Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!

Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!
2 dakika
1,400
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Bu zamana kadar sadece insanların diğer insanlarla işbirliği yaptığından söz edilirdi. Diğer primatların birbirleriyle rekabet içinde olmayı tercih ettikleri düşünülürdü. Fakat şimdi, sanılanın aksine, şempanzelerin de ortaklaşa bir şeyler yapmaktan keyif aldığı gösterildi.

Bana yardım edersen, ben de sana yardım ederim. Belki bugün değil ama belki yarın ya da ne zaman ihtiyaç duyarsan.

Her insan, daha çocuk yaşlarındayken yardımlaşmanın bu temel düşünce biçimini öğrenir. Bilim insanları, bu yardımlaşma isteğinin fazlasıyla "insana özgü" bir özellik olduğunu düşünüyorlardı.

Tüm Reklamları Kapat

Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) dergisinde yayınlanan bir çalışma, insan dışındaki diğer primatlarda da yardımlaşmaya önem verildiğini gösteriyor.[1] Şempanzeler birbiriyle rekabet etmekten ziyade, birbirleriyle işbirliği yapmayı seçiyorlar. Bilim insanlarının bu gözlemi, yardımlaşmanın insana özgü bir olgu olduğu varsayımının tersini söylüyor.

Atlanta'daki Emory Üniversitesi'nde ve ayrıca Buffalo'daki Canisius College'de eğitim veren bilim insanı Malini Suchak, yayınladığı çalışmada, yiyecek olarak verilen ödülleri ya yardımlaşmayla ya da rekabetçi davranışlarla elde edebilecek olan 11 şempanze kullandı.

Tüm Reklamları Kapat

Meyveyi elde etmek için iki ya da üç primat, birlikte bir düzeneği çekmek zorundaydılar. Araştırmacılara göre şempanzeler, görev için kendi partnerlerini seçebiliyorlardı. Ama aynı zamanda ödüle ulaşmak için, bir şempanze diğerini kovalayabiliyor veya meyveyi çalmak gibi rekabete dayalı hareketlerde de bulunabiliyorlardı.

Şempanzeler, 94 saat boyunca süren deneyde 3565 defa birbirleriyle yardımlaşmayı seçtiler; buna karşılık, sadece 600 kez rekabete dayalı davranışlar sergilediler. Yani şempanzeler arasında yardımlaşma, rekabetten beş kat daha olasıydı. Böylelikle görevler için doğru partnerleri seçtiler ve rekabetçi maymunları cezalandırdılar, dolayısıyla da şempanze grupları kendi aralarındaki rekabeti azalttılar. Suchak, şöyle diyor:

Literatürdeki önceki iddialar, insansı yardımlaşmayı büyük bir anormallik ve aykırılık olarak; şempanzeleri de karşılıklı etkileşimin rekabet yönünü tercih eden hayvanlar olarak tanımlıyordu. Şempanzelerin rekabetten kaçınmada ve yardımlaşmayı tercih etmede oldukça iyi oldukları gün yüzüne çıkıyor.

Aslına bakılırsa, insanlarda ve şempanzelerde yardımlaşma ve rekabet arasındaki oran, benzerdir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Primat grupları, 20 yılı aşkın süredir birlikte yaşayan, 10 dişi ve 1 erkekten oluşuyordu. Yalnızca bir şempanze ortalamada diğerleriyle yardımlaşmaktan çok rekabet etmeyi seçti: 48 yaşında ve neredeyse tamamen kör olan dişi şempanze Mai...

Araştırmanın sonuçları, bugüne kadarki çalışmaların aksine, şempanzelerin çevrelerindekilerle yardımlaştıklarını, rekabeti minimuma indirdiklerini ve de dayanışmayı hedef almaya uygun olduklarını gösteriyor.

Leipzigli bilim insanları, yakın geçmişte yaptıkları bir diğer deneyde, 15 şempanzeden oluşan bir diğer grubun daha sosyal davranışlarını araştırdı. Kenya'daki primatların gözlemlenmesi sonucu, şempanzeler arasındaki arkadaşlığın kesin olarak tıpkı insanlarda olduğu gibi güvenle ilişkili olduğu tespit edildi.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
27
0
  • Alıntılı Paylaş
  • Tekrar Paylaş
  • Alıntılı Paylaşımları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 7
  • Muhteşem! 5
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: WELT | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/02/2024 19:39:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7161

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kedigiller
Göğüs Hastalığı
Kitlesel Yok Oluş
Uygulama
Üreme
Siyah
Modern
Genel Halk
Canlılık
Nöron
Mikrobiyoloji
Sağlık
Yavru
Sinaps
Doğa Olayları
Filogenetik
Antikor
Nükleer
Hastalık Kataloğu
Evrim Tarihi
Sıvı
Yeşil
Malzeme
İlaç
Burun
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Havacılık Tarihinin 90 Yıllık En Gizemli Olayı Çözülmüş Olabilir mi?
Duvarın İçinden Geçebilen Oyuncak Nasıl Çalışıyor? | Sihirli Kılıç!
Duvarın İçinden Geçebilen Oyuncak Nasıl Çalışıyor? | Sihirli Kılıç!
Bu Takviyeyi İçin, Bebekleri Kurtarın!
Bu Takviyeyi İçin, Bebekleri Kurtarın!
Evrenin Yaşını Nereden Biliyoruz?
Evrenin Yaşını Nereden Biliyoruz?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Batarya Gizemi: Modern Piller Nasıl Çalışıyor ve Neden Bu Kadar Az Gidiyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Forster, et al. Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!. (8 Haziran 2021). Alındığı Tarih: 25 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7161
Forster, G., Yaman, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, June 08). Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!. Evrim Ağacı. Retrieved February 25, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7161
G. Forster, et al. “Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Esra Yaman, Evrim Ağacı, 08 Jun. 2021, https://evrimagaci.org/s/7161.
Forster, Gioia. Yaman, Esra. Bakırcı, Çağrı Mert. “Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Esra Yaman. Evrim Ağacı, June 08, 2021. https://evrimagaci.org/s/7161.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close