Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!

Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!
6 dakika
2,485
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 15. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Afrika'nın en derin tatlı su gölü, dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan yüzlerce çeşit çiklit balığının da içinde bulunduğu, baş döndürücü bir grup hayvanı barındırıyor. Bu hayvanlar, gökkuşağı renklerindeki pulları ve çizgileri ile Tangayika Gölü’nün sularını dolduruyorlar. Bir çiklit türünün uzunluğu 2,5 santimetrenin biraz üzerindeyken, diğerlerinin uzunlukları 60-90 santimetre arasında değişebiliyor. Wyoming Üniversitesi'nde yardımcı botanik profesörü olan Catherine Wagner, şöyle diyor:

Suya şnorkelle dalış yaparken onların ne kadar farklı olduğunu görmek inanılmaz derecede etkileyici.

Yerli balıkçılar, karınlarını doyurmak ve para kazanmak için çiklitleri tarih boyunca ağlarla yakaladılar; ama birkaç yıldır dünyanın her yerinden araştırmacılar, bu balıkları bu göllerdeki geniş çeşitliliği anlamak için topluyor.

Tüm Reklamları Kapat

Nature'da yakın zamanda yayımlanan bir araştırma, bize Tangayika Gölü’nün çiklitleri hakkında yeni veriler sunuyor.[1] Bu makalede araştırmacılar, çiklitlerin; inanılmaz bir şekilde, 10 milyon yıldan kısa bir sürede, tek bir atadan, 240 veya daha fazla sayıda türe farklılaşmasını, evrimin vahşi gelgit ve akışını ana hatlarıyla belirtmek için kullanıyor. Basel Üniversitesi Zooloji Enstitüsü’nde yardımcı profesör ve çalışmanın baş yazarı olan Walter Salzburger şöyle diyor:

Bu, bu kadar fazla türün evrimleşmesi için çok kısa bir zaman. Bu süreç rastgele veya yavaş yavaş değildi. Veriler, bu çiklitlerin çoğunluğunun, kısa zaman aralıklarında yaşanan hızlı değişimlerle evrimleştiğini gösteriyor.

Bu türlerin hepsinin varlığını haritalamak, Salzburger’in takımının birkaç yılını aldı. Etkileyici görünümleri nedeniyle popüler akvaryum balıkları haline gelen çiklitler hakkında araştırmalar yapan bilim insanları, bilimsel kayıtların yanı sıra kitaplarda ve yayınlardaki açıklamaları inceledikten sonra, gölde bulunan çiklit türlerinin bir listesini çıkardı.[2] Afrika’da geçirdikleri aylar boyunca timsahlarla ve su aygırlarıyla karşılaşan araştırmacılar, şnorkel ile dalarak bulabildikleri her bir çiklit örneğini topladılar. Göldeki balıkçılar ise onlara, dalgıçların dalamayacağı kadar derinde olan türleri bulup getirdi. Basel Üniversitesi'nde doktora sonrası araştırmacı olan Fabrizia Ronco şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Ne zaman bir tekne görsek, "Sizde ne var?" diye sorardık.

Sonunda, Tangayika Gölü’ndeki daha önce hiç tanımlanmamış düzinelerce çiklit türü de dahil olmak üzere, 240 çiklit türünün her birini topladılar.

Karaya döndüklerinde her birinin bulunduğu ekolojik niş hakkında ipuçları için iskelet yapılarını inceleyerek, genlerdeki farklılıklara çalışarak ve kimyasal yapılarını analiz ederek taradılar. Ekip, tüm türlerin nasıl ilişkili olduğu ve ne zaman birbirlerinden ayrıldıklarını göstermek için yeterince bilgi topladı. Wagner, şöyle diyor:

Bu kesinlikle inanılmaz miktarda veri. Bu kadar fazla genomu dizilemek bundan sadece 10 yıl önce yalnızca bir rüyadan ibaretti.

Bu analizden elde edilen bir sonuç, balıkların birkaç tanesi hariç hepsinin, yaklaşık 9,7 milyon yıl önce yaşamış tek ve ortak bir ataya sahip olduklarıdır. Bu, Tangayika Gölü’nün oluştuğuna inanılan zamandan kısa bir süre sonrasına karşılık geliyor. Bu da bu balıkların, binlerce yıl boyunca birden fazla kolonizasyon olayı sonucunda değil, aynı göl içindeki tek bir ata türden evrimleştiklerini gösteriyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu gerçek, Tangayika'nın çiklitlerinin adaptif yayılma hakkında fikirleri test etmek için ideal bir fırsat olduğunu göstermektedir. Adaptif yayılma, birçok farklı türün hızla ortaya çıktığı ve yeni ekolojik nişlere uyum sağladığı evrimsel bir olaydır.

Evrimsel biyologlar, adaptif yayılmanın nasıl meydana geldiği hakkında iki modele sahiptir: Birinci modelde, beden morfolojisindeki bazı parçaların hızlı bir şekilde farklılaşmasının başta yeni türleri oluşturduğu, ardından boştaki ekolojik nişlerin dolmasıyla türleşmenin yavaşladığı savunuluyor. Diğer modelde, soyların kendisine sunulan fırsatları kullanırken türlerdeki farklılıkların aşamalar halinde ortaya çıktığını ve bunun da türleşme oranının zaman içinde hem yükselebileceği hem de düşebileceği anlamına geldiği savunuluyor. Evrimsel biyologlar, bugüne kadar bu teorilerin her ikisine yönelik olarak da sınırlı sayıda kanıt bulabildiler.

Fiziksel olarak çok farklı olan Cichlid türleri, iskelet yapılarının göreceli boyutlarını ve konumlarını değiştiren gelişimsel değişiklikler yoluyla gelişebilir.
Quanta Magazine

Araştırmacılar, çiklit verilerini incelediklerinde, verilerin şaşırtıcı bir şekilde her iki modele de uyduğunu gördüler. Çiklitler; çoğunlukla üç aşamada evrimleşmişti: Aşamalardan biri, vücut şekillerindeki değişiklikleri, biri ağız şekillerindeki değişiklikleri, sonuncusu ise balıkların boğazındaki ikinci çene setindeki değişiklikleri içeren adaptif yayılmalardı. Evrimin ilk aşaması farklı vücut şekillerine sahip bir dizi yeni tür üretti ve bu türleşmenin adaptif yayılmanın başlangıcına yakın yoğunlaştığı fikrini destekledi. Ancak ağız ve çene şekillerini içeren daha sonraki türleşme ilerlemelerinde evrim hızı, sürecin takip eden dönemlerinde yükselmiş gibi görünüyordu. Ronco, şöyle diyor:

Adaptif yayılmanın farklı fazlarında farklı şekiller önem kazanıyor gibi gözüküyor.

Bu çiklit veri seti, adaptif yayılımın eşsiz bir şekilde detaylı ve zengin bir resmini veriyor; ama bu modeller, tüm durumlarda çalışmıyor olabilir. Örneğin, Afrika göllerindeki çiklitler üzerindeki diğer araştırmalar, aşama modeline uymayan başka modeller buldu. Cambridge Üniversitesi'nde zooloji alanında araştırma görevlisi olan Joana Isabel Meier'e göre, Tangayika Gölü'nden gelen yeni veri, adaptif yayılım aşamalarına kesinlikle uyuyor; ancak sorunu nihai olarak çözmekten de çok uzakta. Salzburger, şöyle diyor:

Genetik çeşitliliği belirleyenin ne olduğu sorusu, Wallace ve Darwin'in evrim teorisini geliştirmesinden beri evrimsel biyologların tekrar ve tekrar sorduğu bir soru.

Bu yeni çalışma bizi sonuca götürecek cevapları sağlamıyor; ama çiklitlerin evrim ağacında, potansiyel olarak öğretici olabilecek bir dengesizliği açığa çıkarıyor. Diğer dallar az miktarda tür içerirken, ağacın bazı dalları çok sayıda tür içeriyor. Araştırmacılar, bu farklılıklar içerisinde ilginç bir ilişkiye dikkat çekiyor: Genetik olarak en farklılaşmış çiklitler, evrimsel ağacın en çok tür içeren dallarında bulunurken; genetik olarak en homojen türler ise, evrimsel ağacın en az tür içeren dallarında bulunur.

Tüm Reklamları Kapat

Ağacın dalları arasındaki bu farklılık, melezleşme ile açıklanabilir. Farklı çiklit türlerinin ürediği yerlerde bir genomda daha fazla genetik çeşitlilik meydana gelebilir. Melezleşmenin, adaptif yayılım olarak düşünülen patlayıcı evrimin yakıtı olduğundan şüpheleniliyor. Wagner, şöyle diyor:

Bu fikir epeydir akademide tartışılıyor ve her geçen gün daha fazla kanıt bulunuyor. Ancak bu çalışmadaki, buna farklı bir perspektif katıyor. Çünkü buna göre melezleşme, sanılanın aksine gerçekten yaygın bir model olabilir.

Araştırmacılar, çiklitlerin familyaları arasında, diğer familyalar arasında olduğundan daha fazla melezleşme olması durumunda, bunun meydana getirildiği verilerden tam olarak anlaşılmasa da eşitsizlik yaratabileceğini öne sürüyorlar. Meyer, şöyle diyor:

Melezleşme, çiklitlerin evrimleşmesinin ilk safhalarında çok önemli bir rol oynamış olabilir.

Çiklitlerin atalarındaki melezleşme, bu kadar fazla türün evrimleşmesini sağlayan adaptif yayılmayı bile tetikleyebilirdi.

Örneğin bazı çiklit familyalarında verimli diğer bazılarında az türleşme olmasından sorumlu olan faktörler gibi farklılıklar, araştırmacıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Melezleşme, hızlı bir evrim için fırsatlar ortaya çıkarmış olabilir. Bir türün elindeki kaynaklar onun evrimini şekillendirebilir ya da diğer akraba türler evrimi dikte edebilir. Hatta bu, rastgele bile gerçekleşmiş olabilir. Wagner şöyle belirtiyor:

Bence kayıp olan parça, melezleşme. Tangayika Gölü, evrimin nasıl çalıştığını anlamak için küçük bir mikrokozmos gibi. Umarım, en sonunda tüm bu veri setleri bir araya gelebilir ve bize evrim konusunda inanılmaz bir kavrayış sağlayabilir.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 15. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
21
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 12
  • Muhteşem! 8
  • Tebrikler! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • İnanılmaz 3
  • Umut Verici! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Quanta Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Ronco, et al. (2021). Drivers And Dynamics Of A Massive Adaptive Radiation In Cichlid Fishes. Nature, sf: 76-81. doi: 10.1038/s41586-020-2930-4. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ F. Ronco, et al. (2020). The Taxonomic Diversity Of The Cichlid Fish Fauna Of Ancient Lake Tanganyika, East Africa. Journal of Great Lakes Research, sf: 1067-1078. doi: 10.1016/j.jglr.2019.05.009. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/03/2024 02:56:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10425

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Madde
Görüş
Toplumsal Cinsiyet
Uzay Görevleri
Argüman
Plastik
Element
Akademi
Boyut
Çeviri
Video
Ağız
Moleküler Biyoloji
Elektron
Uzaylı
Hasta
Diş Hekimi
Kertenkele
Anksiyete
Meteor
Normal Doğum
Beslenme Davranışı
Ateş
Hastalık
Fotoğraf
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Renken, et al. Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!. (8 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 3 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10425
Renken, E., Eralp, B., Bakırcı, Ç. M. (2021, May 08). Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!. Evrim Ağacı. Retrieved March 03, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10425
E. Renken, et al. “Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Bora Eralp, Evrim Ağacı, 08 May. 2021, https://evrimagaci.org/s/10425.
Renken, Elena. Eralp, Bora. Bakırcı, Çağrı Mert. “Melezlenme Yoluyla Hızlı Evrim: Hibritleşme, Sadece Birkaç Yüz Nesilde Yeni Türler Yaratabilen Yüksek Hızlı Evrimin Yakıtı Olabilir!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Bora Eralp. Evrim Ağacı, May 08, 2021. https://evrimagaci.org/s/10425.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close