Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!

Şempanzeler, Yardımlaşmayı Rekabete 5 Kat Fazla Tercih Ediyor!
Yazar Gioia Forster Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
456 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu zamana kadar sadece insanların diğer insanlarla işbirliği yaptığından söz edilirdi. Diğer primatların birbirleriyle rekabet içinde olmayı tercih ettikleri düşünülürdü. Fakat şimdi, sanılanın aksine, şempanzelerin de ortaklaşa bir şeyler yapmaktan keyif aldığı gösterildi.

Bana yardım edersen, ben de sana yardım ederim. Belki bugün değil ama belki yarın ya da ne zaman ihtiyaç duyarsan.

Her insan, daha çocuk yaşlarındayken yardımlaşmanın bu temel düşünce biçimini öğrenir. Bilim insanları, bu yardımlaşma isteğinin fazlasıyla "insana özgü" bir özellik olduğunu düşünüyorlardı.

Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) dergisinde yayınlanan bir çalışma, insan dışındaki diğer primatlarda da yardımlaşmaya önem verildiğini gösteriyor.[1] Şempanzeler birbiriyle rekabet etmekten ziyade, birbirleriyle işbirliği yapmayı seçiyorlar. Bilim insanlarının bu gözlemi, yardımlaşmanın insana özgü bir olgu olduğu varsayımının tersini söylüyor.

Atlanta'daki Emory Üniversitesi'nde ve ayrıca Buffalo'daki Canisius College'de eğitim veren bilim insanı Malini Suchak, yayınladığı çalışmada, yiyecek olarak verilen ödülleri ya yardımlaşmayla ya da rekabetçi davranışlarla elde edebilecek olan 11 şempanze kullandı.

Reklamı Kapat

Meyveyi elde etmek için iki ya da üç primat, birlikte bir düzeneği çekmek zorundaydılar. Araştırmacılara göre şempanzeler, görev için kendi partnerlerini seçebiliyorlardı. Ama aynı zamanda ödüle ulaşmak için, bir şempanze diğerini kovalayabiliyor veya meyveyi çalmak gibi rekabete dayalı hareketlerde de bulunabiliyorlardı.

Şempanzeler, 94 saat boyunca süren deneyde 3565 defa birbirleriyle yardımlaşmayı seçtiler; buna karşılık, sadece 600 kez rekabete dayalı davranışlar sergilediler. Yani şempanzeler arasında yardımlaşma, rekabetten beş kat daha olasıydı. Böylelikle görevler için doğru partnerleri seçtiler ve rekabetçi maymunları cezalandırdılar, dolayısıyla da şempanze grupları kendi aralarındaki rekabeti azalttılar. Suchak, şöyle diyor:

Literatürdeki önceki iddialar, insansı yardımlaşmayı büyük bir anormallik ve aykırılık olarak; şempanzeleri de karşılıklı etkileşimin rekabet yönünü tercih eden hayvanlar olarak tanımlıyordu. Şempanzelerin rekabetten kaçınmada ve yardımlaşmayı tercih etmede oldukça iyi oldukları gün yüzüne çıkıyor.

Aslına bakılırsa, insanlarda ve şempanzelerde yardımlaşma ve rekabet arasındaki oran, benzerdir.

Primat grupları, 20 yılı aşkın süredir birlikte yaşayan, 10 dişi ve 1 erkekten oluşuyordu. Yalnızca bir şempanze ortalamada diğerleriyle yardımlaşmaktan çok rekabet etmeyi seçti: 48 yaşında ve neredeyse tamamen kör olan dişi şempanze Mai...

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Araştırmanın sonuçları, bugüne kadarki çalışmaların aksine, şempanzelerin çevrelerindekilerle yardımlaştıklarını, rekabeti minimuma indirdiklerini ve de dayanışmayı hedef almaya uygun olduklarını gösteriyor.

Leipzigli bilim insanları, yakın geçmişte yaptıkları bir diğer deneyde, 15 şempanzeden oluşan bir diğer grubun daha sosyal davranışlarını araştırdı. Kenya'daki primatların gözlemlenmesi sonucu, şempanzeler arasındaki arkadaşlığın kesin olarak tıpkı insanlarda olduğu gibi güvenle ilişkili olduğu tespit edildi.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 4
  • İnanılmaz 4
  • Tebrikler! 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: WELT | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/06/2021 01:10:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7161

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Gelişim
Beslenme Davranışı
Enzim
Klinik Mikrobiyoloji
Karbon
Evrim Kuramı
Primatlar
Ana Bulaşma Mekanizması
Genetik
Bağışıklık Sistemi
Hayvanlar
Kök Hücre
Göğüs
Albert Einstein
Tahmin
Basınç
Doktor
Dinozor
Diyet
İklim
Yüz
Biyolojik Antropoloji
Diş Sorunları
Genetik Mühendisliği
Asteroid
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın