Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!

Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!
Yazar Elena Renken Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  GülayKaya 2. Editör Gülay Kaya
6 dakika
1,473 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 15. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Afrika'nın en derin tatlı su gölü, dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan yüzlerce çeşit çiklit balığının da içinde bulunduğu, baş döndürücü bir grup hayvanı barındırıyor. Bu hayvanlar, gökkuşağı renklerindeki pulları ve çizgileri ile Tangayika Gölü’nün sularını dolduruyorlar. Bir çiklit türünün uzunluğu 2,5 santimetrenin biraz üzerindeyken, diğerlerinin uzunlukları 60-90 santimetre arasında değişebiliyor. Wyoming Üniversitesi'nde yardımcı botanik profesörü olan Catherine Wagner, şöyle diyor:

Suya şnorkelle dalış yaparken onların ne kadar farklı olduğunu görmek inanılmaz derecede etkileyici.

Yerli balıkçılar, karınlarını doyurmak ve para kazanmak için çiklitleri tarih boyunca ağlarla yakaladılar; ama birkaç yıldır dünyanın her yerinden araştırmacılar, bu balıkları bu göllerdeki geniş çeşitliliği anlamak için topluyor.

Nature'da yakın zamanda yayımlanan bir araştırma, bize Tangayika Gölü’nün çiklitleri hakkında yeni veriler sunuyor.[1] Bu makalede araştırmacılar, çiklitlerin; inanılmaz bir şekilde, 10 milyon yıldan kısa bir sürede, tek bir atadan, 240 veya daha fazla sayıda türe farklılaşmasını, evrimin vahşi gelgit ve akışını ana hatlarıyla belirtmek için kullanıyor. Basel Üniversitesi Zooloji Enstitüsü’nde yardımcı profesör ve çalışmanın baş yazarı olan Walter Salzburger şöyle diyor:

Bu, bu kadar fazla türün evrimleşmesi için çok kısa bir zaman. Bu süreç rastgele veya yavaş yavaş değildi. Veriler, bu çiklitlerin çoğunluğunun, kısa zaman aralıklarında yaşanan hızlı değişimlerle evrimleştiğini gösteriyor.

Bu türlerin hepsinin varlığını haritalamak, Salzburger’in takımının birkaç yılını aldı. Etkileyici görünümleri nedeniyle popüler akvaryum balıkları haline gelen çiklitler hakkında araştırmalar yapan bilim insanları, bilimsel kayıtların yanı sıra kitaplarda ve yayınlardaki açıklamaları inceledikten sonra, gölde bulunan çiklit türlerinin bir listesini çıkardı.[2] Afrika’da geçirdikleri aylar boyunca timsahlarla ve su aygırlarıyla karşılaşan araştırmacılar, şnorkel ile dalarak bulabildikleri her bir çiklit örneğini topladılar. Göldeki balıkçılar ise onlara, dalgıçların dalamayacağı kadar derinde olan türleri bulup getirdi. Basel Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmacı olan Fabrizia Ronco şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Ne zaman bir tekne görsek, "Sizde ne var?" diye sorardık.

Sonunda, Tangayika Gölü’ndeki daha önce hiç tanımlanmamış düzinelerce çiklit türü de dahil olmak üzere, 240 çiklit türünün her birini topladılar.

Karaya döndüklerinde her birinin bulunduğu ekolojik niş hakkında ipuçları için iskelet yapılarını inceleyerek, genlerdeki farklılıklara çalışarak ve kimyasal yapılarını analiz ederek taradılar. Ekip, tüm türlerin nasıl ilişkili olduğu ve ne zaman birbirlerinden ayrıldıklarını göstermek için yeterince bilgi topladı. Wagner, şöyle diyor:

Bu kesinlikle inanılmaz miktarda veri. Bu kadar fazla genomu dizilemek bundan sadece 10 yıl önce yalnızca bir rüyadan ibaretti.

Bu analizden elde edilen bir sonuç, balıkların birkaç tanesi hariç hepsinin, yaklaşık 9,7 milyon yıl önce yaşamış tek ve ortak bir ataya sahip olduklarıdır. Bu, Tangayika Gölü’nün oluştuğuna inanılan zamandan kısa bir süre sonrasına karşılık geliyor. Bu da bu balıkların, binlerce yıl boyunca birden fazla kolonizasyon olayı sonucunda değil, aynı göl içindeki tek bir ata türden evrimleştiklerini gösteriyor.

Bu gerçek, Tangayika'nın çiklitlerinin adaptif yayılma hakkında fikirleri test etmek için ideal bir fırsat olduğunu göstermektedir. Adaptif yayılma, birçok farklı türün hızla ortaya çıktığı ve yeni ekolojik nişlere uyum sağladığı evrimsel bir olaydır.

Evrimsel biyologlar, adaptif yayılmanın nasıl meydana geldiği hakkında iki modele sahiptir: Birinci modelde, beden morfolojisindeki bazı parçaların hızlı bir şekilde farklılaşmasının başta yeni türleri oluşturduğu, ardından boştaki ekolojik nişlerin dolmasıyla türleşmenin yavaşladığı savunuluyor. Diğer modelde, soyların kendisine sunulan fırsatları kullanırken türlerdeki farklılıkların aşamalar halinde ortaya çıktığını ve bunun da türleşme oranının zaman içinde hem yükselebileceği hem de düşebileceği anlamına geldiği savunuluyor. Evrimsel biyologlar, bugüne kadar bu teorilerin her ikisine yönelik olarak da sınırlı sayıda kanıt bulabildiler.

Fiziksel olarak çok farklı olan Cichlid türleri, iskelet yapılarının göreceli boyutlarını ve konumlarını değiştiren gelişimsel değişiklikler yoluyla gelişebilir.
Quanta Magazine

Araştırmacılar, çiklit verilerini incelediklerinde, verilerin şaşırtıcı bir şekilde her iki modele de uyduğunu gördüler. Çiklitler; çoğunlukla üç aşamada evrimleşmişti: Aşamalardan biri, vücut şekillerindeki değişiklikleri, biri ağız şekillerindeki değişiklikleri, sonuncusu ise balıkların boğazındaki ikinci çene setindeki değişiklikleri içeren adaptif yayılmalardı. Evrimin ilk aşaması farklı vücut şekillerine sahip bir dizi yeni tür üretti ve bu türleşmenin adaptif yayılmanın başlangıcına yakın yoğunlaştığı fikrini destekledi. Ancak ağız ve çene şekillerini içeren daha sonraki türleşme ilerlemelerinde evrim hızı, sürecin takip eden dönemlerinde yükselmiş gibi görünüyordu. Ronco, şöyle diyor:

Adaptif yayılmanın farklı fazlarında farklı şekiller önem kazanıyor gibi gözüküyor.

Bu çiklit veri seti, adaptif yayılımın eşsiz bir şekilde detaylı ve zengin bir resmini veriyor; ama bu modeller, tüm durumlarda çalışmıyor olabilir. Örneğin, Afrika göllerindeki çiklitler üzerindeki diğer araştırmalar, aşama modeline uymayan başka modeller buldu. Cambridge Üniversitesi'nde zooloji alanında araştırma görevlisi olan Joana Isabel Meier'e göre, Tangayika Gölü'nden gelen yeni veri, adaptif yayılım aşamalarına kesinlikle uyuyor; ancak sorunu nihai olarak çözmekten de çok uzakta. Salzburger, şöyle diyor:

Genetik çeşitliliği belirleyenin ne olduğu sorusu, Wallace ve Darwin'in evrim teorisini geliştirmesinden beri evrimsel biyologların tekrar ve tekrar sorduğu bir soru.

Bu yeni çalışma bizi sonuca götürecek cevapları sağlamıyor; ama çiklitlerin evrim ağacında, potansiyel olarak öğretici olabilecek bir dengesizliği açığa çıkarıyor. Diğer dallar az miktarda tür içerirken, ağacın bazı dalları çok sayıda tür içeriyor. Araştırmacılar, bu farklılıklar içerisinde ilginç bir ilişkiye dikkat çekiyor: Genetik olarak en farklılaşmış çiklitler, evrimsel ağacın en çok tür içeren dallarında bulunurken; genetik olarak en homojen türler ise, evrimsel ağacın en az tür içeren dallarında bulunur.

Reklamı Kapat

Ağacın dalları arasındaki bu farklılık, melezleşme ile açıklanabilir. Farklı çiklit türlerinin ürediği yerlerde bir genomda daha fazla genetik çeşitlilik meydana gelebilir. Melezleşmenin, adaptif yayılım olarak düşünülen patlayıcı evrimin yakıtı olduğundan şüpheleniliyor. Wagner, şöyle diyor:

Bu fikir epeydir akademide tartışılıyor ve her geçen gün daha fazla kanıt bulunuyor. Ancak bu çalışmadaki, buna farklı bir perspektif katıyor. Çünkü buna göre melezleşme, sanılanın aksine gerçekten yaygın bir model olabilir.

Araştırmacılar, çiklitlerin familyaları arasında, diğer familyalar arasında olduğundan daha fazla melezleşme olması durumunda, bunun meydana getirildiği verilerden tam olarak anlaşılmasa da eşitsizlik yaratabileceğini öne sürüyorlar. Meyer, şöyle diyor:

Melezleşme, çiklitlerin evrimleşmesinin ilk safhalarında çok önemli bir rol oynamış olabilir.

Çiklitlerin atalarındaki melezleşme, bu kadar fazla türün evrimleşmesini sağlayan adaptif yayılmayı bile tetikleyebilirdi.

Örneğin bazı çiklit familyalarında verimli diğer bazılarında az türleşme olmasından sorumlu olan faktörler gibi farklılıklar, araştırmacıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Reklamı Kapat

Melezleşme, hızlı bir evrim için fırsatlar ortaya çıkarmış olabilir. Bir türün elindeki kaynaklar onun evrimini şekillendirebilir ya da diğer akraba türler evrimi dikte edebilir. Hatta bu, rastgele bile gerçekleşmiş olabilir. Wagner şöyle belirtiyor:

Bence kayıp olan parça, melezleşme. Tangayika Gölü, evrimin nasıl çalıştığını anlamak için küçük bir mikrokozmos gibi. Umarım, en sonunda tüm bu veri setleri bir araya gelebilir ve bize evrim konusunda inanılmaz bir kavrayış sağlayabilir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 4
  • Muhteşem! 3
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Quanta Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Ronco, et al. (2021). Drivers And Dynamics Of A Massive Adaptive Radiation In Cichlid Fishes. Nature, sf: 76-81. doi: 10.1038/s41586-020-2930-4. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Ronco, et al. (2020). The Taxonomic Diversity Of The Cichlid Fish Fauna Of Ancient Lake Tanganyika, East Africa. Journal of Great Lakes Research, sf: 1067-1078. doi: 10.1016/j.jglr.2019.05.009. | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 15. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/06/2021 19:32:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10425

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Genel Halk
Uterus
Einstein
Filogenetik
Bebek
Astrobiyoloji
Evrenin Genişlemesi
Küresel Salgın
Doğa Yasası
Periyodik Cetvel
Charles Darwin
Tümör
Zooloji
Nörobiyoloji
Pandemik
Sars-Cov-2
Eczacılık
Uluslararası Uzay İstasyonu
Cinsellik Araştırmaları
Astronot
Uzay Aracı
Genetik Müdahale
Toprak
Tedavi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın