Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Pandemi ve Toplumsal Evrim: Belirginleşen Risk Toplumu

Pandemi ve Toplumsal Evrim: Belirginleşen Risk Toplumu
8 dakika
3,149
  • Kamu Sağlığı
  • Toplum Psikolojisi

Hepimizin malumu olduğu üzere, yoğun bir sağlık krizinden geçiyor, belli seviyede ölüm korkusu yaşıyor ve bırakın gelecek beş on yılı, belki de kelimenin tam anlamı ile yarını dahi öngöremiyoruz. Böylesi zamanlarda, özellikle korku adı verilen duygu içimizi kemiriyor, zaman zaman normalde hiç önemsemeyeceğimiz ufak solunum sıkıntıları ise kalbimizi hızla çarptırmaya yetiyor. Eğer sizde de durum böyle ise, yalnız değilsiniz.

Yalnızlık, panik ve korku
Yalnızlık, panik ve korku
Pexel

Korkunun Egemenliği, Çöküşü ve Yükselişi

Böylesi zamanlarda, korku duygumuzun baskınlığı ile olsa gerek, aklımız kapanıyor ve korku ile olayları yorumlamak, daha çok duygularımız ile hareket etmek yoğun hale geliyor. Bu durumdan ileri geliyor olsa gerek, komplo teorileri, sosyal medya ve de sokakta birbirimize karşı sözlerimiz ve davranışlarımız daha da öngürülemez ve daha da irrasyonel hale geliyor. Özellikle bu son durum, irrasyonalitenin yaygınlaşması da postmodern toplum teorilerine haklılık payı veriyor. Özellikle bu teorilerden risk toplumu tahayyülü ise bu günlerde daha da önemli hale geliyor. Post-truth olarak adlandırılan politika yapım biçimi egemenliğini pekiştiriyor. 

Tüm Reklamları Kapat

Özellikle risk toplumu, adı üstünde, risklerin hayatımızda hiç olmadığı kadar belirgin biçimde egemen olması ile ilişkili ve yarını öngöremediğimiz bu günler, hepimizin üstüne fikir birliği sağlayacağı üzere ölüm riskinin de belirginleşmesi ile daha da riskli bir duruma bizi taşıyor. Risk toplumu da bundan olabildiğince beslenen bir algı üzerine yükseliyor. Bu toplumsal düzen ise belirli bir sürecin sonu ve belli bir toplumsal biçimin de bitişi kuşkusuz.

Düşünüyorum öyleyse ben, benimden, inanıyorum öyleyse haklıyıma.
Düşünüyorum öyleyse ben, benimden, inanıyorum öyleyse haklıyıma.
Anonim

Bu toplumsal düzen, eğer organizmacı toplum görüşü ile konuya yaklaşırsak1 belli bir evrimsel sürecin sonucudur. Nasıl ki insan türü belli bir evrimin sonucunda bugünkü haline ulaşmış ise toplum da ilk mevcut olduğu zamanlardan bugüne belli bazı seviyeleri geçmiş ve bugüne gelmiştir. Örneğin bu süreci İbn-i Haldun2 belli bir neden-sonuç zinciri ile tasvir eder. Buna göre toplumlar, belli üretim ve yaşam düzeylerinden geçerek evrimleşmektelerdir. Toplum denilen yapıyı da yine böyle bir yaklaşım ile ele alırsak, kabaca, avcı-toplayıcı dönem, tarımsal dönem, modern toplum (sanayi toplumu da denir) ve post modern toplum dönemlerini yaşamış ve yaşamakta olan bir yapı olarak inceleyebiliriz.

Tüm Reklamları Kapat

Bu dönemlerin iç dinamikleri incelendiğinde belli bazı kurumsallaşan davranış kalıplarının kendisini gösterdiği görülür. Bu davranış kalıpları bireylerin hayatını kuşatır ve onları dönüştürür.3 Buna göre örneğin insanların doğa olaylarının sonuçlarını ve nasıl oluştuklarını ön göremedikleri zamanlarda bu doğa olaylarına karşı belli bir tapınım için de oldukları görülmektedir. Özellikle bu tarz dönemler büyü gibi yaklaşımların, irrasyonelitenin de daha fazla var oldukları dönemler olarak anlaşılabilir. Bu dönemlerde kehanet, çok tanrılı tapınım yaygındır ve toplum yönetiminde de aktiftir (Meşhur Romalı komutan Sezar’ın hayatının ilk zamanlarında rahip olmak istediği unutulmamalır). Nitekim, bilinmeyen çoktur ve onlardan korkulur. Bu dönemler, modern çağa kadar geçen süreci, avcı toplayıcı dönemi ve tarımsal devirlerin hepsini kapsar.

İnsanlığın bu uzun geçmişi bir yana, tarihin belli bir noktasında modern toplumu var etmiştir. Bu toplum kendisini sanayileşme ile birlikte göstermiş, Weber’in rasyonel bürokrasisi ve buna göre düzenlenmiş yönetim sistemi ile yakın zamana kadar var olmayı başarmıştır. 

Modern toplumu var eden algının, doğa olaylarını bilmek, sonuçlarını anlamak ve öngörmek üzerine yükseldiği ifade edilebilir ya da başka bir şekilde ifade edersek, modern toplumun var olması için insanlığın, hastalıklar, doğal olaylar gibi dünyadan gelen dışsal etkiler ile etkileşiminde görece başarılı olduğu bir devire ulaşması gerekmiştir. Nitekim, sanayi çağının gelişi yani kabaca 19. yüzyıl ile birlikte tıp, kimya gibi bir çok alanda ilerlemeler sağlanmış, insanlık, doğa bilimlerinde ilerlemeye başlamıştır. Bu dönemin öncesinde de Aydınlanma Çağı yaşanmıştır. Dolayısıyla, bilimsel ve teknik ilerleme birbirini izleyerek gelişmiştir. Zamanla da tifüs, kolera gibi birçok salgın hastalık insanlık için bir tehdit olmaktan çıkmış, açık bir biçimde iklim olayları kavranmaya başlanmış, eskiden canlı olduğu düşünülen madenlerin ne olduğu da anlaşılmıştır (örneğin ilk jeoloji kurumları 19. asrın başında kurulmuştur). Bu tarz gelişmeler de insan bilgisinin doğa hakkında belli bir seviyeye çıkmasını sağlamış, böylece görece gelişkin teknikler ve bilgi ile birlikte hastalıklar ve benzerleri ile mücadele edebilir hale gelinmiştir. Depremlerin ya da kasırgaların da maddesel nedenlerinin kavranmasıyla birlikte daha anlaşılabilir, akla yatkın bir doğa anlayışı ile yarının belirsizliği azalmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Blue and White Planet Display, Dünya'nın Ay'dan Görünümü. (Bu fotoğraf, dünyanın ve çevresinin daha nesnel anlaşılması, bu yönde daha çok araştırma yapılabilmesinin sonucunda çekilebilmiştir. Dünya, artık dışından da gözlemlenebilmektedir)
Blue and White Planet Display, Dünya'nın Ay'dan Görünümü. (Bu fotoğraf, dünyanın ve çevresinin daha nesnel anlaşılması, bu yönde daha çok araştırma yapılabilmesinin sonucunda çekilebilmiştir. Dünya, artık dışından da gözlemlenebilmektedir)
Pexel

Nihayetinde anlaşılacağı üzere nehirlerin taşkın vakitleri, salgın hastalıklar, çekirge istilaları, sel felaketleri gibi vakaların anlaşılmasıyla, modern toplum insanı doğa karşısında daha güçlü bir konuma gelmiştir. Bu insanlardan oluşan toplum da rasyonel yani akıl yoluyla yönetilmeye başlanmıştır. Özellikle bu durum sanayileşen ülkelerde böyle olmaktadır. Böylelikle sanayi çağının doğa karşısında gelişen teknikleri ve bilgisi modern toplumu oluşturmaktadır. Bu toplum, geçmiş zamanların doğa karşısında kırılgan ekonomisi ve sağlık sisteminden farklı ve kelimenin tam anlamıyla gelişkin imkanlara sahiptir. 

Modern toplum ve onun inşa etmeye çalıştığı birey ise dünyaya determinist olarak yaklaşır. Nihayetinde Newton’un fizik kanunları üzerine işleyen bir doğa düşüncesi vardır. Fakat bu durum zamanla değişecektir. İlk olarak Einstein’ın görelilik kuramı ve ardından özellikle de kuantum fiziğinin gelişimi, doğa hakkında bilinen tasvirin yıkılmasına yönelik sosyal bilimlerde yeni arayışlara sebep olacaktır. Özellikle belli bir nedenin belli bir sonuca varması zorunluluğunun olmaması üzerine gelişen bilimsel teoriler, nihayetinde modern toplumun sosyal bilim teorileri için de değişim anlamına gelmiştir. Bu sonucun postpozitivizme vardığı ifade edilebilir. Post pozitivizm en basiti ile olasılıksal sonuçları kabul eder ve dünya determinist değilse, biz ne yaparsak yapalım her zaman risk ile karşı karşıya kalırız.

Bu aktarılanlar bağlamında da ifade edilebilir ki insanlığın gelişen bilimsel bilgisi, ilerleyen teknikleri, yeni buluşları ve toplumsal örgütlenmeleri etkilemektedir. Özellikle, bu etkilemede önemli olan noktalardan birisi de doğanın anlaşılması, topluma dıştan yani doğadan gelecek etkilerin bilinmesi ya da bilinememesidir. Doğayı anlama düzeyi, toplumların dünyaya bakışını, algısını ve hayatı anlamlandırmasını değiştirmektedir. Bu değişim silsilesi de sosyal bir evrim süreci olarak ele alınabilir. Zira yeni ortaya çıkan şey eskisine bazı açılardan benzer iken bazı açılardan tamamen farklıdır. 

Risk Toplumu Çağı

İçinde bulunduğumuz son on yıllar bu evrimde yeni bir dönemdir. Sosyolog Ulrich Bech’in de 1986’da ortaya koyduğu teoriye göre evrimde ki yeni basamağın adı risk toplumudur. Bu toplum eski zamanlarda bireylerin hayatlarında hemen hemen kesin olan birçok şeyin artık belirsiz olduğu üzerine kuruludur. Kiminle evlenileceği, ne iş yapılacağı, nerede yaşanılacağı, ne şartlarda nasıl bir ekonomik düzeyde tüketim yapılabileceği gibi birçok değişken küreselleşme ve gelişen yeni ekonomik ortamda artık belirsizdir. Böylesi bir toplumda, eskiden insanların önemsemek zorunda kalmadıkları birçok konu, örneğin evlenme konusu bile çok büyük bir mesai harcanarak çözülebilecek bir konudur. Zira, Giddens’ın da örneklediği üzere evlenmek için artık birey, evlenecek birini bulmalıdır, onunla müzakere etmeli ve anlaşma sağlamalıdır. Bunun için en nihayetine ciddi bir emek harcayacaktır. Fakat bu emeğin sonucu ise başarı getirmeyebilir. Evliliğin sürüp sürmeyeceği, dışsal birçok etkiye de bağlıdır. 

Risk toplumu düzeyi mutlak bilginin olmadığı ya da insanın bunu bilemeyeceği üzerine bir dünya görüşü ortaya koyar. Ne yaparsak yapalım risk altındayızdır. Hemen hemen hiçbir şey belirli değildir. Belli bir kesin neden – sonuç zinciri ile bu dünyayı anlamak mümkün değildir. Bu düşüncenin en keskin söylemi ise ölüm korkusu altında yarının belirsizliği olacaktır.

Tüm Reklamları Kapat

En azından benim düşüncem Bech’in bu toplum teorisini sağlık gibi hayati bir krizi ele almadan ortaya koyduğu yönündedir. Zira kendisine göre bu yeni toplum biçiminin yaşayacağı riskler teknoloji ile alakalı gelişecektir ve yeni tip riskler olacaktır. Fakat görüleceği üzere şu an yaşadığımız salgın krizi de bu toplum teorisini de gayet açıkça ortaya koymaktadır. Zaten bu salgının bu denli çabuk yayılması da esasında yoğun ulaşım imkanları gibi teknik nedenlerin katalizörlüğü ile gelişmemiş midir? Buna kuşku yoktur ki cevap evet olacaktır.

Kaldı ki bu salgın krizi, esasında bir şeyi göstermiştir. O da başımıza gelen risklerin esasında doğasını ve asıl nedenlerini bilim sayesinde anlayabildiğimizdir. Bu anlama gücü de dolayısıyla riskleri de yönetebileceğimiz sonucuna bizi götürecektir. Dolayısıyla da bu risk toplumu, riskler ile birlikte yaşarken, bilimin kendisine verdiği imkanları kullanırsa minimum maliyetler ile hayatını idame ettirebilecektir. Bu minvalde de ifade edilebilir ki post pozitivist bu toplum, irrasyonel olmak yerine rasyonel düşünceye önem verir ise maksimum faydayı bulacaktır. Riskler azalacaktır. Son kertede salgının olacağını öngören bilimsel teoriler de bize bunu göstermemiş midir? İlerleyen zaman risk toplumu, bilimin toplum yaşamında ki yeri gibi bir çok konuda düşünmeyi gerektirecektir.

Notlar:

1 Burada toplumun, bireyden bağımsız bir yapı olarak mevcut olduğunu ifade ediyoruz. Yani toplum tek tek bireylerin toplamından öte, kendi bütünlüğü ile mevcuttur. Hatta ileri bir ifadeyle zaten birey de o toplumun bir uzvudur. Özellikle Farabi İdeal Devlet tasviri ile de bu görüş Türk – İslam toplum anlayışında yerini almıştır. Bu dünya algısında tek başına bir birey mevcut olamaz.

2 Bu noktada okuyucunun umran bilimi ile ilişkili okuma yapmasını öneririm. Özellikle sosyoloji adı verilen bilimin varlığından çok önce ortaya konmuş bir bilim dalı olarak oldukça değerli olduğu konusunda belli bir görüş birliği bulunan bu bilgi sistematiğinin toplum yaşantısı, toplumsal tarih ve bu açıdan toplumsal evrim ile alakalı ufuk açıcı nitelikte olduğu kanatindeyim. 

3 Bu önerme sosyal bilimlerde var olan yeni kurumsalcı yaklaşımın bir önermesidir. Okuyucunun Daron Acemoğlu’nun kitabı olarak hatırlayabileceği Ulusların Düşüşü kitabı da bu yaklaşımla kaleme alınmıştır.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
15
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Umut Verici! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/01/2023 04:12:16 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8554

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Göğüs
Astronot
Matematik
Enerji
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Adaptasyon
Sperm
Covıd-19
Şempanzeler
Uçuş
Rna
Köpekler
Elementler
Önlem
Müzik
Psikiyatri
İnsanlar
Hastalıkların Tedavisi
Nükleer Enerji
Maske Takmak
Kuş
İlişki
Virüsler
Hareket
Şehir
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ö. Kabacaoğlu, et al. Pandemi ve Toplumsal Evrim: Belirginleşen Risk Toplumu. (17 Nisan 2020). Alındığı Tarih: 28 Ocak 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8554
Kabacaoğlu, Ö., Bakırcı, Ç. M. (2020, April 17). Pandemi ve Toplumsal Evrim: Belirginleşen Risk Toplumu. Evrim Ağacı. Retrieved January 28, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8554
Ö. Kabacaoğlu, et al. “Pandemi ve Toplumsal Evrim: Belirginleşen Risk Toplumu.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 17 Apr. 2020, https://evrimagaci.org/s/8554.
Kabacaoğlu, Özgün. Bakırcı, Çağrı Mert. “Pandemi ve Toplumsal Evrim: Belirginleşen Risk Toplumu.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, April 17, 2020. https://evrimagaci.org/s/8554.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.