Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Lösemi Nedir? Neden Halen Çocukluk Çağı Lösemisinin Önüne Geçemedik?

Lösemi Nedir? Neden Halen Çocukluk Çağı Lösemisinin Önüne Geçemedik? Docwire News
8 dakika
2,870
  • Hücre Biyolojisi
  • Tıbbi Onkoloji
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al

2018 yılına ait verilere göre lösemi, yani kan kanseri, yılda yaklaşık 450.000 insanın yakalandığı, 300.000 civarı insanın ise hayatını kaybettiği bir hastalıktır.[1] Peki lösemi tam olarak neyin nesidir ve neden bu kadar yaygın?

Genel olarak kanser, vücut hücrelerinin kontrolsüz çoğalması şeklinde ifade edilebilir. Vücudumuzdaki bütün hücreler, hücre döngüsünde bulunur ve bu döngü, hücre bölünmesi ile sonuçlanır. Hücre döngüsü çok sıkı kontroller altındadır; hücreler yalnızca belirli durumlar veya "sinyaller" varlığında bölünüp çoğalabilir; ancak belirttiğimiz gibi bu döngü birçok sinyal yolağının, içsel kontrol mekanizmalarının ve hücre-hücre etkileşimlerinin kontrolü altındadır.

Bu Reklamı Kapat

Kanser, vücut hücrelerinin kontrolsüz çoğalıp vücut fonksiyonlarını tehdit ettiği bir hastalıktır.
Kanser, vücut hücrelerinin kontrolsüz çoğalıp vücut fonksiyonlarını tehdit ettiği bir hastalıktır.
Harvard Medical School

Peki bir hücrenin bu döngü kontrollerini atlatmasına ve kontrolsüz bölünmesi nasıl durumlar yol açabilir? Birkaç sebebi inceleyelim:

  • Tümör-baskılayıcı ("İng: "tumor-suppressor") genlerin/proteinlerin etkinliğini azaltan mutasyonlar: Hücrelerimizde esasen hücre bölünme düzeyini ve sıklığını kontrol eden proteinler, kontrolsüz bölünmeyi de engellemiş olduğundan dolayı tümör-baskılayıcılar olarak da adlandırılıyor. En belirgin örnek RB (Retinoblastoma) proteinidir. Bu protein siklin-bağımlı kinazların sentez miktarını bastırarak hücre döngüsünü düzenler. Eğer bu proteinin ifadesi azalırsa, siklin-bağımlı kinazların sayısı artar ve hücre döngüsü sürekli uyarılarak kontrolsüz bölünme gerçekleşir.
  • Proto-onkogenik genler/proteinler: Bu sınıftaki proteinlerin ifadesi arttığında kontrolsüz bölünme gerçekleşir. İsimlerine bakınıp aldanmayın, hücrelerimiz saatli bomba misali kanser yapan genler taşımıyorlar tabi ki. Bu sınıftaki proteinler, hücre bölünmesini teşvik edici etkilere sahiptir, eğer normal düzeylerinin üzerinde ifade edilirlerse hücreleriniz normalden fazla ve kontrolsüzce bölünecektir. Myc proteini örnek verilebilir.
  • Koruyucu proteinler: Bu proteinler genomik materyaldeki (DNA) hasarı algılayıp hücreye apoptoz (programlanmış hücre ölümü) sinyali veren proteinlerdir. En belirgin ve bilindik örneği, "Koruyucu Melek" olarak da adlandırılan p53 proteinidir.
Proto-onkogenler mutasyona uğrayıp daha fazla etkinlik kazandığında kontrolsüz hücre bölünmesine ve dolayısıyla kansere yol açabilir.
Proto-onkogenler mutasyona uğrayıp daha fazla etkinlik kazandığında kontrolsüz hücre bölünmesine ve dolayısıyla kansere yol açabilir.
Wikipedia

Görüldüğü üzere kontrolsüz hücre bölünmesine yani kansere sebep olabilecek birçok faktör var ve bahsedilmiş olanlar henüz çok çok ufak bir kısmı! Bizim verdiğimiz örnekler, genetik temele dayanan sebeplerdi; ancak bu verilen protein sınıflarından birinde mutasyon veya ifade bozukluğu olması, sizi kanser değil kansere yatkın yapar! Kansere genetik bir yatkınlığınızın olması, gündelik alışkanlıklarınıza ve kanserojen etmenlere daha çok dikkat etmeniz gerektiğini gösterir.

Bu Reklamı Kapat

Çocuklar Neden Kanser Oluyor?

Peki henüz yeni dünyaya gelmiş veya çok küçük yaştaki çocuklar neden kanser olur?

Normal şartlarda, yani normal sosyo-ekonomik bir düzeye sahip ortamda, çocukların henüz dış etmenlerle çok fazla etkileşmediğini, özellikle kansere direkt sebep olabilecek radyasyon, kimyasal atık gibi etmenlerle karşılaşmadıklarını söylemek abes olmayacaktır. Ancak gözden kaçırdığımız çok mühim bir nokta var: Çocuklar çok hızlı büyüyor!

Tahmin edebileceğiniz gibi fiziksel büyüme süreci, büyük ölçüde hücre sayısının artmasına yani hücre bölünmelerine bağlıdır. Çocuklarda bu nedenle hücre bölünmesinin daha fazla sayıda ve daha hızlı gerçekleştiğini söylemek yanlış olmaz. Aslında çocuklarda hücre bölünmesi çok sıkı kontroller altında değildir, hücreler bölünme açısından oldukça aktiftir. Bu durumda eğer çocuğun genetik bir temeli varsa kanser olasılığı oldukça fazladır. Peki neden özellikle lösemi?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Löseminin kan kanseri olduğunu söylemiştik. Kan hücrelerinin kontrolsüz çoğalması yani lösemi demektir. Kan hücreleri kemik iliğinden üretilir ve kan hücreleri sürekli olarak yenilenir, özellikle çocukluk döneminde bu üretim miktarı çok fazladır. Dolayısıyla kemik iliği, hücre bölünmesi açısından çok aktiftir ve genetik temelin olması kemik iliğinde kontrolsüz bölünmeye yani lösemiye yol açabilir.

Yazının asıl konusuna gelelim, çocuklarda neden lösemiyi erken tespit edemiyoruz? Özellikle ebeveynlerin dikkat etmesi gereken hususlar neler?

Esasen organ büyümesi ve kanama bozuklukları en net belirtiler arasındadır ancak ne yazık ki ikisi de oldukça geç evre belirtiler arasında yer alıyor bu nedenle bu iki sınıf belirtiye binaen hastaneye yatan çocuklarda prognoz genellikle kötüye gidiyor.
Esasen organ büyümesi ve kanama bozuklukları en net belirtiler arasındadır ancak ne yazık ki ikisi de oldukça geç evre belirtiler arasında yer alıyor bu nedenle bu iki sınıf belirtiye binaen hastaneye yatan çocuklarda prognoz genellikle kötüye gidiyor.
The BMJ

Kanama bozuklukları ve lenfoid organ büyümesi sırasıyla alyuvar ve akyuvar sayısındaki aşırı artışa bağlı belirtilerdir. Bu belirtiler arasında erken evrede olabilecek en belirgin semptom morluklardır. Bacak, kol gibi uzuvlarda meydana gelen morluklar, ebeveynleri tarafından çocuğun oyun esnasında yaşadığı düşme, çarpma gibi fiziksel etmenlere atfedilir; ancak kendiliğinden ortaya çıkan morarmalar mutlaka takip edilmeli ve sayılarında değişiklik olup olmadığına dikkat edilmelidir.

Burun kanaması da en önemli erken evre belirtilerden biridir, burun kanaması her ne kadar arada olabilecek bir durum olsa da sık tekrar eden burun kanamalarını ebeveynler, kuru hava veya güneş çarpması gibi nedenlere bağlayıp sıklıkla göz ardı etmektedirler. Burun kanamasının yanında, diş eti kanaması da önemli bir belirtidir.

Lösemide Neden Kanamalar Olur?

Kanama, özellikle akut lösemili hastalarda morbidite ve mortalitenin başlıca nedenidir. Hayatı tehdit eden kanama, hiperlökositoz, monositik farklılaşmış akut miyeloid lösemi (AML) ve akut promiyelositik lösemi (APL) gibi çeşitli durumlarda ilişkilendirilmiştir. APL'deki kanama diyatezi yoğun bir şekilde araştırılmıştır.

Bu Reklamı Kapat

A vitamini türevi olan alltrans retinoik asit (ATRA), APL'li hastaların çoğunda tam remisyonla sonuçlanan lösemi promiyelositlerinin terminal farklılaşmasını (akyuvar öncü hücrelerinin özelleşmiş tiplere dönüşümü) indükler. Ayrıca, ATRA ile remisyon indüksiyonuna koagülopatinin hızlı bir şekilde çözülmesi eşlik eder - ki pıhtılaşma faktörlerinin ve platalet hücrelerinin kaybı kanamanın temel sebebidir. Bu kanamalar burun, deri altı gibi kılcal damar ağının yoğun olduğu yerlerde meydana gelir. ATRA'nın klinik kanamadaki biyokimyasal belirteçlerin tersine çevrilmesine yol açtığı mekanizma (yani pıhtılaşmayı geciktirmesine sebep olan mekanizma) tam olarak aydınlatılamamıştır.

Enfeksiyöz belirtiler, löseminin erken evre belirtilerinden biridir ancak genellikle aileler tarafından grip veya soğuk algınlığı olarak düşünülüp göz ardı ediliyorlar.
Enfeksiyöz belirtiler, löseminin erken evre belirtilerinden biridir ancak genellikle aileler tarafından grip veya soğuk algınlığı olarak düşünülüp göz ardı ediliyorlar.
Clinical presentation of childhood leukaemia: a systematic review and meta-analysis

Enfektif belirtiler; tekrarlayan ateş, tekrarlayan üst solunum yolları enfeksiyonları, gece terlemeleri en net belirtilerdendir. Akyuvar sayısının lösemi nedeniyle artmış olması kesinlikle bireyi enfeksiyonlardan korumaz; kanda özellikle nötrofil fraksiyonunun artması sürekli olarak inflamatuar yanıtlar (ateş, ağrı gibi) geliştirilmesine sebep olur.

Ayrıca şu etmen göz önünde bulundurulmalıdır: Kontrolsüz bölünme ile çoğalmış akyuvarların çoğu farklılaşma ve özelleşme fırsatı bulamadığından enfeksiyonlar açısından koruyucu bir etki gösteremez, aksine artan nötrofil ve lökosit fraksiyonları inflamatuar yanıtlara sebep olur. Bir çocuk lösemiye yakalandığında, kemik iliği bilinmeyen bir nedenle doğru şekilde olgunlaşmayan ancak kendilerini çoğaltmaya devam eden beyaz kan hücreleri yapmaya başlar. Normal, sağlıklı hücreler ancak sığmaları için yeterli alan olduğunda çoğalırlar (hücre-hücre etkileşimlerinin bölünmeyi baskılaması mekanizması geçerlidir). Vücut, ne zaman durması gerektiğine dair sinyaller göndererek, hücre üretimini düzenleyebilir. Lösemide bu hücreler, mevcut alan ne olursa olsun durma ve çoğalma sinyallerine yanıt vermez.

Bu anormal hücreler çok hızlı çoğalırlar ve enfeksiyonla savaşmaya yardımcı olmak için sağlıklı beyaz kan hücreleri olarak işlev görmezler. Blast adı verilen olgunlaşmamış beyaz kan hücreleri, kemik iliğindeki diğer sağlıklı hücreleri elimine etmeye başladığında, çocuk lösemi semptomlarını (yani enfeksiyonlar, anemi, kanama) yaşar.

Bu Reklamı Kapat

Ebeveynler genellikle soğuk algınlığı ve gribi ciddiye almaz ancak sürekli tekrarlayan enfeksiyonlarda mutlaka çocuktan kan alınıp kan yayması ve smear testleri yapılmalıdır. Ebeveynlerin dikkat etmesi gerek hususlardan bir diğeri ise sebepsiz ateştir. Eğer çocukta ateş sıklıkla ve belirli periyotlar ile ortaya çıkıyorsa mutlaka bir doktora başvurulmalıdır. Gece terlemesi de en önemli erken evre belirtilerden biridir.

Fiziksel belirtiler arasında özellikle yorgunluk ve halsizlik büyük önem taşıyor. Kontrolsüz çoğaldığı için tam fonksiyonel olmayan alyuvarlar vücuda yeteri kadar oksijen taşıyamaz ve vücudun ihtiyacı karşılanamaz. İleri evrelerde kemik iliği çökmesi / yetersizliği anemiye yol açacağı için solgunluk da gözlemlenebilir.
Fiziksel belirtiler arasında özellikle yorgunluk ve halsizlik büyük önem taşıyor. Kontrolsüz çoğaldığı için tam fonksiyonel olmayan alyuvarlar vücuda yeteri kadar oksijen taşıyamaz ve vücudun ihtiyacı karşılanamaz. İleri evrelerde kemik iliği çökmesi / yetersizliği anemiye yol açacağı için solgunluk da gözlemlenebilir.
Clinical presentation of childhood leukaemia: a systematic review and meta-analysis

Kas-iskelet sistemindeki ağrılar daha çok inflamatuar yanıtlara bağlıdır (özellikle prostoglandin). Sistemik rahatsızlıklar ve sindirim sistemi belirtileri genellikle kan taşınım yolundaki aksaklıklardan kaynaklanır. Kütanöz yani deri rahatsızlıkları genellikle fazla akyuvar özellikle mast hücrelerinin sayısının artması nedeniyle meydana gelen, kendiliğinden meydana gelen alerjik tepkilerdir. Büyüme çağında ağrı oldukça olağan bir durumdur ancak sürekli tekrarlayan, yer değiştiren ve genellikle eklemlerde olan ağrıların mutlaka ciddiye alınması gerekir. Çocukta ani oluşan iştahsızlık, halsizlik ve sindirim zorlukları da mutlaka dikkate alınmalıdır.

Kan, Sindirim Sistemini Nasıl Bozar?

Peki "kan" kanseri sindirim sistemindeki rahatsızlıklara nasıl sebep oluyor?

Lösemik lezyonlar; en çok midede, ileumda, ve proksimal kolonda nodüllerin, plakların, yaygın infiltratların ve poliplerin oluşmasına sebep olur. Lösemi, gastrointestinal kanalının farklı ve çoklu anatomik bölgelerini etkileyebilir. Vakaların neredeyse %3'ünde, gastrointestinal yolunun geniş bölümleri yer almaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Biyografi Seti: Gucci Hanedanı & Warren Buffett (2 Kitap)

Bu seti edinerek elde edeceğiniz kitaplar şunlardır:

  1. Gucci Hanedanı: Cinayet – Delilik – İhtişam ve Açgözlülüğün Çarpıcı HikayesiThe House of Gucci, Sara Gay Forden
  2. Warren Buffett: Para Kurdunun Zihninde, Robert G. Hagstrom
Devamını Göster
₺99.00
Biyografi Seti: Gucci Hanedanı & Warren Buffett (2 Kitap)

Lösemik plaklar, submukozayı veya kas katmanlarını içerdiğinden, ülserler ve bağırsak delinmesi ile ilişkili olabilirler. Bunun aksine nodüler lezyonlar mukozayı ve submukozayı etkileme eğilimindedir ve intususepsiyon ile intestinal obstrüksiyon ile ilişkilidir. Lösemik sızıntıları olan hastalar genellikle asemptomatiktir veya belirsiz, spesifik olmayan şikayetleri vardır: Karın ağrısı, ishal, iştahsızlık veya gastrointestinal kanaması gibi.

Görüldüğü üzere lösemi belirtisi olarak söylediğimiz bir çok semptom, günlük hayattaki çok basit şeylerle (mesela ağrı ve morarmayı bir yere çarpmakla, ateş ve enfeksiyon belirtilerini "soğuk almayla") açıklayabiliyoruz. Ancak ailelerin bu belirtileri sürekli tekrarlamaları, semptomatik olarak tedavi edildiği halde hafiflememeleri veya hemen tekrar ortaya çıkmaları (örneğin ateş düşürücünün çok kısa süre etki etmesi gibi) ve en önemlisi bu belirtilerin birkaçını birlikte görmeleri durumunda en yakın sağlık kuruluşuna zaman kaybetmeden başvurması gerekir.

Ebeveynlerin bu semptomlar açısından çocuklarını sürekli takip etmeleri çok büyük önem arz ediyor.

Her zaman dendiği gibi: Erken teşhis hayat kurtarır!

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 5
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: BMJ Journals | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/08/2022 04:52:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9620

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Türkiye
Yaşam
Dinozorlar
Kimyasal Evrim
Kadın
Bilgisayar
Epidemik
Nöron Hücresi
Sinir
Şehir Hastanesi
Mucize
Doğa
Ahlak
Hormon
Kuantum Fiziği
Beyaz
Ses Kaydı
Robot
Habercilik
Sinir Hücresi
Aşılar
Gelişim
İngiltere
Anatomi
Albert Einstein
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.