Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Koronavirüs Bulaştığını (COVID-19 Hastalığına Yakalandığınızı) Düşünüyorsanız Ne Yapmalısınız?

Koronavirüs Bulaştığını (COVID-19 Hastalığına Yakalandığınızı) Düşünüyorsanız Ne Yapmalısınız?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik, profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır. Daha fazla bilgi için buraya tıklayınız.

Hızla devam eden koronavirüs salgınında en çok endişe edilen konulardan birisi, koronavirüse yakalanılması halinde ne yapılması gerektiği konusu... Özellikle de önümüzdeki 1.5 yıl içinde tüm yetişkinlerin %40-70 arasının koronavirüse yakalanacağı öngörüsü göz önüne alınacak olursa, bir noktada bu hastalığa (COVID-19) yakalanmanız halinde ne yapacağınızı bilmek önem arz edecek. Burada hem genel tavsiyeleri, hem Türkiye özelindeki tavsiyeleri bulacaksınız.

Koronavirüs (COVID-19) Belirtileri

Hastalıkla ilgili en büyük problem, semptomlarını gripten ayırmanın çok zor olması. Koronavirüs hastalarında genel olarak görülen semptomlar ve bu semptomların hastalarda görülme sıklığı şu şekilde:

  • Ateş (%98)
  • <37.3 (%2)
  • 37.3 - 38 (%20)
  • 38.1 - 39 (%44)
  • >39 (%34)
  • Öksürük (%76)
  • Nefes Zorluğu/Darlığı (%55)
  • Bitkinlik veya Kas Ağrısı (%44)
  • Balgam Üretimi (%28)
  • Baş Ağrısı (%8)
  • Kanlı Tükürük (%5)
  • İshal (%3)

Bakteriyel pnömonilerin aksine viral pnömonilerde balgamlı öksürük görülmeyebilir. Ateş yerine subfebril ateş denilen daha düşük vücut sıcaklıkları da olabilir.

Dahası, bu semptomların ortaya çıkması, hastalık taşıyan birine temas etmenizden sonra 2-14 gün içinde çıkabilir! Bu sürede hastalığın bulaşmaya devam ettiği bilinmektedir.

COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 virüsünün diğer solunum yolu enfeksiyonlarına sebep olan virüslerle kıyaslaması
COVID-19 hastalığına sebep olan SARS-CoV-2 virüsünün diğer solunum yolu enfeksiyonlarına sebep olan virüslerle kıyaslaması
Prof. Dr. Akiko Iwasaki

Grip Belirtileri

CDC tarafından sezonluk gribin belirtileri arasında şunlar sayılmaktadır:

  • Ateş (%88-100)
  • Burun akıntısı veya tıkanıklığı (%90)
  • Öksürük (%78-85)
  • Boğaz ağrısı (%25-42)
  • Kas ve vücut ağrısı (%15-30)
  • Baş ağrısı (%10-37)
  • Yorgunluk ve bitkinlik
  • Bazı vakalarda (özellikle çocuklarda) kusma ve ishal
H1N1, Influenza A ve Influenza B griplerinin semptom sıklığı
H1N1, Influenza A ve Influenza B griplerinin semptom sıklığı
ResearchGate

Görebileceğiniz gibi iki hastalığın semptomları birbirine çok yakın; bu nedenle ayırt etmek oldukça güç. Her iki hastalık da sistemik hastalıklar, yani vücudun genelini etkiliyorlar.

Benzer şekilde, alerjiler de çok benzer semptomlara sahip olabiliyor. Ancak eğer ki diğer faktörlerle birlikte gözleriniz veya burnunuz çok kaşınıyorsa, muhtemelen alerji olduğunu söyleyebiliriz.

Koronavirüs, Gripten Nasıl Ayırt Edilir?

Koronavirüslerin genelde sebep olduğu zatürre ve onun başlangıcında görülen nefes darlığı asıl ayırt edici faktör olarak karşımıza çıkıyor. Eğer tüm grip semtpomlarına ek olarak nefes darlığı çekiyorsanız ve nefes almakta zorluk çekiyorsanız koronavirüs şüphesi artabilir. Ayrıca grip ve nezlenin aksine, COVID-19 zamanla kötüleşebiliyor ve bu durumda tıbbi yardım almanız gerekebilir.

Dahası koronavirüs semptomları arasında, gripte olanın aksine, boğaz ağrısı ve burun akıntısı pek bulunmuyor. Dolayısıyla bu semptomlara bakarak da iki hastalık arasında ayrıma gitmeniz mümkün olabilir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Benzer şekilde, gribin aksine koronavirüste genellikle (ama her zaman değil) bir seyahat geçmişi veya yurt dışında bulunmuş kişilerle temas etme hali bulunmaktadır. Son dönemde kimlerle fiziksel temas kurduğunuzu ve bu kişilerin son birkaç haftada nerelerde bulunduğunu düşünün. Eğer bu kişiler hastalığın bulunduğu yerleri ziyaret ettilerse, koronavirüsten şüphelenebilirsiniz.

Ancak şunu önemle hatırlatalım: Kendi kendinize hastalık teşhisi koymanız pek isabetli bir sonuç vermeyecektir. Dahası, COVID-19 halen yeni yeni tanımakta olduğumuz bir hastalık olduğundan, buradaki sonuçlar zaman içinde değişebilir. Bu nedenle kesin yargılara varmamanızı tavsiye ederiz.

Semptomları Göstermeniz Halinde Ne Yapmalısınız?

Öncelikle sakin olun; çünkü sadece semptomlara bakarak resmi bir tanı koymanız mümkün değil ve istatistiki olarak halen büyük ihtimalle grip veya nezleye yakalandınız. Koronavirüs teşhisi yalnızca ilgili testlerin pozitif gelmesi sonucunda konabilir. Yine de hastalık semptomlarına kulak verin ve önlem olarak kendinizi karantinaya alın.

Kesinlikle dışarı çıkmayın ve insanlarla temasınızı kesin. Acil durumlar haricinde, hastane de dahil olmak üzere hiçbir yere gitmeyin. Kesinlikle topluma açık yerlere, özellikle de iş yerinize, okula veya alışveriş merkezlerine gitmeyin. Hiçbir şekilde toplu taşıma araçlarına binmeyin.

Türkiye'de Alo 184 hattını arayarak bilgi isteyin. Bu hat üzerinde görev alan hekimler, size yapmanız gerekenleri söyleyecekler ve sizi gerekli yerlere yönlendirecekler. Sorularına dürüstlükle cevap verin, gereksiz yere bu hattı meşgul etmeyin.

Diğer insanlarla temastan kaçının. Örneğin hastalıktan şüphe ediyorsanız evinizde tek bir odada kalmaya çalışın ve akrabalarınızla da temasınızı olabildiğince azaltın. Evcil hayvanlarınıza dokunmaktan uzak durun; çünkü evcil hayvanların virüse yakalanıp yakalanmadığı konusu halen tartışmalı olsa da, hayvanlarınız virüsü bir odadan diğerine kılları ve derileri üzerinde taşıyabilirler. Ayrıca virüsün evcil hayvanlar üzerindeki etkisi bilinmediği için onları korumak adına da bu adım önemlidir. Hastalık süresince bir başkasından evcil hayvanlarınıza sizin yerinize bakmasını rica edin.

Eğer hastaysanız veya hasta birine bakıyorsanız yüz maskesi takmanızda fayda vardır. Özellikle de solunum sorunları çeken hastalarla ilgileniyorsanız maske takmanız önemlidir. Maske konusu hakkında daha fazla bilgiyi buradan alabilirsiniz.

Öksürme ve hapşırma sırasında ağzınızı ve burnunuzu dirseğinizin içiyle veya bir mendille kapatın. Mendili sonrasında çöp kutusuna atın, yüzeylerde bırakmayın.

Her ne durumda olursanız olun, sık sık ellerinizi yıkayın. Evinizde bulunan havlu veya bardak gibi cisimleri diğer insanlarla ortak olarak kullanmayın. Bardaklarınızı, diş fırçalarınızı ve benzeri diğer cisimleri ayrı tutun ve sık sık yıkayın. Yüzeylere dokunmaktan kaçının, sık dokunduğunuz yüzeyleri normal temizlik ürünleriyle dezenfekte edin.

Eğer hekim tarafından evinizde kalmanız istenirse, buna harfiyen uyun ve aksi söylenene kadar evinizi terk etmeyin.

Acil Durum Semptomları

Eğer aşağıdaki semptomları göstermeye başlarsanız, 112 Acil Yardım hattını arayarak tıbbi yardım isteyin (telefondaki sağlık personeline mutlaka COVID-19'dan şüphelendiğinizi de bildirin; diğer tüm semptomlarınızı anlatın):

  • Nefes almakta zorlanırsanız veya nefes darlığı çekerseniz,
  • Göğsünüzde azalmak bilmeyen bir ağrı veya baskı hissederseniz,
  • Kafa karışıklığı (hezeyan) yaşarsanız veya harekete geçmekte zorluk çekerseniz,
  • Dudaklarınız veya yüzünüz mavi bir renge dönmeye başlarsa.

Evde Tedavi Yöntemleri

Eğer normal semptomların ötesinde bir semptom göstermezseniz, gribe yakalanmanız halinde yaptığınız şeyleri koronavirüs için de yapabilirsiniz:

  • Bol sıvı (özellikle de su) tüketin.
  • Hekim tavsiyesi olmadan ilaç (özellikle de antibiyotik) almayın.
  • Eğer çok ağrınız varsa, miktarını abartmadan ağrı kesici alın.
  • Bol bol dinlenin.

Ve unutmayın: Koronavirüse yakalanmamış olmanız, semptomlarınızın önemsiz olduğu anlamına gelmemektedir. Grip de son derece ciddi olabilen bir hastalıktır ve mümkün olduğunca çabuk tedavi edilmelidir; aksi takdirde, salgınlar sırasında halihazırda aşırı yük altında olan sağlık sistemine ek bir yük olunmasına neden olabilir. Bu nedenle semptomlarınızı hiçbir zaman hafife almayın ve şüphelenmeniz halinde her zaman evde kalmayı seçin.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 82
  • Muhteşem! 20
  • Bilim Budur! 9
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Korkutucu! 4
  • Umut Verici! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • A. J. Willingham. Is It Allergies, The Flu Or The Coronavirus? How To Tell The Difference. (12 Mart 2020). Alındığı Tarih: 16 Mart 2020. Alındığı Yer: CNN | Arşiv Bağlantısı
  • Yale New Haven Health. Coronavirus (Covid-19) Vs. Influenza (Flu). (03 Mart 2020). Alındığı Tarih: 16 Mart 2020. Alındığı Yer: Yale New Haven Health | Arşiv Bağlantısı
  • CDC. Flu Symptoms & Diagnosis. (16 Mart 2020). Alındığı Tarih: 16 Mart 2020. Alındığı Yer: CDC | Arşiv Bağlantısı
  • CDC. Symptoms. (16 Mart 2020). Alındığı Tarih: 16 Mart 2020. Alındığı Yer: CDC | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/09/2020 02:42:47 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8342

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Hamile
Astrofotoğrafçılık
Lhc (Büyük Hadron Çarpıştırıcısı)
Mutasyon
Kuyrukluyıldız
Mantar
Mit
Yılan
Safsata
Gerçek
Solunum
Hayvanlar Alemi
Boyut
Farmakoloji
Dünya
Yavru
Hastalık Kataloğu
Sars Virüsü
Kuantum
Kuşlar
Nörobilim
Olasılık
Virüsler
Veri
İspat Yükü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hayatta bizi zengin yapan aldıklarımız değil, verdiklerimizdir.”
Beecher
Geri Bildirim Gönder