Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Kuvars Saatler Nasıl Çalışıyor?

Kuvars Saatler Nasıl Çalışıyor? Envato Elements
Soyut, Fraktal Saat İllüstrasyonu
10 dakika
4,167
  • Kimya
  • Fizik

Astrolojiye inanmıyor olabilirsiniz; ancak hiç şüphesizdir ki gezegenler yaşamlarımıza hükmetmektedirler. Sadece astrologların iddia ettiği gibi değil.

Güneş doğduğunda (ya da bir süre sonra) uyanıyor, battığında yatıyoruz. Ay ile Dünya’nın gökyüzünde Güneş etrafındaki hareketleriyle bağlantılı zaman dilimleri olan günlere, aylara ve yıllara dayalı bir de takvimimiz var. Tarihin büyük bir kısmında, insanlara göre bu tarz bir "astronomik zaman ölçümü" onların ihtiyaçları için gayet yeterliydi. Fakat Dünya giderek daha çılgın ve sofistike hale geldikçe, günlerin, ayların ve yılların yanı sıra insanların saat, dakika ve saniyeleri de ölçmesi gerekir oldu. Bu da bizlerin zamanı ölçmek için doğru yöntemlere ihtiyacımızın olduğu anlamına geliyordu. Sarkaçlı ve mekanik saatler bunu yapmanın en iyi yoluydu. Günümüzde, birçok insan bunların yerine kuvars duvar ve kol saatleri kullanmaktalar. Peki nedir bu saatler ve nasıl çalışırlar?

Bu Reklamı Kapat

Sıradan Saatler Nasıl Çalışıyor?

Hepimiz saatlerin zamanı ölçtüğünü biliriz ama hiç durup, bunu nasıl yaptıklarını düşündünüz mü? Muhtemelen üretebileceğiniz en basit saat bir konuşan saattir. Saniyeleri, tam bir saniye süren bir ifadeyi tekrarlayarak sayarsanız, (örneğin ''birinci fil'', ''ikinci fil'', ''üçüncü fil''... gibi) zamanı oldukça doğru bir şekilde ölçebileceğinizi göreceksiniz. Bir deneyin. Fillerinizi birden altmışa kadar sayın ve saatinize kıyasla bir dakikalık zamanı ne kadar iyi tuttuğunuzu görün.

Gayet iyi, değil mi? Sorun şu ki, çoğumuzun bütün gün "fil" demekten daha önemli işleri var. Bu yüzden insanlar saatleri icat etti. İlk zamanlardaki saatlerin bazıları zamanı ölçmek için sallanan sarkaçlar kullanırdı. Sarkaç, ileri geri sallanan bir ipe bağlı uzun bir çubuk veya bir ağırlıktır. 1583'te, İtalyan fizikçi Galileo Galilei (1564-1642), belirli bir uzunlukta bir sarkacın, ne kadar ağır olursa olsun ya da ne kadar büyük bir salınım yaparsa yapsın, her zaman ileri geri sallanmasının aynı sürede gerçekleştiğini keşfetti. Bunu, İtalya'daki Pisa Katedrali'nin tavanında bir zincire asılı büyük bir lambayı izleyerek ve nabzını lamba ileri geri hareket ederken süre tutmak için kullanarak keşfetmişti. Saatlerde sarkacın görevi, köşeleri kesik dişlerle birbirine kenetlenmiş tekerlekler olan dişlilerin hızını düzenlemektir. Dişliler, geçen saniye sayısını sayar ve bu saniyeleri kadran etrafında dönen ibrelerde görüntülenen dakika ve saatlere dönüştürür. Bir başka deyişle: Sarkaçlı saatin içerisindeki dişliler aslında filleri saymaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Herhangi bir ağırlığı bir ip parçasına bağlayarak bir sarkaçlı saat yapmanız mümkündür. Eğer elinizdeki ip yaklaşık 25 santimetre uzunluğunda ise, sarkaç saniyede yaklaşık bir kez ileri geri sallanacaktır. Daha kısa ipler daha hızlı; daha uzun ipler ise daha yavaş sallanacaktır. Böyle bir saatteki sıkıntı şudur ki sarkaç sürekli duracaktır. Hava direnci ve sürtünme çok geçmeden sarkacın enerjisini tüketecek ve onu durduracaktır.

Bu sebeple sarkaçlı saatlerin içerisinde yaylar bulunur. Günde bir defa, sarkacın bir sonraki 24 saat boyunca hareket etmesini sağlamak amacıyla potansiyel enerjiyi depolamak için saatin içerisindeki yayı kurmanız gerekir. Yay gevşedikçe, saatin içerisindeki dişlilere güç sağlayacaktır. Saat maşası adı verilen bir tahterevalli mekanizması aracılığıyla, sarkaç dişlileri belirli bir hızda dönmeye iter - işte dişliler, zamanı bu şekilde ölçmektedirler.

Cep saatleri, içerisinde bir sarkaç bulundurmak için aşikardır ki çok küçüktürler, bu nedenle farklı bir mekanizmaları vardır. Cep saatlerinde, bir sarkaç yerine, önce bir tarafa, sonra diğer tarafa dönen, sarkaçlı saattekinden çok daha küçük bir saat maşası ile kontrol edilen bir denge çarkı bulunur.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kuvars Saatler Nasıl Çalışıyor?

Sarkaçlı ve sıradan saatlerdeki sıkıntı şudur: Bunları kurmayı unutmamanız gerekir. Unuttuğunuz takdirde, dururlar ve bu nedenle saatin kaç olduğundan haberiniz olamaz. Sarkaçlı saatlerdeki bir başka sıkıntı ise bu saatlerin mekandan mekana çok az değişen yer çekimi kuvvetine bağlı olmalarıdır; bu, bir sarkaçlı saatin deniz seviyesinden yüksek irtifalarda saati farklı göstereceği anlamına gelir! Sarkaçların ayrıca sıcaklık değiştikçe uzunluğu da değişmektedir, öyle ki sıcak günlerde az oranda genleşir; soğuk günlerde kısalır, bu da sarkaçları daha az hassas kılar.

Kuvars saatler tüm bu sorunları çözmektedirler. Bu saatler pille çalışırlar ve çok az elektrik harcadıklarından, pili değiştirmeniz için genellikle en az birkaç yıl geçmesi gerekir. Ayrıca sarkaçlı saatlerden çok daha hassastırlar. Kuvars saatler, sarkaçlı ve sıradan saatlerden çok farklı bir şekilde çalışır. Hala içerlerinde saniyeleri, dakikaları ve saatleri sayacak, ibreleri kadran etrafında döndürecek dişliler bulunur. Ancak dişliler, sallanan bir sarkaç veya hareket eden bir denge çarkı yerine küçük bir kuvars kristali tarafından çalıştırılır. Yer çekiminin işleyişte hiç bir rolü bulunmamaktadır, bu yüzden herhangi bir kuvars saati, saati Everest Dağı'na tırmanırken de, denizdeyken de aynı gösterecektir.

Osilatör
Osilatör
Explainthatstuff

"Kuvars" (İng: "quartz") kulağa egzotik geliyor (içindeki "q" ve "z" harfleri sayesinde, Scrabble oynamak için harika bir kelime) ama aslında kuvars, dünya üzerindeki en yaygın minerallerden biridir. Silisyum dioksit adı verilen kimyasal bir bileşikten yapılır ve silikon, aynı zamanda bilgisayar çiplerinin yapıldığı malzemedir. Silisyum dioksiti kum ve çoğu kaya türünde bulmanız mümkündür!

Belki de kuvarsın en ilginç yanı, piezoelektrik olmasıdır. Bu şu anlama geliyor: Bir kuvars kristalini sıkıştırdığınızda, küçük bir voltaj üretecektir. Bunun tam tersi de geçerlidir: Bir parça kuvarsa voltaj uyguladığınızda, belirli bir frekansta titreşir (saniye başı belirli kez titreşir).

Kuvars, duvar veya kol saatinin içerisinde, pil bir elektronik devre aracılığıyla kuvars kristaline elektrik yollar. Kuvars kristali saniyede tam 32.768 kez olmak üzere, belirli bir frekansta salınır (ileri geri titreşir). Devre, titreşim sayısını sayar ve bunları saniyede 1 düzenli elektrik sinyali üretmek için kullanır. Bu sinyaller, ya bir LCD ekranına güç sağlayarak zamanı sayılarla gösterir ya da aslında minik bir step motor olan küçük bir elektrik motorunu çalıştırarak saatin saniye ibresini, yelkovanını ve akrebini döndüren dişli çarkları döndürür.

Bu Reklamı Kapat

Kuvars Saatin İçi

Teoride, kuvars saati şu şekilde çalışmakta:

  1. Pil, mikroçip devreye akım sağlar.
  2. Mikroçip devre, düzenli olarak kesilmiş ve bir diyapazon şekli verilmiş kuvars kristalinin saniyede 32.768 kez salınmasını (titreşmesini) sağlar.
  3. Mikroçip devresi, kristalin salınımlarını algılayıp bu salınımları saniyede bir düzenli elektrik sinyaline dönüştürür.
  4. Elektrik sinyalleri de küçük elektrikli step motoru çalıştırır. Bu da, elektrik enerjisini mekanik enerjiye dönüştürür.
  5. Elektrikli step motor, dişlileri döndürür.
  6. Dişliler, zaman ölçümü için ibreleri kadranın etrafında döndürür.
Kuvars Saatinin İçi (Teoride)
Kuvars Saatinin İçi (Teoride)
Explainthatstuff

Pratikte Kuvars Saatin Çalışma Prensibi

Gerçekte ise kuvars saatinin içi aşağıdaki gibi gözükmektedir. Eğer saatinizin tekrardan çalışmasını istiyorsanız, ne olursa olsun, saatinizi aman parçalara ayırayım demeyin. Tüm bu parçaları bir tek saatin arkasını sökerek görmeniz imkansızdır. Burada gördüğünüz bu saat bir paket mısır gevreğinin yanında ücretsiz olarak gelmişti (şaka yapmıyoruz!) ve daha ben açmadan kendi kırılmıştı. Ama kurcaladıkça, daha da kırıldı...

Kuvars Saaatinin İçi (Pratikte)
Kuvars Saaatinin İçi (Pratikte)
Explainthatstuff

Burada gördükleriniz şunlar:

  1. Pil
  2. Elektrikli step motor
  3. Mikroçip
  4. Devre, mikroçipi diğer parçalara bağlar
  5. Kuvars kristali osilatörü
  6. Saat ayarı için kurma kolu
  7. Dişliler, akrebi, yelkovanı ve saniye ibresini farklı hızlarda döndürür
  8. Merkezde bulunan küçük bir mil ise ibreleri sabit tutar

Kuvars Saatler Neden Hep İleri Gider veya Geri Kalır?

Kuvarsın kendisi madem bu kadar muhteşem, kuvars saatinin niçin zamanı daima doğru ölçmediğini merak ediyor olabilirsiniz. Neden halen ara sıra bir ileri bir geri oluyor? Cevap şu ki, kuvars farklı sıcaklık ve basınçlarda nispeten farklı bir frekansta titreşir, bu nedenle zaman ölçme gücü, etrafımızdaki ısınan, soğuyan, sürekli olarak değişen ortam tarafından küçük bir miktar etkilenir.

Bu Reklamı Kapat

Teorik olarak, saati hep aşağı yukarı sabit sıcaklıkta olan bileğinizde takılı tutarsanız, zamanı takıp çıkardığınızdan daha iyi ölçecektir; çünkü saati takıp çıkarmak her seferinde oldukça ani bir sıcaklık değişimine neden olacaktır.

Ancak kuvars kristali kusursuz sabit bir frekansta titreşmesi mümkün hale getirilse bile, devreye monte edilişi, dişlideki ufak hatalar, sürtünme vb., zaman ölçümünde dakika hatalarına neden olabilmektedir. Tüm bu etmenler, tipik kuvars duvar ve kol saatlerinde günde bir saniyeye kadar bir hataya yol açması için yeterlidir; fakat unutulmamalıdır ki bir günde kaybedilen bir saniyenin ertesi gün kazanılan bir saniye ile telafi edilebilmektedir, bu nedenle genel doğruluk ayda birkaç saniye kadar iyi olabilir.

Kuvars Kristalinin Kendisi Nasıl Çalışır?

Yukarıdaki açıklamayı yeterli bulmuş olabilirsiniz - ki eğer öyleyse, okumayı burada sonlandırabilirsiniz. Yazının devamında, biraz daha detay isteyenler için kuvars kristal osilatörünün aslında nasıl çalıştığına dair daha ayrıntılı bir tartışma yer almaktadır. Eğer bir Elektronik Mühendisliği diplomanız yok ise, sizleri uyarmalıyız ki kuvars kristali devreleri çok hızlı bir şekilde çok karmaşıklaşmaktadır. Sizlere olayın nasıl gerçekleştiğinden çok kısa, basitleştirilmiş bir şekilde bahsedeceğiz ve daha fazla bilgi için bazı önerilerde bulunacağız, böylece eğer ilginizi çekmekteyse daha etraflıca araştırabilirsiniz.

Kuvars hakkında hatırlanması gereken en önemli nokta, kuvarsın piezoelektrik olmasıdır; yani kuvarsa elektrik verdiğinizde titreşir veya titrettiğinizde elektrik yayar. Kuvars kristali osilatörü her iki şekilde de piezoelektrik etkiyi kullanır - hem de aynı anda!

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kırılgan Şeylerin Bilimi

Soru: MUCİZE NASIL YETİŞTİRİLİR?

İşin aslı, Bay Neely sınıftakilerden önemli bir soru bulup bilimsel yöntem kullanarak cevaplamalarını istediğinde, kastettiği bu türden bir soru değildi. Ama Natalie’nin bitki bilimci annesi depresyonda ve Natalie için cevaplanması gereken SORU tam da bu.

Fen öğretmeni yumurta atma yarışmasına katılmasını önerince Natalie, bunun tüm sorunları için mükemmel bir çözüm olacağını düşünür. Böylece en iyi arkadaşı Twig ve yeni çocuk Dari ile takım olabilecek ve ödülü kazanırlarsa, annesini mucizevi Kobalt Mavisi Orkidelerini görmeye götürebilecektir. Tüm imkânsızlıklara rağmen hayatta kalabilen bu büyülü çiçeklerin, annesine yeniden yaşama sevinci aşılayacağına emindir Natalie. Neticede, anne babalar kırılganlaştığında onları kurtarmak çocukların görevidir, öyle değil mi?

Newberry Ödüllü Tae Keller’dan umudun, sevginin ve mucizelerin bilimi üstüne büyüleyici bir roman.

“Yılın Çocuk-Gençlik Kitabı” seçkilerinde
Kirkus• NPR • Chicago Halk Kütüphanesi

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺58.00
Kırılgan Şeylerin Bilimi

Yukarıda çizmiş olduğumuz diyagram, kuvars kristali, mikroçip devresinden ayrıymış gibi gösteriyor; fakat aslında kristal, iki elektrot ile devreye bağlıdır ve bu devrenin önemli bir parçasıdır. Elektrotları saatin iç kısımlarına ait detaylı görselde ve osilatörün bizzat kendisine ait görselde açıkça görebilirsiniz: Görseldeki silindir şeklinde metal kutudan dışarı doğru çıkan iki küçük gümüş renkli ayak. Aslına bakılırsa, kuvars kristali osilatörü, tıpkı bir direnç ya da kondansatör gibi, mikroçip devresine bağlı bir başka parçadır.

"Devre" diyoruz ama osilatörü, her ikisi de aynı mikroçip üzerinde bulunan iki ayrı devrenin parçası olarak hesaba katmak en basiti. "Girdi" adını verdiğimiz ilk devre, elektrik akımı ile kuvars kristalini uyarır. Gerçekleştirilen elektrik yüklemesi, adına bazen elektriğin titreşim ürettiği "ters piezoelektrik etki" de denilen olay sayesinde kuvarsın titreşmesini sağlar (ya da, eğer isterseniz, dalgalanmasını veya rezonans üretmesini de diyebilirsiniz). Osilatör, kuvars saniyede tam 32768 kez titreşecek şekilde ayarlanır.

Peki şimdi normal piezoelektrik etkiyi bir hatırlayın: Bir kuvars parçası titreştiğinde, kuvars parçası voltaj üretiyor. Mikroçip üzerinde bulunan ikinci devre ise saniyede 32.768 kez dalgalanan bu "çıkış gerilimini" algılayıp, frekansını dişlilere güç vermekte olan motoru çalıştıran saniyelik sinyaller üretmek için bölüyor. Dijital ekranlı bir saatte, dişliler yerine, aşağıdaki çizimde gösterildiği gibi bir çip saat, dakika ve saniye kısımlarını devindirmek için osilatör frekansını tekrar tekrar böler.

Çizim: Kuvars osilatörünün saat / dakika göstergesi ve geçen saniyeleri gösteren yanıp sönen iki nokta üstüste imi ("12:32") olan dijital saatleri çalıştırma şekli. Osilatör (sarı) saniyede 32.768 kez titreşir. Bir İkili bölücü (solda mavi) yanıp sönen iki nokta üstüste imini çalıştıran 1 Hz’lik (saniyede bir) sinyali üretmek için bu titreşimi 15 kez ikiye böler (yani 32768 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 = 1 ) Bölücüden gelen 1Hz’lik sinyal de dakika üretimi için 60'a ve saat üretimi için 12'ye bölünür. Bu sinyaller, dijital ekranda bulunan bölümlere güç sağlayan bir dizi sürücüyü (kırmızı) çalıştırır. Çizim: Timex’ten Jack Schwarzschild ve Raymond Boxberger’e ait, 3,863,436 ABD patentli katı kuvars saati.
Çizim: Kuvars osilatörünün saat / dakika göstergesi ve geçen saniyeleri gösteren yanıp sönen iki nokta üstüste imi ("12:32") olan dijital saatleri çalıştırma şekli. Osilatör (sarı) saniyede 32.768 kez titreşir. Bir İkili bölücü (solda mavi) yanıp sönen iki nokta üstüste imini çalıştıran 1 Hz’lik (saniyede bir) sinyali üretmek için bu titreşimi 15 kez ikiye böler (yani 32768 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 ÷ 2 = 1 ) Bölücüden gelen 1Hz’lik sinyal de dakika üretimi için 60'a ve saat üretimi için 12'ye bölünür. Bu sinyaller, dijital ekranda bulunan bölümlere güç sağlayan bir dizi sürücüyü (kırmızı) çalıştırır. Çizim: Timex’ten Jack Schwarzschild ve Raymond Boxberger’e ait, 3,863,436 ABD patentli katı kuvars saati.
Explainthatstuff

İlk başlardaki kuvars osilatörü çeşidinde, kuvars kristali üzerine monte edilmiş iki elektrot seti bulunuyordu. İlk set girdi devresine bağlanmış, titreşmesini sağlamak için kristale elektrik yüklemesi yapılmıştı. Kristal titreştiğinde de, piezoelektrik bir gerilim üretmişti. Bu da, aynı kristalin farklı bir kısmına yapıştırılmış ikinci elektrot seti tarafından tespit edilmiş, çıkış devresine yüklenmişti.

Kuvars teknolojisi küçük kol saatlerinde kullanılmak üzere minyatürleştirildiğinde, daha küçük osilatörlere ihtiyaç duyulduğu ve iki çift elektrot için yer olmadığı anlaşılmıştı. Bu nedenle modern osilatörler, kristali enerji ile uyarmak ve titreşimlerini tespit etmek için tek bir çift elektrot kullanmaktadırlar.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 5
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Explainthatstuff | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 12/08/2022 03:36:27 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9878

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Dinozor
Tüyler
Salgın
Film
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Temel
Bilim
Cinsiyet
Transkripsiyon
Türlerin Kökeni
Genel Görelilik
Yayılım
Fosil
Vücut
Gerçek
Video
Teyit
Evrenin Genişlemesi
Nötron
Bilimkurgu
Su Ayısı
Spor
Evrim Ağacı Duyurusu
Yeme
Bilgisayar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.