Koronagraf Nedir? Güneş'in Korona Tabakasından Saçılan Işınlar Neden Önemlidir?

Koronagraf Nedir? Güneş'in Korona Tabakasından Saçılan Işınlar Neden Önemlidir? NASA
Yazar Adam Mann Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  GülayKaya 2. Editör Gülay Kaya
3 dakika
996 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Koronagraf, Güneş’ten gelen ışığı engelleyerek araştırmacıların canlı bir yıldızın “korona” adı verilen sıcak, ince ve en dıştaki katmanının gözlemlemesini sağlayan araçtır. Fransız gök bilimci Bernard Lyot 1930’lu yıllarda koronagrafı icat ettiğinden beri bu araç pek çok alanda kullanıldı.[1]

Güneş’in korona katmanı, normal zamanda yalnızca Güneş tutulmaları sırasında gözlenebilir. Ay, Güneş’in önünce geçtiğinde, parlak merkez katmanlarını görmemizi engeller ve Güneş’in daha az parlak olan korona katmanının görünmesini sağlar. Koronagraf, bir teleskobun içine yerleşir ve bu doğal fenomeni Güneş ışınlarını seçici olarak engelleyen bir maske ile taklit eder.

Güneş ve Helyosferik Gözlemevi (SOHO), Güneş'ten kopan koronal kütleyi (Güneş'in solundaki parlak daire) yakalamak için koronagraf kullandı.
Güneş ve Helyosferik Gözlemevi (SOHO), Güneş'ten kopan koronal kütleyi (Güneş'in solundaki parlak daire) yakalamak için koronagraf kullandı.
ESA&NASA/SOHO/GSFC

Gezegenler ile yörüngesinde dolandıkları yıldızlar arasında genellikle bin kat ila bir milyar kat arasında bir parlaklık farkı olur.[2] Dolayısıyla bu aşırı güçlü yıldızın ışığını engellemeden onları gözlemlemek, neredeyse imkansız hale gelir. Güncel olarak geliştirilen yeni koronagraf çeşitleri, bilim insanlarının uzaktaki dış gezegenlerden gelen ışınları direkt olarak görmelerini sağladı.

Özelleşmiş bu koronagraflar, merkezdeki yıldız için bir filtre görevi görüp ondan gelen ışınları tutarken, gezegenden gelen küçük ışık parçalarının geçmesine izin verir. Uzayda ayrılmalarından dolayı küçük açı farklarıyla gelen yıldız ile dış gezegenin ışığını ayırmak zahmetli bir süreçtir. Yıldız ışığını maskeleyen koronagrafla birlikte, şekil değiştirebilen bir ayna da gezegenlerin bulanık görüntülerini temizleyerek nokta gibi net görünmelerine yardımcı olur.

Reklamı Kapat

Dış gezegenlerin direkt olarak fotoğraflanabilmesi, gök bilimcilere uzaylı dünyalar hakkında hayati önem arz eden bilgiler sunabilir.[3] Atmosferden geçen ışık, onun kimyasal yapısı ve içeriğiyle ilgili ipuçları içerir. Dolayısıyla araştırmacılar o gezegende su, metan, oksijen veya karbondioksit gibi maddelerin bulunup bulunmadığını anlayabilir.

Koronagrafla benzer şekilde çalışan "yıldız gölgesi", dış gezegenleri keşfetmek için basit bir teleskopla uzaya fırlatıldı.
Koronagrafla benzer şekilde çalışan "yıldız gölgesi", dış gezegenleri keşfetmek için basit bir teleskopla uzaya fırlatıldı.
NASA/JPL/Caltech

Koronagraf Örnekleri

Hawaii’nin Muna Kea adlı yanardağında bulunan Keck teleskobu, koronagraf kullanarak bir yıldızın çevresindeki tozlardan oluşan bebek gezegenler görüntüledi.[2] Bilim insanları ayrıca koronagraf taşıyan uzay bazlı bir teleskop kullanarak, Güneş’imize en yakın yıldız olan Alpha Centauri’nin çevresindeki gezegenlerin görüntülerini yakalamayı da umut ediyorlar.[4]

"Yıldız gölgesi" adıyla bilinen, devasa, görüntüsü bir çiçeği andıran filtreyle, koronagrafın temel çalışma prensipleri aynıdır.[5] Lakin bu filtreler, koronagraf gibi teleskobun içinde kalmak yerine dışında süzülerek çalışır. Yıldız gölgesi, bir teleskobun önünde yaklaşık olarak 40,000 kilometre (25,000 mil) yer değiştirerek gök bilimcilerin, aksi taktirde yıldızının parıltısında kaybolacak olan Dünya büyüklüğündeki dış gezegenleri tespit etmelerine olanak tanıyor. Araştırmacılar, NASA’nın 2020’li yıllarda fırlatmayı planladığı Geniş Alan Kızılötesi Araştırma Teleskobu (WFIRST) için bir yıldız gölgesi tasarladılar.[6]

Ayrıca geleneksel koronagraflar da önemli araştırmalarda görev almaya devam ediyor. NASA’nın, Dünya ile Venüs arasında Güneş’in yörüngesine girecek olan STEREO-A uzay aracı da Güneş’teki patlamaları ve Güneş lekelerini[3] ince detaylı olarak gözlemleyebilmek için geleneksel bir koronagraf bulunduruyor.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Bilim Budur! 1
  • Korkutucu! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Space | Arşiv Bağlantısı
  • ^ The Lyot Project. Coronagraphy. Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: The Lyot Project | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b S. Mathewson. Infant Planets Form From Dust In 1St Photos From New Imaging Tool. (01 Şubat 2017). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ a b N. T. Redd. Direct Imaging: The Next Big Step In The Hunt For Exoplanets. (31 Aralık 2015). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Q. Choi. New Tech Could Help Astronomers See Planets Around Alpha Centauri. (05 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Wall. Nasa Wants To Build A 'Starshade' To Hunt Alien Planets. (18 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: Live Science | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Wendel. What Is Nasa's Wide Field Infrared Survey Telescope (Wfirst)?. (16 Temmuz 2019). Alındığı Tarih: 17 Kasım 2020. Alındığı Yer: Space.com | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 13/05/2021 09:22:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9550

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Kanser
Balina
Avcı
İklim Değişimi
Skeptisizm
Habercilik
Alzheimer
Ornitoloji
Video
Endokrin Sistemi
Canlı Cansız
Entropi
Genler
Bağışıklık Sistemi
Yumurta
Oksijen
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Yörünge
Nöron Hücresi
Sars
Endokrin Sistemi Hastalıkları
Coğrafya
Eşcinsellik
Dağılım
Astrobiyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın