Ngogo Şempanze Kabilesi: 200'den Fazla Üyeye Sahip Dünya'nın En Büyük Maymun Kabilesi Nasıl Yönetiliyor?

Ngogo Şempanze Kabilesi: 200'den Fazla Üyeye Sahip Dünya'nın En Büyük Maymun Kabilesi Nasıl Yönetiliyor?
Kibale Ulusal Parkı'ndaki alfa bir erkek
Wikimedia Commons
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
3,341 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Maymunlar, özellikle de şempanzeleri incelemek günümüzde gerek davranışsal gerekse fizyolojik olarak insanları daha detaylı anlamamıza ve belirli davranışsal örüntüleri keşfetmemize hep sağlam bir ön ayak olmuştur. Tabii evrim ağacında primatlar olarak bize en yakın canlı türünün kendimiz hakkında pek çok keşif yapmamızı sağlaması pek şaşırtıcı gelmemeli. Örneğin şempanzelerin oldukça sosyal hayvanlar olduklarını ve oldukça kompleks hiyerarşilere dayalı pek çok üyeyi içeren koloniler oluşturduklarını biliyoruz. Peki bu “kabilelerin” eski insan topluluklarıyla kıyaslandığında genel benzerlikleri, farklılıkları ve kısıtlayıcı faktörleri nelerdir?

İlk olarak herhangi bir şempanze topluluğunun ana etmenlerini anlamakta fayda var. Her ne kadar şempanzeler oldukça sosyal ve zeki canlılar olsalar da oluşturdukları kabileleri tek bir şempanze topluluğundan ziyade çeşitli sebeplerle sürekli ayrılıp birleşen minik şempanze gruplarının birleşimi olarak düşünmekte fayda var. Örneğin 50 üyeye sahip bir kabilenin tamamen erkeklerden oluşan 5-6 üyelik bir "göçebe" keşif-avlanma grubuna sahip olması oldukça sıradan bir olaydır. Bu tarz geçici ve parçalanabilir minik gruplar (ileride değineceğimiz yetişkin bir anne ve çocuğu dışında) genellikle bir bölgeye bağlı ve "dominant" erkek tarafından yönetilen bir kabilenin üyesidirler. Ancak gruptan tamamen ayrılmış, kabileler arasında taraf değiştiren ve başka kabilelere göç eden bireysel hareketlilikler de çok sık görülmese bile oldukça olağandır.

Şempanzelerin grup yapılarını etkileyen bir diğer önemli etmen de erkeklerin güçlü bir baskınlık hiyerarşisi içinde bulunmasıdır ve aynı şekilde özellikle farklı kabileler arasında bulunan çıkar çatışmaları ve bunun gibi etmenler nedeniyle birbirlerine her ne kadar inanması zor gelse de savaş açabilirler (örneğin,4 yıl boyunca süren Gombe Şempanze Savaşı)!

Reklamı Kapat

Peki bu kabileler arasında Ngogo’da bulunan kabileyi bu kadar özel kılan ne?

Öncelikle şempanzelerin dominans hiyerarşilerine bir kere daha vurgu yapmakta fayda var; ne de olsa bu sosyal kompleks komünitelerin gerek bağının gerek de çatışmalarının en temel sebebi dominantlıkta yatıyor. Bunun insanlardaki hiyerarşilere benzer bir diğer yanı ise bu “dominantlık” kavramının kaba kuvvetle sınırlı kalmayıp, sosyal ilişkilerden koalisyon oluşturmaya kadar pek çok farklı düzlemde birden ilerlemesidir. Yani kısaca bir maymunun ne kadar arkadaşı varsa, kabile yönetiminde o kadar üst sıralarda olacaktır. Aynı şekilde bu hiyerarşide bir birey (özellikle de erkek) ne kadar altlardaysa, olası bir çatışma durumunda desteklediği kişinin değişme olasılığı o kadar artacak, kolaylıkla taraf değiştirecektir.

200'den Fazla Üyeye Sahip Bir Şempanze Kabilesi!

Şimdiye kadar bahsettiğimiz özellikler ortalama bir (aşağı yukarı 20-50 üye) kabileyi anlatmak için oldukça uygundu ancak Ngogo gibi bir mega kabile için (200+ birey) işler biraz daha farklı olabiliyor.

Şempanzeleri insana benzer kılan bir diğer sosyal davranış da komüniteler arası çatışmaların çoğunlukla eş veya yeni üyeler değil, yeni besin bölgeleri için yapılıyor oluşudur. Bu durumu asıl ilginç kılan faktör ise iki maymun kabilesi "savaşınca", gerekirse birinin diğerinin tüm üyelerini kolaylıkla katledebilmesidir. Aynı şekilde ana gruptan ayrılan küçük gruplaşmalar da oldukça vahşi bir sonla karşılaşabilmektedirler. Yani bu bir anlamda bir komünitenin büyümesi için aynı zamanda komüniteden ayrılanlara ya da bölgeye giren yabancı şempanzelere karşı giderek daha saldırgan bir tutum sergilemesi anlamına gelmektedir.

Bu kabilenin dişilerini diğer kabilelerden ayıran özellik ise bulundukları diğer kabilelerden daha sokulgan ve yardımlaşmaya yatkın tutumdur. Bu duruma her ne kadar bölgedeki doğal kaynakların bolluğu katkı sağlasa da kabilenin boyutu göz önüne alındığında erkeklerin baskın tutumunun dişilerin birleşmesi üzerine olan etkisi yadsınamazdır. Kısaca, bu denli büyük bir topluluğu oluşturmak ve sürdürebilmek için tür içi ilişkilerle birlikte ortamdaki besin bolluğu gibi birtakım çevresel koşullar da oluşmalıdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu Kadar Büyük Bir Kabile Nasıl Oluştu?

Peki ilk bakışta bu kadar vahşi gözüken bir grup şempanze nasıl oluyor da bu denli büyük bir topluluk oluşturabiliyor?

Aslında bu sorunun cevabı kendi içinde yatıyor. Bahsettiğimiz baskınlık çatışmalarının şiddeti topluluktaki "alfa" olmaya aday diğer erkekleri baskılarken, aynı şekilde gruptaki diğer dişileri de grupta tutuyor. Aynı şekilde farklı bir tabirle "taht"a aday olan özellikle genç ve güçlü şempanzeler, yeri geldiğinde oldukça vahşi bir "saldırıya" (bir grup erkek tarafından tekmelenmek) maruz kalabiliyor. Tabii ki bu agresiflikten en kötü etkilenenler, boy ölçüşemeyecek kadar küçük komşu kabileler oluyor. Yani aslında bakıldığında bu tarz bir yönetim şekli, tarihte de pek çok kez gördüğümüz sıkı bir otoriter yönetimi andırıyor.

Daha geniş bir açıdan bakıldığında, gerek belirli bölgeler ve doğal kaynaklar için mücadelede, gerek küçük çaplı arkadaş grupları arasındaki çekişmelerde şempanzelerle inanların benzerliğini kuşku bırakmayacak biçimde gözler önüne seriyor. Eğer daha derine inecek olursak insan dışı canlıların kaynaklar uğruna planlı ve oldukça organize bir şekilde birbirlerine karşı savaş açacağı günümüzde bile oldukça şaşırtıcı gelmektedir.

Sonuç olarak optimal koşullar sağlandıkça günlük hayatta bize oldukça sıradan gelen şempanze gibi canlıların kat edebileceği yollar ve tıpkı Ngogo’daki gibi kurdukları toplulukların ulaşabileceği boyutlar bizi her daim şaşırtmaya devam edecektir.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 10
  • Tebrikler! 9
  • Güldürdü 8
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • İğrenç! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Yale University. The Ngogo Chimpanzee Project. Alındığı Tarih: 11 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Yale University | Arşiv Bağlantısı
  • J. Goodall. (2021). The Chimpanzees Of Gombe: Patterns Of Behavior. ISBN: 978-0-674-11649-8. Yayınevi: Harvard University Press. sf: 450-451.
  • J. C. Mitani, et al. (2010). Lethal Intergroup Aggression Leads To Territorial Expansion In Wild Chimpanzees. Current Biology, sf: R507-R508. doi: 10.1016/j.cub.2010.04.021. | Arşiv Bağlantısı
  • D. P. Watts. (1998). Coalitionary Mate Guarding By Male Chimpanzees At Ngogo, Kibale National Park, Uganda. Behavioral Ecology and Sociobiology, sf: 43-55. doi: 10.1007/s002650050513. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/10/2021 02:26:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10720

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Yıldız
Carl Sagan
Çiftleşme
Önlem
Tedavi
Alkol
Enfeksiyon
Bilim İnsanı
Uçma
Sivrisinek
Makale
Bitkiler
Biyokimya
Sağlık Bilimleri
Oyun
Odontoloji
Uzun
Kimya
Dağılım
Zihin
Atom
Savaş
Yüz
Malzeme
Sars Virüsü
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın