Altın

Altın Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Altın
Altın
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
617 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 80. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Altın
  • İngilizce İsim Gold
  • Alternatif İsim Aurum
  • Sembol Au
  • Atom Numarası 79
  • Grup 11
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s1 4f14 5d10
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f14 5d10 6s1
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 196.9665695 Da (0.00000500 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Metalik sarı
  • Atomik Yarıçap 135 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 3243 K
  • Erime Sıcaklığı 1337.33 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 19.3 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 4×10−9 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000017 %
  • Deniz Suyunda 4×10−12 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.0000002 %
  • Güneş'te 3.0×10−7 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 1.9×10−7 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 27 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 180 GPa
  • Poisson Oranı 0.44
  • Young Modülü 78 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı Doğu Akdeniz, MÖ 6000'dan önce
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı Wadi Qana, MÖ 4000'ten önce
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Altın, sembolü "Au" olan ve atom numarası 79 olan kimyasal bir elementtir. Saf haliyle parlak, hafif kırmızımsı sarı, yoğun, yumuşak, dövülebilir ve sünek bir metaldir ve "tüm kimyasal elementlerin en güzeli" olarak adlandırılmıştır. Güzelliği onu binlerce yıldır mücevher, madeni para ve sanat eserlerinde kullanmak için cazip kılmıştır. İnsanlar tarafından kullanılan ilk saf metallerden biridir.[1]

Altın, siyaseti ve ekonomiyi etkileyebilecek birkaç unsurdan biridir. Altın için, tarihin neredeyse her döneminde savaşlar yapılmıştır. Hala birçok ülke, servetlerini depoda tuttukları altın miktarına göre saymaktadır.

Fiziksel Özellikler

Altın, hem sünek hem de dövülebilir bir elementtir. Yalnızca 20 gram ağırlığında bir altın parçası, 6 metrekareden daha fazlasını kaplayacak bir tabakaya kadar dövülebilir. Altın, aynı zamanda oldukça yumuşaktır. Genellikle kalemle dahi çizilebilir. Altı, 1,064,76°C (1,948,57°F) erime noktasına ve 2,700°C (4,900° F) kaynama noktasına sahiptir. Yoğunluğu, santimetre küp başına 19,3 gramdır.

Diğer iki önemli özelliği, yansıtıcı olması ve elektrik direncinin çok düşük olmasıdır. Altın ısı ve ışığı çok iyi yansıtır. Ancak elektrik akımı altından çok kolay geçer.

Kimyasal Özellikler

Altın çok reaktif bir element değildir. Oksijenle tepkime vermez ve çoğu asitte çözünmez. Klor veya brom gibi halojenlerle de aynı şekilde çok kolay reaksiyona girmez. Bu kimyasal özellikler aynı zamanda altının bazı önemli kullanımlarını da açıklamaktadır. Örneğin altın paralar çok kolay paslanmaz veya kararmaz. Aynı şekilde mücevher ve takı halince kullanılan altında uzun ömürlü olup paslanma yapmadan kullanılabilir.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Altın, Dünya'da 0,03 g/1000 kg (ağırlıkça 0,03 ppm) düzeyinde geniş bir alanda yayılmış şekilde bulunur. İç yapısı ve yüksek yoğunluğu sebebiyle, küçük pullar veya büyük külçeler halinde dere yataklarında yoğunlaşır ve buralardan geri kazanılabilir. Dünya'da bulunan altın rezervlerinin üçte ikisi Güney Afrika'dan ve ABD üretiminin üçte ikisi ise Güney Dakota ve Nevada'dan gelmektedir. Diğer ana maden alanları Kanada ve Rusya'dır. Altın deniz suyunda da bulunur, ancak denizden çıkarmak için henüz etkili bir süreç tasarlanmamıştır. Dünya'daki altın üretimi yılda 2.500 ton civarındadır ve bugüne kadar çıkarılan altın miktarının 200.000 ton civarında olduğu hesaplanmaktadır (bu, 2017 altın fiyatlarıyla 7.5 trilyon dolara karşılık gelmektedir).

Uygulama ve Kullanım Alanları

Altın çıkarıldıktan sonra genellikle külçe olarak depolanır. Bununla birlikte, kuyumculukta saf haliyle veya alaşım olarak yaygın olarak kullanılmaktadır. "Karat" terimi, bir alaşımda bulunan altın miktarını belirtir. 24 ayar saf altındır, ancak çok yumuşaktır. 10, 14 ve 18 ayar altın alaşımları daha dayanıklı oldukları için yaygın olarak kullanılmaktadır.

Altın, sanatta, dekorasyonda ve mimari de süs olarak kullanılmak üzere çok ince tabakalara (altın varak) dövülebilir. Elektro kaplama ile başka bir metali çok ince bir altın tabakasıyla kaplamak mümkündür. Bu yöntem saat dişlilerinde, yapay uzuv eklemlerinde ve elektrik konektörlerinde kullanılır. Devre üretmek için bilgisayar çiplerinin içinde ince altın teller kullanılır.

Tarihi

Altın, tarih öncesi çağlardan beri bilinen ve işlenen ilk metallerden biridir. MÖ 2000'de Mısırlıların altın madenciliğine başladıkları bilinmektedir. MÖ 1323'te ölen Tutankamon'un ölüm maskesi 100 kg altın içeriyordu.[2] MÖ 3800'den 2000'e kadar hüküm süren eski Ur'un (modern Irak) kraliyet mezarları da altın objeler içermektedir.

Altın sikkelerin basımı, MÖ 640 yıllarında Lidya Krallığı'nda (şu anda modern Türkiye'de bulunan) altın ve gümüşün bir alaşımı olan elektrum kullanılarak başlamıştır. İlk saf altın sikkeler, MÖ 561-547 arasında hüküm süren Kral Kroesus döneminde basılmıştır.

Etimolojisi

Altın ismi, "metal" anlamına gelen Anglo-Sakson dilinden gelen "gold" kelimesidir ve sembolü Latince "aurum" olan altından gelir. Bu, "parlayan şafak" veya "güneşin parıltısı" anlamına gelir. "Altın" kelimesi ise, Proto-Germen gulş ve Proto-Hint-Avrupa ghelinden kaynaklanan ve "sarı/yeşil" anlamına gelen Germen dillerinden gelir.

Önlem ve Güven

Altının Sağlığa Etkileri

Altına maruz kalındığında oluşabilecek etkileri şöyledir:

Reklamı Kapat

  • Soluma: Maruz kalma uzun süreli veya aşırı ise tahrişe neden olabilir.
  • Yutma: Herhangi bir yan etki beklenmemektedir.
  • Deri: Tahrişe ve alerjik reaksiyona neden olabilir.
  • Göz: Tahrişe neden olabilir.

Altın, krisoterapi adı verilen bir tedavi altında romatoid artrit hastalığını iyileştirmek için kullanılır.

Altının Çevresel Etkileri

Altın, ekotoksisitesi açısından değerlendirilmemiştir. Bununla birlikte, altının aerobik koşullar altında biyolojik olarak parçalanmasının çok zayıf olması beklenmekte olup, çevreye salındığında ekolojik sorunlar yarattığını gösteren hiçbir kanıt yoktur.

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Altın, sarı renk olan tek metaldir. Diğer metaller, ancak oksitlendikten veya kimyasallarla reaksiyona girdikten sonra sarımsı bir renk alabilir.
  • Dünya'da bulunan neredeyse tüm altın, Dünya oluştuktan 200 milyon yıl sonra gezegeni bombalayan meteorlardan gelmiştir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 80. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/08/2021 11:50:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10046

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Sağlık Personeli
Mutasyon
Uyku
Mikoloji
Boyut
Organ
Aminoasit
Teyit
Evrenin Genişlemesi
Normal Doğum
Kuşlar
Bilinç
Transkripsiyon
Salgın
Halk Sağlığı
Yaşlılık
Fosil
Eğilim
Parazit
Bakteriler
Bitkiler
Mikroevrim
Öğrenme
Aşılar
Hominidae
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın