsit, tebeşir, kireçtaşı, mermer ve traverten olarak, istiridye kabukları ve mercanlarda bulunur.

Kabuklu deniz hayvanları, kabuklarını suda çözünmüş kalsiyumdan oluşturur. Hayvanlar öldüğünde ya da yenildiğinde kabuklar batar. Yüzyıllar boyunca, kalın kabuk tabakaları birikebilir ve çamur, kum veya diğer malzemelerle kaplanabilir. Kabuklar, diğer malzemelerin ağır basıncı ve üstlerindeki su ile birlikte sıkıştırılır. Birlikte sıkıştırıldıkça bu katmanlar kireçtaşına dönüşür. Kireçtaşı daha da sıkıştırılırsa mermer veya traverten haline de dönüşebilir.

Reklamı Kapat

Uygulama ve Kullanım Alanları

Kalsiyum metali, toryum ve uranyum gibi diğer metallerin elde edileme tepkimelerinde indirgeyici olarak kullanılır. Aynı zamanda alüminyum, berilyum, bakır, kurşun ve magnezyum alaşımları için bir "alaşım hızlandırıcısı" olarak kullanılır. Kalsiyum bileşikleri de birçok alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Doğrudan bir yapı taşı olarak veya hızlandırıcı madde olarak çimento yapımında kullanılan büyük kireçtaşı (kalsiyum karbonat) yatakları da olukça fazladır.

Kireçtaşı; fırınlarda ısıtıldığında, karbondioksit gazı salınımı yaparak geride sönmemiş kireç (kalsiyum oksit) oluşturan bir tepkimeye girer. Bu tepkime sonucu elde edilen sönmemiş kirecin üzerine su eklenerek tepkimeye sokulur ve sonuç olarak sönmüş kireç (kalsiyum hidroksit) elde edilir. Sönmüş kireç, çimento yapımında, toprak düzenleyici olarak, asitliği azaltmak için su arıtmada ve kimya endüstrisinde kullanılır. Ayrıca çelik yapımında, erimiş demir cevherinden safsızlıkları gidermek için kullanılır. Sönmüş kireç, kumla karıştırıldığında havadan karbondioksiti alır ve kireç sıva olarak sertleşir.

Tarihi

Antoine Lavoisier, periyodik tabloyu oluşturmaya başladığında kalsiyumu "toprak metali" olarak sınıflandırmıştı. Çünkü kalsiyumun daha fazla indirgenmesinin imkansız olduğunu düşünüyordu. Ancak bilinmeyen bir elementin oksidi olduğundan da şüphelenmekteydi. Kalsiyumun ilk keşfi ise 1808'de Sir Humphry Davy tarafından gerçekleştirilmiştir. Kireç ve cıva oksit karışımı elektrolize edilerek izole edilmiş ve elementin saf hali elde edilmiştir.

Etimolojisi

Kalsiyum elementi ismini Latince kireç anlamına gelen "calx" teriminden almıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Önlem ve Güven

Kalsiyumun Sağlığa Etkileri

Kalsiyum insan vücudunda en sık görülen metaldir: Kemiklerin ve dişlerin temel bileşenidir ve bu anlamda temel metabolik fonksiyonlara sahiptir. En çok süt ve süt ürünlerinde bulunur. Buna ek olarak; sebzelerde, kuruyemişlerde ve fasulyede de bulunur. İnsan iskeletinin ve dişlerin korunması için gerekli olan kalsiyum, aynı zamanda sinirlerin ve kasların işlevlerine de yardımcı olur. Tıbbi bir zorunluluk olmaksızın günde 2,5 gram ve üzeri miktarda kalsiyum tüketimi böbrek taşlarının gelişmesine ve böbrek ve kan damarlarının sklerozuna (doku sertleşmesine) neden olabilir.

Kalsiyum eksikliği; kemiklerin aşırı derecede gözenekli hale geldiği, kırılmaya maruz kaldığı ve yavaş iyileştiği, özellikle menopoz sonrası kadınlarda ortaya çıkan ve sıklıkla omur çökmesinden omurgada eğriliğe yol açan bir hastalık olan "osteoporoz"un ana nedenlerinden biridir.

Yaygın birçok görüşün aksine, kemikler eskisinin yerini alacak yeni dokular ile sürekli olarak yenilenmektedirler. Çocukluk ve ergenlik döneminde, eskisinin yok edilmesinden daha fazla yeni doku üretimi söz konusudur. 30-35 yaşları itibariyle süreç tersine döner ve yenileyebileceğimizden daha fazla doku kaybetmeye başlarız. Kadınlarda ise menopozdan sonra bu süreç hızlanır.

Kalsiyumun Çevresel Etkileri

Kalsiyum fosfit, suda yaşayan organizmalar için son derece zehirlidir.

Reklamı Kapat

İlginç Bilgiler ve Diğer

Kalsiyum hakkında ilginç gerçekler:

  • Çoğu kalsiyum tuzları suda kolaylıkla çözünür.
  • Kalsiyum, mercan yapımında önemli bir unsurdur.
  • Vücuttaki kalsiyum miktarı kalp atış hızını etkileyebilir.
  • Vücudumuzun kalsiyumu sindirebilmesi ve kullanabilmesi için C vitamini gereklidir. Çünkü kalsiyum minerali yalnızca C vitamini içerisinde çözünmektedir.

Düzeltmeler: Tüm gösterilen hataları düzelttim.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/03/2021 08:55:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9916

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Çağ
Ecza
Robot
Galaksi
Biyocoğrafya
Beslenme Bilimi
Maske
Tür
Kan
Enfeksiyon
Sinir
Dağılım
Matematik
Sinir Sistemi
Einstein
Jinekoloji
Balık
Genetik
İnsan
Bilim İnsanları
Köpekler
Şehir Hastanesi
Tüyler
Evrim Teorisi
Kertenkele
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Dünya, hayranlık uyandıracak şeylerle doludur. Ancak bilim onlara göz attığında, bunlar daha da hayranlık uyandırıcı hale gelir, daha az değil!”
David Attenborough
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku