Talyum

Talyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Talyum
talyum
YouTube
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
61 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 82. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Talyum
  • İngilizce İsim Thallium
  • Sembol Tl
  • Atom Numarası 81
  • Grup 13
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 4f14 5d10 6p1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 204.38 Da ( Da)
  • Blok p
  • Kategori Geçiş sonrası metali
  • Görünüm Gümüşümsü beyaz
  • Atomik Yarıçap 190 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 1746 K
  • Erime Sıcaklığı 577 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 11.85 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 8.5×10−7 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0011 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.0000079 %
  • Deniz Suyunda 1.9×10−11 kg/L
  • İnsan Vücudunda %
  • Güneş'te 2.0×10−7 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 1.9×10−7 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 2.8 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 43 GPa
  • Poisson Oranı 0.45
  • Young Modülü 8 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İngiltere
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı W. Crookes, 1861
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı C.-A. Lamy, 1862
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Talyum, sembolü "Tl" ve atom numarası 81 olan kimyasal bir elementtir. Talyum, periyodik tablonun 13. grubunda bulunmakta olup, alüminyum ailesinin bir üyesidir. Ayrıca talyum altın, platin ve kurşun gibi ağır metaldir.

Fiziksel Özellikler

Talyum, kurşuna benzeyen mavimsi beyaz bir metaldir. Yapısı gereği çok yumuşaktır ve kolayca erir. Sıradan bir bıçakla kesilecek kadar yumuşaktır. Talyum 302 °C (576 °F) erime noktası ve 1.457 °C (2.655 °F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu santimetre küp başına 11.85 gramdır.

Talyum suda kısmen çözünür. Bu sayede topraktan yer altı sularına geçişi sağlanabilir. Ayrıca talyum çamur içerisinde adsorpsiyon yoluyla da yayılabilir. Talyumun toprak içinde oldukça hareketli olduğu söylenebilir.

Kimyasal özellikler

Talyum oldukça aktif bir elementtir. Havadaki asitlerle ve oksijenle reaksiyona girer. Havaya maruz kaldığında, kolayca soyulabilen, ince bir talyum oksit (Tl2O) tabakası oluşturur. Kaplama soyulursa, kısa bir sürede yenisi oluşur.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Talyum nadir bir element değildir, hatta yer kabuğunda gümüşten 10 kat daha fazladır. Element, esas olarak silvit ve polüsit gibi potasyum mineral madenlerinde bulunur; ancak talyum mineralleri, elementin aksine, oldukça nadirdir. Crookesirte ve lorandite gibi birkaç mineral yapısı bulunmaktadır. Talyum bileşiğinin dünya üretimi yılda yaklaşık 30 tondur. Rezervlerin ne kadar büyük olduğuna dair güvenilir ve kapsamlı bir değerlendirme henüz bulunmamaktadır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Talyum zehirli bir element olduğu için kullanımı oldukça sınırlıdır. Özellikle talyum sülfat, bir kemirgen öldürücü ilaç olarak kullanılmıştır. Fakat şu anda çoğu gelişmiş ülkede bu zehrin evlerde kullanımı yasaklanmıştır. Çıkarılan talyumun büyük bir miktarı elektronik endüstrisinde fotoelektrik hücrelerde kullanılır. %8 talyum içeren cıva alaşımının erime noktası, cıvadan 20°C daha düşüktür. Bu özelliği sayesinde, düşük sıcaklık termometrelerinde ve anahtarlarda kullanılır.

Tarihi

Londra'daki Kraliyet Bilim Koleji'nden William Crookes, saf olmayan sülfürik asit spektrumunda yeşil bir çizgi gözlemleyen ve bu çizginin yeni bir element anlamına geldiğini fark eden ilk bilim insanıdır. Keşfini Mart 1861'de Chemical News'da duyurmuştur; fakat bu görüşü ile lgili yaptığı araştırma oldukça azdır.

1862 yılında Fransız bilim insanı Claude-August Lamy, talyumu daha derinlemesine araştırdı ve metalden külçe olarak ayırmayı başardı. Talyumun kesin keşfi Lamy'ye atfedildi.

Etimolojisi

Talyum, "yeşil bir dal" anlamına gelen Yunanca 'thallos' kelimesinden türetilmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Önlem ve Güven

Talyumun Sağlığa Etkileri

Talyumun element ve bileşikleri toksiktir ve dikkatli kullanılmalıdır. Talyum insanlar tarafından çok yaygın olarak kullanılmaz. Genel olarak elektro-teknik ve kimya endüstrilerinde kullanılır. Bu uygulamalar insanların talyum elementine maruz kalmasına neden olabilir. İnsan vücudu talyumu özellikle deri, solunum organları ve sindirim sistemi yoluyla emebilir.

Talyum zehirlenmesine genel olarak büyük miktarlarda talyum sülfat içeren kemirgen zehrinin kazara alınması neden olur. Talyum maruziyetinde mide ağrıları ve sinir sistemi sorunları görülecektir. Bazı durumlarda hasar o kadar geri döndürülemez olur ki ölümle sonuçlanabilir. İnsan vücudunda talyum birikimine bağlı olarak yorgunluk, baş ağrısı, depresyon, iştahsızlık, bacak ağrıları, saç dökülmesi ve görme bozuklukları gibi kronik etkiler oluşur.

Talyumun Çevreye Etkileri

Periyodik tablodaki komşularının, cıva ve kurşunun neden olduğu etkilerin aksine, talyum tarafından çevrede önemli bir kirlenme olmamıştır. Talyum, kemirgenler için çok zehirlidir ve bu nedenle kemirgen pestisiti olarak uygulanır. Talyum ayrıca bitkiler üzerinde yapraklardaki renk değişiklikleri ve büyümenin azalması gibi olumsuz etkilere sahiptir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/04/2021 01:05:54 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10055

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Uygulama
Uçma
Cinsel Seçilim
Paleontoloji
Abd
Türleşme
Pandemik
Eşeyli Üreme
Malzeme
Kontrol
Oksijen
Uyku
Bilim Felsefesi
Diş Gelişimi
Foton
Acı
Sinek
Homo Sapiens
Hastalık Kontrolü
Şempanze
Retrovirüs
Bağışıklık Sistemi
Çekirdek
Değişim
Jeoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku