Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Omurgasızlar (Invertebrata)

Omurgasızlar (Invertebrata)
11 dakika
1,163
Tüm Reklamları Kapat
Omurgasızlar
  • Bilimsel Adı Invertebrata
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Omurgasızlar
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Invertebrates
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.
  • Gözlem Ekle

Omurgasız hayvanlar (veya kısaca "omurgasızlar"), kıkırdaklı veya kemikli omurgalıların aksine, omurga sütunu ("omurgası") olmayan bütün hayvanların genel adıdır. Yaşayan tüm hayvan türlerinin %90'ından fazlası omurgasız hayvanlardır; buna rağmen "omurgasız" sözcüğü resmi bir taksonomik klada işaret etmez.

Dünya çapında dağılım gösteren omurgasız hayvanlar arasında deniz yıldızları, deniz kestaneleri, solucanlar, süngerler, denizanaları, ıstakozlar, yengeçler, böcekler, örümcekler, salyangozlar, istiridyeler ve kalamarlar gibi çok çeşitli hayvanlar bulunmaktadır. Omurgasızlar özellikle tarımsal zararlılar, parazitler veya parazitik enfeksiyonların insanlara ve diğer omurgalılara bulaşmasına neden olan ajanlar olarak önemlidir.

Omurgasız hayvanlar insanlar için önemli besin kaynaklarından biridir. Omurgasızlar; kuşları, balıkları ve diğer birçok omurgalı türünü destekleyen besin zincirlerinde kilit unsurlardır ve bitki tozlaşmasında önemli rol oynarlar. Önemli çevresel hizmetler sağlamalarına rağmen omurgasızlar, yaban hayatı araştırma ve koruma çalışmalarında genellikle ikinci planda kalmaktadır; daha ziyade bilimsel çalışmalarda hep büyük omurgalılara odaklanan öncelik verilmektedir. Buna ek olarak, birçok omurgasız hayvan grubu, birçok böcek ve solucan türü de dahil olmak üzere, yalnızca "zararlı" olarak görülmektedir. 21. yüzyılın başlarında dünya çapında yoğun pestisit kullanımı; arılar, eşek arıları ve diğer karasal böcekler arasında önemli nüfus düşüşlerine neden olmuştur.

Omurgasız Hayvanların Ayırt Edici Özellikleri Nelerdir?

Omurga sütununun olmaması dışında, 30'dan fazla şubeye (filuma) ayrılan omurgasız hayvanların ortak olan çok az noktası vardır. Buna karşılık, tüm omurgalılar tek bir filum olan Kordalılar içinde yer alır (Chordata şubesi ayrıca bazı omurgasız gruplarını da içerir). Omurgasızlar genellikle kasların bağlanması için sert bir iç iskelete sahip olmayan yumuşak vücutlu hayvanlardır, ancak genellikle vücut koruması için de hizmet eden sert bir dış iskelete (çoğu yumuşakça, kabuklu ve böceklerde olduğu gibi) sahiptirler.

Tüm Reklamları Kapat

Sindirim

Omurgasız hayvanlar iki tür sindirim sisteminden birine sahiptir: eksik veya tam sindirim sistemi. Her ikisi de aşağıdaki görselde gösterilmiştir. Tamamlanmamış bir sindirim sistemi, tek açıklığı olan bir sindirim boşluğundan oluşur. Tek açıklık hem ağız hem de anüs görevi görür. Tam bir sindirim sistemi iki açıklığı olan bir sindirim kanalından oluşur. Açıklıklardan biri ağızdır. Diğeri ise anüstür.

Solda bir denizanasında bulunan tamamlanmamış bir sindirim sistemi; sağda ise bir yuvarlak solucanın tam sindirim sistemi. Omurgasızlar bu iki tip sindirim sisteminden birine sahip olabilir.
Solda bir denizanasında bulunan tamamlanmamış bir sindirim sistemi; sağda ise bir yuvarlak solucanın tam sindirim sistemi. Omurgasızlar bu iki tip sindirim sisteminden birine sahip olabilir.

Hareket

Tüm omurgasızlar, yaşam döngülerinin en azından bir aşamasında kendi başlarına hareket edebilirler; ancak nasıl hareket ettikleri konusunda farklılık gösterebilirler.:

  • Bazı omurgasızlar, basitçe su akıntıları tarafından taşınırlar. Hareketlerini belirli bir yönde kontrol edemezler. Denizanası buna bir örnektir.
  • Bazı omurgasızlar su akıntılarından bağımsız olarak veya katı yüzeyler üzerinde hareket etmek için kaslarını kasabilirler. Ayrıca hareket ettikleri yönü de kontrol edebilirler. Buna bir örnek yuvarlak solucandır. İleri, sola ya da sağa doğru hareket edebilirler.
  • Diğer omurgasızlar, hareket için özelleşmiş uzantılara sahiptir. Örneğin, yürümek ya da tırmanmak için eklemli bacaklara ya da uçmak için kanatlara sahip olabilirler. Sinek gibi bir böcek buna bir örnektir.

Sinir Sistemi

Çoğu omurgasızın sinir sistemi vardır. Sinir sistemi, çevrelerini algılamalarını ve çevrelerine tepki vermelerini sağlar. En basit omurgasız sinir sistemi, sinir ağı adı verilen ve dokunmayı algılayabilen bir sinir ağıdır (aşağıdaki görsele bakınız). Çoğu omurgasızın daha karmaşık bir sinir sistemi vardır. Bu sistem bir beyin ve birkaç farklı duyu organı içerebilir.

Omurgasızların sinir sistemi.
Omurgasızların sinir sistemi.

Üreme

Omurgasızların çoğu cinsel yolla ürer. Diploid yetişkinler haploid gametler (sperm ve yumurta) üretir. Bazı türlerde aynı bireyler hem sperm hem de yumurta üretir. Diğer türlerde ise sperm ve yumurtalar ayrı erkek ve dişi bireyler tarafından üretilir. Döllenme, bir sperm ve bir yumurta birleşerek diploid bir zigot oluşturduğunda gerçekleşir. Zigot bir embriyoya ve nihayetinde yeni bir yetişkin organizmaya dönüşür. Yolda bir veya daha fazla larva aşamasından geçebilir. Larva, bir hayvanın yavru ya da olgunlaşmamış evresidir. Genellikle biçim ve işlev bakımından türün yetişkin formundan oldukça farklıdır. Örneğin, larva serbestçe yüzebilirken, yetişkin katı bir yüzeye kalıcı olarak bağlı kalmalıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bazı omurgasızlar eşeysiz olarak da üreyebilir. Bu, fisyon veya tomurcuklanma yoluyla gerçekleşebilir. Fisyon, bir hayvan basitçe iki parçaya bölündüğünde gerçekleşir. Her parça daha sonra eksik parçayı yeniden üretir. Sonuç iki bütün organizmadır. Tomurcuklanma, bir ebeveyn küçük bir yumru veya tomurcuk oluşturduğunda gerçekleşebilir. Tomurcuk, yeni bir bireye dönüşürken ebeveyne bağlı kalır.

İşitme

Sadece omurgalı hayvanların kulakları vardır, ancak birçok omurgasız hayvan başka tür duyu organlarını kullanarak sesi algılar. Böceklerde timpanal organlar uzaktaki sesleri duymak için kullanılır. Bu organlar, böcek ailesine bağlı olarak başın üzerinde ya da başka bir yerde bulunabilirler. Bazı böceklerin timpanal organları son derece hassastır ve diğer hayvanların çoğunun ötesinde akut işitme sağlar. Dişi cırcır böceği Ormia ochracea'nın karnının her iki yanında timpanal organları vardır. Bunlar ince bir dış iskelet köprüsüyle birbirine bağlıdır ve küçük bir çift kulak zarı gibi işlev görürler, ancak bağlantılı oldukları için keskin yön bilgisi sağlarlar. Sinekler, "kulaklarını", konakçısı olan erkek cırcır böceğinin çağrısını tespit etmek için kullanır. Cırcır böceğinin şarkısının nereden geldiğine bağlı olarak, sineğin işitme organları biraz farklı frekanslarda yankılanır. Bu fark, saniyenin 50 milyarda biri kadar küçük olabilir, ancak sineğin doğrudan şarkı söyleyen bir erkek cırcır böceğine konmasına ve onu parazitlemesine izin vermek için yeterlidir.

Diğer eklembacaklılarda yakındaki sesleri algılamak için daha basit yapılar evrimleşmiştir. Örneğin örümcekler ve hamamböceklerinin bacaklarında sesi algılamak için kullanılan kıllar vardır. Tırtılların da vücutlarında titreşimleri algılayan ve sese tepki vermelerini sağlayan kıllar olabilir.

Omurgasız Hayvanlar Nasıl Evrimleşmiştir?

Omurgalılar daha ortaya çıkmadan önce, omurgasız hayvanlarda bazı önemli özellikler evrimleşmiştir. Bu özellikler, günümüzde artık hemen hemen tüm hayvanlarda bulunmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Çok Hücrelilik

Evrimleşen ilk hayvan özelliği çok hücrelilikti. Bu özellik, son derece uyarlanabilirdi. Birden fazla hücre tipi sayesinde aynı organizma içinde farklı işler yapılabiliyordu. Bu sayede omurgasız hayvanlarda, işlerini gerçekten iyi yapmalarını sağlayan bazı özel adaptasyonlar evrimleşebildi. Bununla birlikte, ilk omurgasızlar hala dokulardan yoksundu. Örneğin Süngerler, omurgasız evriminin çok hücreli aşamasındaki ilk organizmayı temsil eder.

Dokular

Denizanası gibi yaşayan sölenterler, omurgasız evriminin bir sonraki aşaması olan dokuların evrimini temsil eder. Dokular, organların ve sistemlerin evrimindeki ilk adımdır. Omurgasızlarda, ilk başta sadece iki adet embriyonik hücresel doku katmanı evrimleşmiştir: Ektoderm adı verilen bir dış hücre tabakası ve endoderm adı verilen bir iç hücre tabakası. Bu şekilde İki hücre katmanı, farklı türde dokuların oluşmasını sağladı.

Radyal Simetri

Omurgasız hayvanlarda erkenden evrimleşen bir başka özellik de simetridir. Simetriyi daha iyi anlamak için, öncelikle simetriden yoksun bir hayvan örneğini incelemekte fayda görüyozu. Örneğin aşağıdaki görseldeki gibi bir sünger, simetriden yoksundur. Bu, süngerlerin iki özdeş yarıya bölünemeyeceği anlamına gelir. Buna karşın simetrik bir organizma iki özdeş yarıya bölünebilir. Aşağıdaki şekilde görülen hem mercan polipi hem de böcek simetriye sahiptir.

Omurgasızlarda Simetri. Süngerlerde simetri yoktur. İlk olarak radyal simetri evrimleşmiştir. Bunu bilateral simetri takip etmiştir.
Omurgasızlarda Simetri. Süngerlerde simetri yoktur. İlk olarak radyal simetri evrimleşmiştir. Bunu bilateral simetri takip etmiştir.

Yukarıdaki görseldeki mercan polipi, radyal simetriye sahiptir. Bu, evrimleşen ilk simetri türüdür. Mercanın belirgin bir üst ve alt kısmı vardır; ancak belirgin uçları yoktur. Bir pasta gibi özdeş yarılara bölünebilir, ancak sağ ve sol yarılara bölünemez. Radyal simetriye sahip hayvanların ileri ve geri ya da sol ve sağ gibi yönleri yoktur. Bu da bu yönlerde kontrollü hareketi imkansız hale getirir.

Tüm Reklamları Kapat

Sefalizasyon

Yassı solucanlar omurgasız evriminin bir sonraki aşamasını temsil eder. Bu, vücudun bir ucunda sinir dokusunun yoğunlaşarak bir baş bölgesi oluşturmasıdır. Bu son derece adaptiftir. Tüm organizmanın merkezi kontrolünü sağlar. Sefalizasyon beynin evrimindeki ilk adımdır.

Bilateral Simetri

Sefalizasyonun bir sonucu da bilateral simetridir. Bu, yukarıdaki görselde bir böcek ile gösterilmiştir. Kuyruk ucunda değil ama baş kısmında yoğunlaşmış sinir dokusu sayesinde vücudun iki ucu birbirinden farklıdır. Hayvan ortadan ikiye bölünerek birbirinin aynı sağ ve sol yarılar oluşturabilir. Bu da hayvanın önünü arkasından ve solunu sağından ayırt edebilmesini sağlar. Bu yönlerdeki kontrollü hareketler için bu tür bir simetri gereklidir.

Mezoderm

Yassı solucanların atalarında mezoderm evrimleşmiştir. Aşağıdaki şekilde de gösterildiği gibi bu, ektoderm ve endoderm arasındaki üçüncü bir hücre tabakasıdır. Bu yeni hücre katmanının evrimi, hayvanların kas gibi yeni doku türleri geliştirmesine olanak sağlamıştır.

Bir yassı solucanın üç hücre katmanı vardır.
Bir yassı solucanın üç hücre katmanı vardır.

Tamamlanmış Sindirim Sistemi

İlk omurgasızların sindirim sistemi tamamlanmamıştı. Ağız ve anüs için sadece bir açıklık vardı. Modern yuvarlak solucanların ataları, eksiksiz bir sindirim sisteminin evrimleştiği ilk hayvanlardır. Ayrı bir ağız ve anüs sayesinde bu atasal hayvanların yedikleri yiyecekler vücutta tek bir yönde hareket edebiliyordu; bu da sindirimi daha verimli hale getiriyordu: Böylece bir hayvan, bir yandan yiyecekleri sindirirken ve atıklardan kurtulurken, diğer yandan yemeye devam edebiliyordu. Ayrıca bu, sindirim sisteminin farklı kısımlarının farklı sindirim işlevleri için özelleşebilmesi anlamına geliyordu. Bu da sindirim organlarının evrimine yol açtı.

Tüm Reklamları Kapat

Sahtesölom (Pseudocoelom) ve Sölom (Coelom)

Yuvarlak solucanların atalarında bir "sahtesölom" evrimleşmiştir. Bu, içi sıvı ile dolu kısmi bir vücut boşluğudur. Sahtesölom, iç organların evrimleşmesi için yer sağlamıştır. Sıvı, aynı zamanda iç organları da yastıklamıştır. Boşluk içindeki sıvının basıncı, sonradan evrimleşecek organlara sertlik sağlamıştır. Hidrostatik bir iskelet oluşturarak, vücuda iç destek vermiştir. Yuvarlak solucanların yuvarlak olmasının, yassı solucanlarınsa yassı olmasının nedeni bu psödosölom yapısıdır.

Agora Bilim Pazarı
Tanıdık Şeytan

YILIN EN İYİ KİTAPLARI SEÇKİSİNDE
The Times • Irish Times • New Statesman
“Dünyada kötülüğün varlık sebebi, insanların hikâyelerini anlatamamalarıdır.”
Carl Jung

Dr. Gwen Adshead, Britanya’nın önde gelen adli psikiyatrlarından. Seri katilleri, kundakçıları, takipçi sapıkları, çete mensuplarını ve gaddarlıkları karşısında hem dehşete hem de meraka kapıldığımız tüm diğer “canavarları” tedavi ediyor. Yaşamlarının dönüm noktasında tanıştığı hastalarını suçları ne olursa olsun dinliyor, kolayca silinmeyecek kimlikleriyle yüzleşmelerine yardımcı oluyor.
Tanıdık Şeytan’da Adshead’in görüşme odasına misafir olup, on bir hastasıyla tanışıyoruz. Şeytanla özleştirdiğimiz bu adam ve kadınlar tüm karmaşıklıkları ve dahası, tüm insanlıklarıyla karşımıza çıkıyorlar. Tanıklık edeceğimiz görüşmeler, cazibesiyle haber ve eğlence mecralarımızı ele geçirmiş yüzeysel “kötülük” hikâyelerinden çok daha derinlere sürüklüyor bizleri. Kendi zihnini tanımaya başladığında insanın düşüncelerinin (canavarlar dahil) nasıl radikal biçimde değişebildiğini, ne kadar güçlü bir şekilde empatiye meyledebildiğini gösteriyor. Bir de dinlemenin ve merhametin nasıl büyük fark yaratabildiğini…
Tanıdık Şeytan, insan doğasıyla ilgili bildiğinizi sandığınız her şeye meydan okuyor.

“Bitirdiğimde hissettiğim en baskın duygu umut oldu… Merhametli ve büyüleyici.” Guardian
“Güçlü, aydınlatıcı, insanca ve merhamet dolu.” Gavin Francis, İnsan Vücuduna Seyahat’in yazarı
“Aklımızdaki pek çok klişeyi yerle bir ediyor.” The Sunday Times

Devamını Göster
₺165.00
Tanıdık Şeytan
  • Dış Sitelerde Paylaş

Daha sonra, bu psödosölomun farklılaşmasıyla gerçek bir vücut boşluğu ("sölom") evrimleşmiştir. Bu, mezoderm tarafından tamamen çevrelenmiş, sıvıyla dolu bir vücut boşluğudur. Aşağıdaki görselden de görebileceğiniz gibi, sindirim boşluğu ile vücut duvarı arasında yer alır. Gerçek bir koelomu olan omurgasızlar arasında yumuşakçalar ve annelidler bulunur.

Sölom, mezoderm içinde oluşur.
Sölom, mezoderm içinde oluşur.

Segmentli Gövde

Segmentasyon, daha sonradan evrimleşmiştir. Bu, vücudun birden fazla bölüme ayrılması demektir. Aşağıdaki görselde görebileceğiniz gibi hem solucan hem de karınca parçalı vücutlara sahiptir. Bu özellik, canlılardaki esnekliği artırmaktadır ve daha geniş bir hareket aralığına izin vermektedir. Tüm annelidler ve eklembacaklılar segmentlidir. Eklembacaklılar ayrıca eklemli uzantılar da evrimleşmiştir. Örneğin bu hayvanlarda, yürümek için eklemli bacaklar ve algılamak için "hissediciler" (antenler) evrimleşmiştir.

Toprak solucanı (Annelid) ve Kara Karınca (Eklembacaklı). Bir toprak solucanı birçok küçük segmentten oluşur. Bir karıncanın üç büyük segmenti vardır. Karıncaların eklemli bacaklarına ve "hissedicilerine" dikkat edin.
Toprak solucanı (Annelid) ve Kara Karınca (Eklembacaklı). Bir toprak solucanı birçok küçük segmentten oluşur. Bir karıncanın üç büyük segmenti vardır. Karıncaların eklemli bacaklarına ve "hissedicilerine" dikkat edin.

Notokord

Bazı omurgasızlarda bir notokord da evrimleşmiştir. Bu, bir kordalıda bulunan sert destek çubuğudur. İlk gerçek kordalılar, muhtemelen modern omurgasız kordalılara benziyordu. Aşağıdaki görseldeki deniz bücürü, buna bir örnektir. Daha sonra, bazı omurgasız kordalılar omurgalılara evrimleşerek insanların da içinde yer alacağı soy hattını başlatmıştır.

Deniz bücürü, notokordlu bir omurgasızdır.
Deniz bücürü, notokordlu bir omurgasızdır.

Omurgasız Hayvanların Taksonomik Önemi

Arthropoda veya Vertebrata'nın aksine "omurgasızlar" net bir taksonu tanımlamadığı için, bu terimin biyolojideki karşılığı da muğlak olabilmektedir. "Omurgasızlar" bir takson değil, daha ziyade kolaylık sağlayan bir terimdir. Kordalılar haricinde, sınırlayıcılığı çok düşüktür. Omurgalılar, Metazoa'nın o kadar küçük bir bölümünü kapsar ki, Hayvanlar Alemi'ni "Omurgalılar" ve "Omurgasızlar" terimleriyle ikiye bölmek sınırlı bir pratikliğe sahip olacaktır. Animalia'nın daha resmi taksonomisinde, bir kladogram oluştururken mantıksal olarak vertebral kolonun varlığı ya da yokluğundan önce gelmesi gereken diğer özellikler vardır (bir notokordun varlığı gibi). Bu, en azından Chordata'yı sınırlandıracaktır. Bununla birlikte, notokord bile, embriyolojik gelişim ve simetri gibi özelliklere nazaran zayıf bir kriter olacaktır.

Buna rağmen, bir hayvan taksonu olarak "omurgasız hayvanlar" kavramı, halk arasında ve zooloji camiasında yüz yılı aşkın bir süredir devam etmekte ve literatürde Vertebrata üyesi olmayan hayvanlar için uygun bir terim olarak kullanılmaya devam etmektedir. Bu anlayışa göre omurgasızlar, iç ya da dış kemik iskeletine sahip değildir. Çok çeşitli vücut planları içerirler. Birçoğu denizanası ya da solucanlar gibi sıvı dolu, hidrostatik iskeletlere sahiptirler. Diğerleri ise sert dış iskeletlere, böcekler ve kabuklular gibi dış kabuklara sahiptir. En bilinen omurgasızlar arasında Protozoa, Porifera, Coelenterata, Platyhelminthes, Nematoda, Annelida, Echinodermata, Mollusca ve Arthropoda bulunur. Arthropoda böcekleri, kabukluları ve araknidleri içerir.

Etimoloji

"Omurgasız" kelimesi, Latince vertebra kelimesinden gelmektedir; bu kelime genel olarak bir "eklem" ve bazen de daha spesifik olarak, "bir omurgalının omurga kolonundaki bir eklem" anlamına gelmektedir. Omurun eklemli yönü, verto veya vorto kökünde ifade edilen dönme kavramından türetilmiştir. "in-" öneki "değil" veya "olmadan" anlamına gelir. Dolayısıyla "invertebrata" sözcüğü, "omurga-sız" demektir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
26
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 1
  • İnanılmaz 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/03/2024 10:24:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/16376

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entomoloji
Nadir
Hızlı
Sıcaklık
Newton
Şehir Hastanesi
Üreme
Kas
Bilinç
Kimya Tarihi
Astronot
Renk
Teşhis
Araştırma
Nörobilim
Diş Hastalıkları
Hayvan Davranışları
Meyve
Hücre
Cansız
Evrimsel Tarih
Çevre
Hindistan
Primatlar
Gaz
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Süper Askerler: İnsanlar, Diğer Maymunlar ile Çiftleşebilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Kargalar 200 Yıl Yaşıyor Olabilir mi?
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Piyango Nasıl Kazanılır? (GARANTİLİ)
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Kendi Kendine Konuşanlar Deli mi?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Zaman Oku: Zamanın İleri Aktığını Nereden Biliyoruz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Omurgasızlar (Invertebrata). (30 Aralık 2023). Alındığı Tarih: 4 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/16376
Bakırcı, Ç. M. (2023, December 30). Omurgasızlar (Invertebrata). Evrim Ağacı. Retrieved March 04, 2024. from https://evrimagaci.org/s/16376
Ç. M. Bakırcı. “Omurgasızlar (Invertebrata).” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Dec. 2023, https://evrimagaci.org/s/16376.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Omurgasızlar (Invertebrata).” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, December 30, 2023. https://evrimagaci.org/s/16376.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close