Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Nötrino Nedir? Görünmez Bir Parçacık Olan Nötrino Araştırmaları, Neden Birçok Nobel Ödülüne Layık Görüldüler?

Nötrino Nedir? Görünmez Bir Parçacık Olan Nötrino Araştırmaları, Neden Birçok Nobel Ödülüne Layık Görüldüler? Roy Kaltschmidt/Lawrence Berkeley National Laboratory
Daya Bay Antinötrino Detektörü
8 dakika
7,782
  • Parçacık Fiziği

1988, 1995 ve 2002 Nobel Fizik Ödüllerinin konusu olan nötrinolar, 2015 yılında Takaaki Kajita ve Arthur Mcdonald’ın nötrinoların kütleye sahip olduğunu fark etmeleri ve de “nötrino salınımı” olarak adlandırdığımız, nötrinoların birbirine dönüşebilme özelliklerini keşfetmeleriyle beraber, bir kez daha Nobel ödüllü bir çalışmanın konusu oldu. Peki fizikçilerin onlarca yıl araştırdıkları, neredeyse kütlesiz ve görünmez olan bu temel parçacıklar neden 4 kere ödüle layık görüldüler? Bu parçacıklar neden bu kadar önemli? Bu soruların cevaplamadan önce ilk atomun yapısını ve parçacıkların nasıl keşfedildiğini inceleyelim.

Atomun yunanca karşılığı her ne kadar “bölünemez” anlamına gelse de, atomlar aslında temel parçacıklar değillerdir. Eğer başka bir şekilde söylemek gerekirse atomlar, bölünebilirler. Atom, elektron bulutlarıyla çevrelenmiş yoğun ve küçük bir çekirdekten oluşan bir yapıdır. Çekirdeği, proton ve nötronlardan oluşur ve onlarda temel parçacık olarak saydığımız yukarı ve aşağı kuarklardan meydana gelirler.

Tüm Reklamları Kapat

Atom Altı Parçacıkları
Atom Altı Parçacıkları
Wikiwand

Parçacık çarpıştırıcıları, parçacıkların ışık hızına yakın hızlara ulaşmasını sağlayarak ve birbirleri ile çarpıştırarak bilim adamlarının yeni temel parçacıklar keşfedilebilmesinde yardımcı olur. Albert Einstein’ın ünlü denklemi E=mc2E = mc^2, durağan kütle ile kullanılabilir enerji arasındaki bağıntıyı gösterir. Kullanılabilir enerji, çarpışan parçacıkların sahip oldukları kinetik enerjileriyle yeni parçacık oluşumunda kullanabilecekleri enerjiyi gösterir. Hızlanan parçacık demetlerinin enerjileri ne kadar fazla olursa, bilim insanları karmaşık yapıyı o kadar fazla inceden inceye ayrıştırabilir.

Bilim insanları henüz elektronları ve kuarkları ayrıştırabilmiş değiller. Bu sebeple bu iki parçacığı "temel parçacık" olarak kabul etmekteyiz. Elektronlar ve kuarklar evrenin lego parçaları gibidirler; sıradan maddenin esas bileşenlerini oluştururlar. İlginçtir ki çarpışmalar sonucu yapılan analizlerde var olan ve bildiğimiz parçacıkların, daha ağır ve saniyeden de daha kısa süre var olan kuzenleri olarak kabul ettiğimiz parçacıklar da bulunmakta. Ama tabii ki bu parçacıklar çok kısa bir süre var oldukları için sıradan maddenin yapısında bulunmazlar. Bahsettiğimiz kuzen parçacıklarından örnek vermemiz gerekirse elektronların kuzen parçacığı dediğimiz iki tane kuzeni bulunur. Bunlar: müon ve taudur.[1]

Tüm Reklamları Kapat

Nötrino Nedir?

Nötrinolara temel parçacık denmesinin sebebi, büyüklüklerinin neredeyse bir nokta kadar olması ve hiçbir şekilde bölünememeleridir. Yani "yarım nötrino" diye adlandırılan bir şeyi asla duyamazsınız. Nötrinoların diğer temel parçacıklara kıyasla kendilerine has özellikleri vardır. Bunlar: neredeyse kütlesiz olmaları ve hemen hemen hiç etkileşime girmemeleridir.

Nötrinoların kütlesinin yok denecek kadar az olmasının sebebi henüz bilinmemesine rağmen neden etkileşime hiç yaklaşmadıkları hakkında bir fikrimiz var: Nötrinolar elektromanyetik kuvvetten ve güçlü kuvvet olarak adlandırdığımız çekirdeği bir arada tutan kuvvetten hiç etkilenmezler. Sadece, yerinde bir isimle, zayıf kuvvetten etkilenirler (bir de tabii ki kütleçekimi kuvvetinden etkilenirler; ancak bu etkileşim çok azdır, çünkü hem kütleçekimi kuvveti dört temel kuvvet arasında en zayıf olanıdır hem de nötrinoların kütlesi çok azdır).

Her ne kadar nötrinolar sıradan maddenin bileşenlerini oluşturmasalar da çevremizdeki her bölgede bulunuyorlar. Her santimetre küplük alanın içinde Büyük Patlama'dan arta kalan yüzlerce nötrino bulunmaktadır ve her saniye Güneş'ten çıkıp gözümüze ulaşan ışınlarda trilyonlarca nötrino bulunmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Nötrinoların diğer bir ilginç özellikleri de üç farklı çeşidinin ("tadının") olması ve bu çeşitlerin ("tatların") birbirlerine dönüşebilmesidir. Bu çeşitler ("tatlar"); müon, elektron ve tau nötrinoları olarak isimlendirilmişlerdir. Üçü de üç tane yüklü parçacığın eşlerine karşılık gelmektedir ve her biri ağır kuzenlerinin aksine stabil ve yüksüzdürler.[1]

Müon, tau ve elektron nötrinoları neredeyse birbirlerinin aynısıdır ve bu da farklı nötrino çeşitlerin birbirlerine dönüşebileceği gibi teorik bir ihtimali doğurmuştur. Bu dönüşüm, üç özellik gerektirir:

  • Nötrinoların kütlesinin sıfır olmaması,
  • farklı türlerinin aynı zamanda farklı kütleleri olması ve son olarak,
  • belirli bir nötrino türünün kuantum kombinasyonun belirli bir nötrino kütlesi olması (buna "nötrino salınımı" denir)

On yıllardır fizikçiler bu koşullarla karşılaşılamayacağını düşündüler; ancak nötrino fizikçilerinin bu konuda ümitleri hep vardı.

2015 Nobel fizik Ödülü'ne Layık Görülen Deneyler

Nötrinoların matematiksel hesaplamalarla tahmin edilen miktarı ile Dünya’ya ulaşan sayıları arasında önemli miktarda eksiklikler vardı.

1998'de Süper-Kamiokande Deneyi (İng: "Super-Kamikoande Experiment") ile Japonya’da çok önemli bir duyuru yapıldı: Müon nötrinoları, Dünya’nın atmosferinde farklı bir tür nötrinoya dönüşüyordu (şu anda bunun tau nötrinosu olduğu düşünülüyor).[1] Eldeki kanıtlara göre bu dönüşüm, sadece Dünya’ya uzun yol kat ederek gelen nötrinolarda gözlemleniyor, Dünya’ya kısa yollarla ulaşan nötrinolarda değil ve nötrino akışının Dünya’nın her bölgesinde hemen hemen aynı olması sebebiyle bu durum, bilim insanlarının “öncesinde” ve “sonrasında” ölçüm yapabilmelerine olanak sağlıyor.

Tüm Reklamları Kapat

2001 ve 2002 yıllarında Kanada’da bulunan Sudbury Nötrino Gözlemevi (İng: "Sudbury Neutrino Observatory") güçlü kanıtlarla birlikte Güneş’in çekirdeğinde üretilen elektron nötrinoların Dünya’ya gelirken kaybolmadıklarını gözlemevinde başka bir nötrino türü şeklinde tekrar oluştuklarını fark ettiler (şu an müon ve tau nötrinoları türleri şeklinde ortaya çıktığı düşünülüyor).[2], [3]

Sudbury Nötrino Gözlemevinin Alttan Görünüşü
Sudbury Nötrino Gözlemevinin Alttan Görünüşü
Ernest Orlando Lawrence Berkeley National Laboratory

Takaaki Kajita ve Arthur Mcdonald’ın ayrı ayrı yürüttükleri bu iki deney, ikisinin de Nobel Fizik Ödülü’ne layık görülmesini sağladı; çünkü eskiden nötrinolar kütlesiz parçacıklar olarak kabul edilirlerken, onlar bu görüşün doğru olmadığını ve nötrinoların aslında bir kütleye sahip olduklarını, aynı zamanda da matematiksel olarak öngörülen nötrino miktarının eksikliğinin teorik olarak hesaplanan miktarın yarısı olduğunu keşfettiler.

Bu iki deneyde de normalde mikroskobik boyutlarda gözlemlenebilen kuantum mekaniği etkileri astronomik boyutlarda da gözlemlenebilmiş oldu. Yapılan ilk çalışmadan sonra 1998 New York Times gazetesi kapağında şu başlıkla yayınlandı: “Anlaşılmaz Parçacıkta Kütle Bulundu, Evren Asla Eskisi Gibi Olmayacak!”[4]

Nötrino Salınımı olarak adlandırdığımız nötrinonun tür değiştirebilme özelliği gösteriyor ki bu görünmez parçacıkların kendilerine ait bir kütleleri var ve her türde bu farklılık gösteriyor. Her ne kadar bilim insanları kütlelerin değerleri hakkında kesin bir bilgiye sahip olmasalar da elektronun kütlesinin yaklaşık olarak milyonda biri veya daha küçük olduğu düşünülüyor.

Tüm Reklamları Kapat

Bu, sadece bir gazete başlığıydı. Hikayenin geri kalanı şu: Farklı nötrino türleri arasındaki karışım gerçekten de çok büyük farklara sahip. Tahminler yanıldığında, işlerin çok ters gittiğini düşünebilirsiniz; örneğin nötrino tatlarının değişimini asla gözleyemeyebilirdik; ancak bu tür bir başarısızlık iyidir, çünkü yeni bir şey öğrenmemizi sağladı.

Ohio Eyalet Üniversitesinde fizik profesörü John Beacom, arkadaşlarının çalışmalarının takdir görmesinden çok mutlu olduğunu ve bu alanda çalışan başka kilit isimlerinde onlar gibi fark edilmesini dilediğini söylüyor ve ek olarak, nötrinoların önemini şöyle anlatıyor:

20 yıl önce nötrinolarla ilgili ilk çalışmaya başladığım zamanlar bir sürü insan, hatta öne çıkan bilim insanları da dahil, bana vaktimi boşa harcadığımı söylediler. İlerleyen dönemlerde başka bir şey hakkında çalışmam için ısrar ettiler; çünkü nötrinolarla ilgili çalışan insanlar iş bulamıyorlardı. Şu an bile bir sürü fizikçi ve astronom bizim hayali bir şeyi kovaladığımızı düşünüyorlar ama yanılıyorlar.

Nötrinolar gerçek. Hatta kütlenin oluşumunu açıklığa kavuşturabilmemizde, parçacık ve anti parçacık asimetrisinde ve belki diğer parçacıklarda ölçülemeyecek kadar güçsüz yeni kuvvetlerin oluşumunda önemli bir yere sahipler. Bunların dışında astronomide de örneğin en yüksek enerjili hızlandırıcıların açıklamasında, yoğun yıldızların içinde ne olduğu hakkında ve belki yeni ve görülmemiş astrofiziksel objelerde önemli bir yere sahipler.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Zamanın Unuttuğu Ağaç: Ginkgo

Tanınmış botanikçi Peter Crane, New Scientist dergisinin “2013 Yılının En İyi Bilim Kitapları” listesine giren bu kitabında, Dünya’daki en eski ağaç olan ginkgo biloba’nın gizemli bir şekilde ortaya çıkışından çoğalmasına, neredeyse yok olacak hale gelişinden tekrar canlanmasına kadar uzanan 250 milyon yıllık tarihini keşfe çıkıyor.

  • Çevirmen: Şule Ölez
  • Yayın Tarihi: 24.09.2020
  • Baskı Sayısı: 1. Baskı
  • Sayfa Sayısı: 346
  • Cilt Tipi: Karton Kapak
  • Kağıt Cinsi: Kitap Kağıdı
  • Boyut: 17 x 22.5 cm
  • ISBN: 9786058023161
Devamını Göster
₺82.00
Zamanın Unuttuğu Ağaç: Ginkgo

Küçük Parçacıklar, Büyük Gizem!

Nötrinoların deneyimlediği zayıf kuvvet; protonu nötrona çeviren, Güneş'te ve diğer yıldızlarda nükleer füzyon reaksiyonlarının gerçekleşmesini ve de elementlerin oluşumunu sağlayan kuvvetin ta kendisi. Gerçekleştirdiği bu olaylar ışığında da “yaşamın” oluşmasını mümkün kılan kuvvet de diyebiliriz. Eğer nötrinoların kütlesi çok daha fazla olsaydı, evren çok daha farklı olurdu ve büyük olasılıkla biz bunu göremezdik. Nötrinolar karanlık maddenin anlayabildiğimiz tek bileşeni. Geri kalanları da anlamak, evrenin yapısını ve oluşumunu kavrayabilmemizde bize yardımcı olacak. John Beacom nötrinolarla ilgili düşüncelerini şu sözlerle bitiriyor:

Nötrino fiziği ve astrofizik meslekler arasında en zor olanlarından iki örnek ve çok hassas detektörlere ve teknolojiye ihtiyaç duyan iki meslek. Ama bu aletler sadece astrofizikçiler ve nötrino fizikçileri tarafından kullanılmıyor. Örneğin nötrino detektörü kullanılarak sözde bir nükleer reaktör aktif mi, güç seviyesi ne kadar ve hatta plütonyum üretiyor mu; bunları söyleyebiliriz. Böyle bakıldığında bu detektörlerin gerçek hayatta da uygulanabilirliği var.

Son on yıldır nötrino fiziği ve astronomi her ne kadar iyi olmasına rağmen en heyecanlandırıcı olaylar yeni gerçekleşti. Güney Kutbunda bulunan IceCube Nötrino Gözlemevi artık galaksimizin dışındaki yüksek enerjili nötrinoları gözlemleyebiliyor. Benim ve Mark Vagins’ın önerisiyle Super-Kamiokande nötrinolara kıyasla anti-nötrinolara olan hassasiyeti daha fazla geliştirecek bir plan yaptıklarını duyurdular. Uluslararası toplum, büyük ve yeni nötrino tesisleri kurulmasını ve güçlü nötrino demetleri İllinois’daki Fermilab’den Güney Dakota Homestake’deki yeraltı madenlerine gönderilecek.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
46
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 19
  • Muhteşem! 12
  • Bilim Budur! 10
  • Umut Verici! 6
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: EarthSky | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/02/2023 22:19:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9745

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Nörobilim
Enzim
Algoritma
Sinirbilim
Sars Virüsü
Uluslararası Uzay İstasyonu
Carl Sagan
Malzeme
Bilgi Felsefesi
Karadelik
Yüzey
Tarım
Klinik Mikrobiyoloji
Farmakoloji
Yapay
Balık Çeşitliliği
Yüz
Galaksi
Zooloji
Ölçüm
Sinir
Alkol
Algı
Köpekbalığı
Viroloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Beacom, et al. Nötrino Nedir? Görünmez Bir Parçacık Olan Nötrino Araştırmaları, Neden Birçok Nobel Ödülüne Layık Görüldüler?. (17 Aralık 2020). Alındığı Tarih: 6 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9745
Beacom, J., Özek, G., Bakırcı, Ç. M. (2020, December 17). Nötrino Nedir? Görünmez Bir Parçacık Olan Nötrino Araştırmaları, Neden Birçok Nobel Ödülüne Layık Görüldüler?. Evrim Ağacı. Retrieved February 06, 2023. from https://evrimagaci.org/s/9745
J. Beacom, et al. “Nötrino Nedir? Görünmez Bir Parçacık Olan Nötrino Araştırmaları, Neden Birçok Nobel Ödülüne Layık Görüldüler?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Gülin Özek, Evrim Ağacı, 17 Dec. 2020, https://evrimagaci.org/s/9745.
Beacom, John. Özek, Gülin. Bakırcı, Çağrı Mert. “Nötrino Nedir? Görünmez Bir Parçacık Olan Nötrino Araştırmaları, Neden Birçok Nobel Ödülüne Layık Görüldüler?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Gülin Özek. Evrim Ağacı, December 17, 2020. https://evrimagaci.org/s/9745.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.