Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kedi ve Köpekler Vejetaryen veya Vegan Beslenebilir mi?

Kedi ve Köpekler Vejetaryen veya Vegan Beslenebilir mi?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu soruya şu şekilde kısa bir cevap verilebilir: Kedilerin vejetaryen/vegan beslenmesi genel olarak tavsiye edilmemektedir. Köpekler ise çok dikkatli ve eğitimli bir şekilde uygulandığı müddetçe vejetaryen/vegan diyeti tolere edebilir. İzah edelim:

Kediler ve köpekler, Carnivora (Etçiller) takımının insan aracılığıyla evrimleştirilmiş iki önemli grubudur. Etçiller takımı beslenme tiplerine göre tanımlanmış olsalar da, her etçil birebir aynı diyeti paylaşmaz. Aynı zamanda "Her etçil, sadece et yemek zorundadır." diye bir genelleme de yapmak doğru değildir. Aslına bakarsanız birçok etçil hayvan bitki-temelli besinleri tüketebilir; bazı otçul hayvanlar da hayvan-temelli besinleri sindirebilir. 

Sadece "zorunlu etçil" hayvanlar sadece (veya ezici bir çoğunlukla) etle beslenmek zorundadırlar. Çünkü bu hayvanların çok yüksek protein tüketimine ihtiyaç duyarlar. Kediler, zorunlu etçillerin en iyi bilinen örneklerinden birisidir. Kartal, şahin gibi yırtıcı kuşlar, tarsiyerler, yunuslar, deniz aslanları, timsahlar, birçok yılan ve sürüngen de zorunlu etçillerdir. Kediler zorunlu etçil oldukları için, vejetaryen/vegan diyetle asla beslenmemelidirler. Köpekler ise zorunlu etçil değildirler; bu nedenle, vejetaryen veya vegan diyete daha açıktırlar. Ancak bu, köpekler için bu tür bir diyetin uygun veya tercih edilir olduğu anlamına gelmemektedir.

Ne kediler ne de köpekler vücutlarında A ve D vitaminlerini üretebilirler. Dolayısıyla bu iki canlı da bu vitaminleri dışarıdan almak zorundadırlar. Ne var ki vücutlarındaki biyokimyasal süreçlerin düzgün çalışabilmesi için almaları gereken D vitamini tipi D3'tür ve bu sadece hayvan-temelli ürünlerde bulunur. Bitkilerde bulunan D2 vitamini bu iki etçil için de yeterli değildir. Fakat kedileri köpeklerden ayıran bir diğer nokta vardır: Taurine aminoasidi. Köpekler vücutlarında taurine aminoasidini üretebilse de, kediler bunu yapamazlar.

Taurine, hayvansal dokularda bol miktarda bulunan bir aminoasittir, bu nedenle kedilerin hayvan-temelli ürünlerle beslenmesi gerekmektedir. Köpekler de vejetaryen diyete tolerans gösterebilseler de, taurine yetmezliği çok ciddi bir sorundur ve iki canlı türünde de kardiyomiyopatiye (zayıf kasılmalara sahip, kan pompalama gücüyü yitirmiş, iri kalp yapısı) neden olabilir. Bunun haricinde taurine yetmezliği üreme sorunlarına, büyüme sorunlarına ve görme problemlerine neden olabilir. Tufts Cummings Veterinerlik Fakültesi'nde görev alan ve sertifikalı bir veteriner diyetisyen ve beslenme bilimcisi olan Yrd. Doç. Dr. Cailin Heinze şöyle söylüyor:

Kediler için vejetaryen diyet hiç uygun değildir. Fizyolojilerine tamamen terstir. Kesinlikle tavsiye etmemekteyiz. Köpekler için bu tür diyet elbette mümkündür; ancak çok ama çok dikkatli olmak gerekir. Köpeklerini bu tür diyetle besleyenlerin yapabileceği çok fazla hata bulunmaktadır. Üstelik köpekler için bu diyetler, et içeren diyetlere kıyasla daha faydalı da değildir.

Bu konuda daha fazla bilgi ve farklı bir perspektif için, Scientific American dergisinde yayınlanan bir yazıya kulak verelim:

Kediler Vegan Diyetle Beslenebilir Mi?

Köpekler ve diğer hepçillerden (hem otçul hem etçil) farklı olarak kediler gerçek (yani "zorunlu") etçillerdir: Kendi besinsel ihtiyaçlarını diğer hayvanları tüketerek karşılarlar ve çoğu diğer memeliden daha yüksek bir protein gereksinimine sahiptirler. Kediler etten, bitki temelli besinlerden yeterince alınamayacak olan belirli kilit besinleri sağlar (taurin, araşidonik asit, A ve B12 vitamini dahil). Kediler, bu besinlerin devamlı bir tedariği olmadan, karaciğer ve kalp sorunlarının yanısıra, deri tahrişi ve duyma kaybı yaşayabilir.

Bu nedenle bir kedinin ideal beslenme düzeni çoğunlukla, kemirgenler, kuşlar, küçük sürüngenler ve amfibiler gibi küçük avlardan sağlanan protein ve yağlardan oluşur. Bazı kediler çimen ve diğer bitkileri çiğner, fakat çoğu biyolog, selülozu çok olan böylesi yiyeceklerin sadece sindirime yardımcı olma görevi gördüğü ve eğer varsa, sınırlı besin değeri sağladığı konusunda hemfikirdir.

Elbette ev kedinize, kendi tercih ettiği avı sürekli sağlamak, pratik veya insancıl değildir; ayrıca kediler, kendi başlarına yiyecek aramaya bırakılırlarsa, yerel vahşi yaşam nüfuslarına çok zarar verebilir. Bu yüzden bizler onları, hayvansal ürünlerle bitki temelli nişastalı yiyecekleri birleştiren kuru "topaklarla" veya et temelli konserve "yaş" besinlerle besleriz ve bunların çoğu, tamamen doğal bir durumda muhtemelen kedilerin asla karşılaşmayacağı ve çok daha azının avlayıp öldüreceği hayvanların parçalarını içerir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Portland'da, Oregon’s Best Friends Veteriner Tıp Merkezi'nde bir kedi uzmanı olan Veteriner Hekim Marla McGeorge, kedinizini vejetaryen veya vegan olmaya zorlamakla ilgili sorunun, bu gibi beslenme düzenlerinin uygun kedi sağlığı için gerekli olan amino asitleri sağlamayı başaramadığını ve kedilerin işleyebilmek için evrimleşmemiş olduğu karbonhidratları çok fazla içerdiğini savunuyor. McGeorge, besinsel boşluk arasında köprü kurmak isteyen toz temelli destekler konusunda ise, bu gibi formüllerin, kedilerin vücudu tarafından gerçek bir şey gibi kolayca emilemeyebileceğini söylüyor.

Bazıları şiddetle karşı çıkacaktır. Kediler, köpekler ve dağ gelincikleri için tamamen vejetaryen mamaların yapımcıları olan Evolution Diet, kendi etsiz tekliflerinin 15 yıldır pazarda olduğunu, sağlıklı ve besleyici olduğunu, aksine, birçok kedi ve köpeğin yaşamlarını uzattığını, hatta kronik sağlık sorunlarını tersine çevirdiğini söylüyor. Markanın internet sitesinde çoğu ünlü evcil hayvan mamas markasının ürünlerinde atar damar tıkayıcı etkiye sahip hayvan yağı, hastalıklı doku, steroid büyüme hormonu ve antibiyotik içerdiği ve bunun evcil hayvanlara olan zararının, insanlara olandan daha az olmadığı iddia ediliyor. Dahası, sitede vegan mamalarını dört gözle bekleyen mutlu ve güçlü evcil hayvanları olduğunu iddia eden sadık müşterilerinden gelen geri bildirimler de bulunuyor.

Kedilere, diğer türlü sadece ette bulunan besinleri sağlayan destekleri ve "Vegacat" yumaklarını üreten Harbingers of a New Age, ürünlerinin kullanıcılara kendi mutfaklarında, kendi yaşam şekillerine uyan tarifleri seçerek mama hazırlamasına olanak sağladığını söylüyor.

Vejetaryen evcil hayvan tartışması, vejetaryen evcil hayvan sahipleri ile veteriner hekimler arasındaki çekişmeli bir tartışma ve yakın zamanda sona erecek gibi görünmüyor. Anlaşılan o ki en iyi yaklaşım, et içermeyen desteklerin ve/veya mamaların bazılarını denemek. Eğer kediniz onları yemezse veya yediğinde sağlığını koruyamazsa (görmek amacıyla bir kontrol için kediyi veteriner hekime götürün), onu daha önce beslediğiniz şeye geri dönebilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/09/2020 16:24:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4379

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Yapay Zeka
Factchecking
Parçacık
Diyet
Hız
Doğa Olayları
Maskeler
Kafatası
Mühendislik
Davranış
Seçilim
Bağışıklık Sistemi
Işık
Mistisizm
Balina
Mars
Yemek
Beslenme
Zooloji
Evrim Teorisi
Mantık
Tardigrad
Metabolizma
Sinir Sistemi
Pandemi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Vakti gelmiş bir düşüncenin önünde hiçbir ordu duramaz.”
Victor Hugo
Geri Bildirim Gönder