Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İnsanlar, Toplamda 50 Milyar Yıllık Evrime Denk Gelen Biyoçeşitliliği Yok Etmek Üzere!

İnsanlar, Toplamda 50 Milyar Yıllık Evrime Denk Gelen Biyoçeşitliliği Yok Etmek Üzere!
Aye-aye (Ay-ay)
Science Alert
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Science Alert isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 3 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

En tuhaf ve en harika türlerimizden bazıları, insan kaynaklı bir kriz dönemi olarak tanımlanan altıncı kitlesel yok oluşta, yok olmak için sırada bekleyen türler arasında.

Faaliyetlerimiz, poposuyla nefes alan "punk saçlı" Mary River kaplumbağasından (Elusor macrurus), büyük gözlü, fazladan ve garip bir baş parmağı olan ay-aylara kadar (Daubentonia madagascariensis) birçok önemli canlıyı yok ediyor. Imperial College London ve Londra Zooloji Topluluğu'ndan (The Zoological Society of London) filogenetikçi Rikki Gumbs, şöyle diyor:

Bunlar, gezegenimizdeki en inanılmaz ve en göz ardı edilen hayvanlardan bazılarıdır. Bacaksız kertenkele ve küçük, kör yılanlardan, kurtçuklara benzeyen ayaksız amfibilere kadar, çoğu yok olma yolunda ilerleyen bu büyüleyici canlılar hakkında çok az şey biliyoruz.

Ancak yok ettiğimiz, sadece bu türler değil. Ne risk aldığımızı ve özellikle günümüzdeki COVID-19 salgınıyla birlikte daha da kötüleşen yetersiz kaynaklara en iyi şekilde nasıl öncelik vereceğimizi anlamaya çalışan bilim insanlarına göre, evrimsel hayat ağacındaki bütün dalları kesiyoruz.

Gumbs ve uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, bu evrimsel tarihin ne kadarını yok ettiğimizi tahmin etmek için, yaşayan ve soyu tükenen türler (filogeni) arasındaki ilişkiyi gösteren bir modelle birlikte, 25.000'den fazla tür için yok olma riski verilerini kullandı.

Pangolinler ve tapirler gibi yakın akraba olan türlerin grupları, hayat ağacının bir dalı boyunca uzun yıllar süren ve yakında sonsuza dek yok olabilecek evrimsel tarihi temsil eder. Diğer taraftan, çok uzun bir evrimsel dalın geriye kalan tek sonucu olan eşsiz, evrimsel açıdan farklı olan türler de mevcuttur (ay-aylar gibi).

Bu kayıpların evrim ağacında incelenmesi, toplamda (kümülatif olarak) 50 milyar yıldan uzun bir süreye denk gelen evrimsel mirasın risk altında olduğunu gösteriyor. Birçok tür hakkında henüz yeterli veri olmadığı göz önüne alındığında, bu muhtemelen eksik bir tahmin olabilir; çünkü sadece karada yaşayan omurgalı hayvanlara yöneliktir. Gumbs şöyle diyor:

Analizlerimiz, küresel biyoçeşitliliği korumak için daha fazla çalışmazsak karşılaşacağımız kayıpların akıl almaz sayısını ortaya çıkardı. Bazı sayıları değerlendirmeye alırsak, sürüngenlerin kaybettiği evrimsel biyoçeşitliliğin tarihinin toplamda en az 13 milyar yıllık eşsiz bir evrimsel tarih olduğunu görüyoruz. Bu, Evren'in başlangıcından bu yana geçen yıl sayısına kabaca eşittir!

Evrimsel açıdan farklı türler, hayvanlar aleminde başka yerde görülmeyen özelliklere ve niteliklere sahiptirler. Eşsiz çevresel işlevlere sahip türlerin kaybı, farklı ortamlarda yaşam ağının daha da çözülmesine yol açabilir.

Örneğin, tapirlerin tohum çimlenmesi ve dağılmasında önemli bir rolü vardır; bu nedenle onların kaybı, ormandaki yuvalarını oluşturan bitkileri de etkileyebilir ve karşılığında bu bitkilere ihtiyaç duyan hayvanlar da etkilenebilir ve bu böyle devam eder. Bu durum, sevimsiz bir domino yığını gibidir. Ekip, makalelerinde şöyle yazıyor:

Analizlerimiz, yeri doldurulamaz sürüngen çeşitliliğinin yoğunluğunun, artan insan baskısıyla çakıştığını gösteriyor.

Sürüngenler, filogenetik çeşitliliklerinde amfibiler, kuşlar ve memelilerden daha fazla kayıpla karşı karşıya. Koruma çabalarına öncelik verildiğinde, daha çok gözden kaçan alanlarda, örneğin kurak ve yarı kurak bölgelerde, özellikle de Orta Doğu ve Afrika'nın bazı bölgelerinde yaşamaktalar. Ayrıca, bilinen sürüngenlerin yarısından fazlasına yönelik yok olma riski verileri elimizde henüz bulunmuyor.

Biyoçeşitliliğin "sıcak noktaları" olan Karayipler ve Batı Ghats gibi yerlerdeki temsilcileri, insan faaliyetlerinden en ağır şekilde etkilenme riskiyle karşı karşıyalar. Araştırmacılar, habitat yenileme faaliyetlerinin bu alanlara en büyük faydayı sağlayacağını söylüyorlar - ki bu, hepimiz için büyük faydalar sağlayabilir. Gumbs, CNN'den Amy Woodyatt'e şunları anlatıyor:

Tehdit altındaki türler hakkında sahip olduğumuz tüm verilerden, tarımsal gelişimin ve küresel et taleplerinin en büyük tehditler olduğunu biliyoruz. Çok geç değil - bu alanları ve türlerin nereye dayandığını hala tanımlayabiliriz. Bunları korumak ve bu alanları yeniden canlandırmak adına yapılan koruma faaliyetlerini etkileyebileceğimizi umuyorum.

Makale, Nature Communications dergisinde yayınlandı.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Üzücü! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • ZSL. Human Activity Threatens Billions Of Years Of Evolutionary History. (26 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 01 Haziran 2020. Alındığı Yer: ZSL | Arşiv Bağlantısı
  • D. P. McCarthy, et al. (2012). Financial Costs Of Meeting Global Biodiversity Conservation Targets: Current Spending And Unmet Needs. Science, sf: 946-949. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Gumbs. (2020). Global Priorities For Conservation Of Reptilian Phylogenetic Diversity In The Face Of Human Impacts. Nature Communications. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/09/2020 11:30:24 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8826

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Bilinç
Hidrotermal Baca
Evrenin Genişlemesi
Elektrokimya
Antropoloji
Doğal
Makroevrim
Nörobiyoloji
Evrimsel Antropoloji
Nükleotit
Tür
Psikoloji
Ölüm
Gıda
Müfredat
Su Ayısı
Aşılar
Eşcinsellik
Solunum
Elektron
Gen
Kedi
Canlı
Oyun Teorisi
Işık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer size yanlış soruları sordurmayı başarabilirlerse, cevaplar konusunda endişelenmelerine gerek kalmaz.”
Thomas Pynchon
Geri Bildirim Gönder