Kordalılar (Chordata)

Tanım ve Genel Bilgiler

Kordalılar, notokord adı verilen yapıya sahip olan hayvanlardan oluşan taksonomik bir şubedir. Bu canlıların hepsinde, en azından hayatlarının belirli bir kısmında; bir notokord, içi boş bir sinir ipliği, faranj yarıkları, bir endostil ve bir kuyruk bulunur. Kordalıların en meşhur alt grubu olan ve insanları da bünyesinde barındıran Omurgalılar'da (Vertebrata) ise, notokordun yerini gelişim sırasında omurga alır.

Tüm kordalılar, aynı zamanda ikincil ağızlıdır; yani embriyolojil gelişim sırasında ağızları, anüslerinden sonra oluşur. Ayrıca tüm kordalılar çift yanlı simetriktir; yani vücutlarının sağ tarafı ile sol tarafı birbirinini ayna görüntüsü gibidir. Bunun yanısıra hepsi sölomludur, yani vücutlarında sindirim kanalını barındıran bir boşluk bulunur. Hepsinde metamarik segmentasyon veya metamerizm görülür; yani bu canlıların vücutları, birbirine benzer segmentlerden oluşur. Son olarak, tüm kordalılarda dolaşım sistemi evrimleşmiştir.

Kordalılar içinde balıkları, amfibileri, sürüngenleri, kuşları ve memelileri bünyesinde barındıran Omurgalılar (Vertebrata); salpleri ve deniz üzümlerini bünyesinde barındıran Tulumlular (Tunicata); ve batrakları bünyesinde barındıran Kafatassızlar (Cephalochordata) bulunur. Bunun haricinde Vetulicolia gibi ufak bazı diğer şubeleri de bu grup altında bulmak mümkündür.

Gezegenimizin en büyük hayvanı olan mavi balina, en hızlı hayvanı olan doğanlar, en zeki hayvanı olan insan, kordalılar altında bulunmaktadır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Kordalıların evrimsel tarihini Kambriyen Patlaması'na kadar takip etmek mümkündür. Erken kordalılar pek fosilleşmediği için, kesin bir tarihlendirme yapmak güçtür. En erken kordalılar arasında, Erken Kambriyen Dönem'de yaşamış olan, kordalı mı yoksa hemikordalı mı olduğu tartışılan Yunnanozoon bulunmaktadır. Bir diğer erken kordalı adayı, Chengjiang faunasında bulunan Haikouella lanceolata türüdür. Meşhur bir diğer erken kordalı, Orta Kambriyen Dönem'de yaşamış ve 505 milyon yıl öncesine tarihlendirilmiş olan Pikaia cinsidir.

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Günümüzde 65.000'den fazla kordalı canlı bulunmaktadır. Bunların yarısı kadarı kemikli balıklar süpersınıfı olan Osteichthyes altında bulunur.

Etimoloji

Taksonun adı ilk olarak 1885 yılında William Bateson tarafından kullanılsa da, "kordalı" sözcüğü halihazırda dil içerisinde bulunmaktaydı. Sözcük, Latincede chorda, yani "uzun, esnek ip" sözcüğünden gelmektedir.