Maymunlar da İnsanlar Gibi "Kendi Kendilerini Evcilleştirmiş" Olabilir!

Maymunlar da İnsanlar Gibi "Kendi Kendilerini Evcilleştirmiş" Olabilir! National Geographic
Yazar Liz Fuller-Wright Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  ZehraSarı 2. Çevirmen Zehra Sarı  AtakanÖzsan 2. Editör Atakan Özsan
3 dakika
1,259 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Köpeklerin kurtlardan daha sevimli, ya da bir evcil hayvan çiftliğindeki keçilerin vahşi atalarından daha kısa boynuzları olması ve daha dostça tavırlar sergilemeleri tesadüf değil. Bilim insanları buna "evcilleştirme sendromu" adını veriyorlar. Evcilleşen hayvanların bir yandan saldırganlıkları kaybolurken, diğer yandan yanlışlıkla bazı fiziksel değişiklikler de yaşıyorlar: Daha yumuşak ve sarkık kulaklar, kısa ağız ve burunlar, kıvrımlı kuyruklar, soluk renkte kürk, küçük beyin vb. özellikler ediniyorlar.

Görünen o ki bu değişimler (ve değişimler arasında görülen bu ilişki), doğumdan önce ve yeni doğanlarda da bulunan, kök hücrelere benzer bir şekilde çok yönlülüğe sahip, belirli sinir ucu hücrelerinden kaynaklanıyor. Bu sinir ucu hücreleri birçok farklı hücreye, özellikle "savaş ya da kaç" tepkisinin gücünü arttıran adrenal hücrelere veya daha büyük dişler ve daha dik kulaklar gibi fiziksel özelliklere dönüşebiliyorlar.

Darwin'in zamanından beri bazı bilim insanları, insanların "kendi kendini evcilleştirdiğini", daha az saldırgan ve daha yardımsever eşler seçtiğimizi, bunun sonucunda kendi evrimimizin yörüngesini değiştirdiğimizi iddia ettiler. Psikoloji ve sinirbilim profesörü Asif Ghazanfar, şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Bunun kanıtları genelde yüzeyseldi. Bu, gerçekten popüler ve heyecan verici bir fikir; ancak arkadaşça davranış ve evcilleştirmenin diğer özellikleri arasındaki bağlantıya dair doğrudan kanıtı yoktu.

Hikâyeyi sağlam bir temele oturtup oturtamayacağını görmek için Ghazanfar, marmoset maymunlarıyla çalışmaya karar verdi. İnsanlar gibi, marmosetler de son derece sosyal ve işbirlikçidir; ayrıca evcilleştirilmiş memelilerde yaygın olan, alınlarında beyaz kürk yaması da dahil olmak üzere evcilleştirmekle alakalı birkaç fiziksel işarete sahiptirler.

Bir maymunda iş birliği nasıl görünür? Ghazanfar, diğer işaretlerin yanı sıra birbirlerinin çocuklarına bakılması ve yemeklerin paylaşılması şeklinde göründüğünü söylüyor.

Araştırma ekibi, bir marmosetin beyaz kürklü yamasının boyutunun, diğerlerine ne sıklıkla dostça sesler ürettiği ile güçlü bir şekilde bağlantılı olduğunu gösterdi. Bu, bireysel hayvanlarda arkadaşça davranış ile evcilleştirmenin fiziksel özelliği arasındaki ilişkiyi gösteren ilk veridir.

Beyaz yama ile ses davranışı arasındaki nedensel bağlantıyı göstermek için araştırmacılar, ikiz bebekleri farklı yönlerden test ettiler. Çok kısa seanslarda, ikizlerden biri simüle edilmiş bir ebeveynden (yani bebeğin seslerinin %100’üne yanıt veren, yetişkin çağrıları yapmaya programlanmış bir bilgisayardan) güvenilir sesli cevaplar alırken; diğer ikiz, seslerinin yalnızca %10'una cevap alabildi.[1]

Bu deneysel seanslar, maymunların hayatlarının ilk 60 gününün çoğunda, her gün 40 dakika boyunca sürdü. Günlerin geriye kalan saatlerinde (23+ saat), maymunlar aileleriyle birlikteydi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ghazanfar ve iş arkadaşları önceki çalışmalarında, daha fazla geri bildirim alan bebeklerin, konuşmayı- daha doğrusu ebeveynlerininkine benzeyen sesler geliştirmeyi- kardeşlerinden daha hızlı öğrendiklerini gösterdiler.[2] Araştırmacılar, gelişmekte olan bebek maymunların alınlarındaki beyaz kürk lekelerini eş zamanlı ve üç ay daha ölçerek yüz bölgesindeki beyaz renklenme oranının, artan ebeveyn ses tepkileriyle hızlandığını keşfettiler. Bu, yüzdeki kürk rengiyle ses gelişimi arasında gelişimsel bir bağlantı olduğunu gösteriyor- her ikisi de ebeveynlerden etkileniyor.

Bu bağlantı, "savaş ya da kaç" hücrelerine dönüşebilen ve aynı zamanda ses üretmek için gerekli olan gırtlak kısımlarına katkıda bulunan sinir ucu hücreleri yoluyla sağlanıyor olabilir.

Diğer türlerdeki evcilleştirme de ses davranışındaki değişiklerle ilişkilendirilmiştir. Evcilleştirilmek için seçilen tilkiler, insanların varlığına yanıt olarak seslerini değiştirdiler. Benzer şekilde, evcil bir Bengal ispinozunun öğrendiği ve ürettiği şarkılar daha karmaşıktır. Bu sayede vahşi kuzenlerine kıyasla yetişkinlikte şarkı esnekliğini (farklı söylenebilirliğini) daha fazla koruyabiliyor.

Ancak araştırmacılar bunun, herhangi bir türde bir sosyal özelliğin derecesini, fiziksel bir evcilleştirme belirtisinin boyutuyla ilişkilendiren ilk çalışma olduğunu söylediler. Bulguları, Current Biology dergisinde çevrimiçi olarak yayınlanan bir makalede ayrıntılı olarak açıklandı.[3] Ghazanfar’ın ortak yazarları arasında eski bir doktora sonrası araştırmacı olan ve şu anda Brezilya'daki Rio Grande do Norte Federal Üniversitesi'nde nörobilim profesörü olan Daniel Takahashi, 2016 Sınıfından Rebecca Terrett, şu anda Rutgers-Robert Wood Johnson Tıp Fakültesi'nde çalışan; Ghazanfar'ın eski laboratuvar müdürü Lauren Kelly ve New York Üniversitesi'nden iki ortak çalışan: James Higham ve Sandra Winters yer almaktadır. Ghazanfar şöyle diyor:

Marmosetlerin ses gelişiminin hızını değiştirirseniz, kürkün renklenme oranını değiştirirsiniz. Hem büyüleyici hem de tuhaf sonuçlar!
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 4
  • Tebrikler! 4
  • Umut Verici! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: EurekAlert! | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. Fuller-Wright. Princeton Study Suggests That Monkeys, Like Humans, May Have 'Self-Domesticated'. (15 Ekim 2020). Alındığı Tarih: 16 Kasım 2020. Alındığı Yer: Princeton University | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. Crow. Marmoset Monkeys Learn To Call The Same Way Human Infants Learn To Babble. (25 Mayıs 2017). Alındığı Tarih: 16 Kasım 2020. Alındığı Yer: Princeton University | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. A. Ghazanfar, et al. (2020). Domestication Phenotype Linked To Vocal Behavior In Marmoset Monkeys. Current Biology. doi: 10.1016/j.cub.2020.09.049. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2021 00:14:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9544

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Sıcaklık
Evrimsel Süreç
Şempanze
Kanıt
Kalori
Mars
Biyoloji
Psikiyatri
Tahmin
Çevre
Nöron Hücresi
Beyin
Coğrafya
Lgbt
Savaş
Kök Hücre
Şüphecilik
Makina
Kadın
Sağlık Örgütü
Madde
Sinir Hücresi
Fosil
Dağılım
Görüş
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın