İnsanlar, Toplamda 50 Milyar Yıllık Evrime Denk Gelen Biyoçeşitliliği Yok Etmek Üzere!

İnsanlar, Toplamda 50 Milyar Yıllık Evrime Denk Gelen Biyoçeşitliliği Yok Etmek Üzere!
Aye-aye (Ay-ay)
Science Alert
Yazar Tessa Koumoundouros Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
2,173 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 1 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

En tuhaf ve en harika türlerimizden bazıları, insan kaynaklı bir kriz dönemi olarak tanımlanan altıncı kitlesel yok oluşta, yok olmak için sırada bekleyen türler arasında.

Faaliyetlerimiz, poposuyla nefes alan "punk saçlı" Mary River kaplumbağasından (Elusor macrurus), büyük gözlü, fazladan ve garip bir baş parmağı olan ay-aylara kadar (Daubentonia madagascariensis) birçok önemli canlıyı yok ediyor. Imperial College London ve Londra Zooloji Topluluğu'ndan (The Zoological Society of London) filogenetikçi Rikki Gumbs, şöyle diyor:

Bunlar, gezegenimizdeki en inanılmaz ve en göz ardı edilen hayvanlardan bazılarıdır. Bacaksız kertenkele ve küçük, kör yılanlardan, kurtçuklara benzeyen ayaksız amfibilere kadar, çoğu yok olma yolunda ilerleyen bu büyüleyici canlılar hakkında çok az şey biliyoruz.

Ancak yok ettiğimiz, sadece bu türler değil. Ne risk aldığımızı ve özellikle günümüzdeki COVID-19 salgınıyla birlikte daha da kötüleşen yetersiz kaynaklara en iyi şekilde nasıl öncelik vereceğimizi anlamaya çalışan bilim insanlarına göre, evrimsel hayat ağacındaki bütün dalları kesiyoruz.

Gumbs ve uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, bu evrimsel tarihin ne kadarını yok ettiğimizi tahmin etmek için, yaşayan ve soyu tükenen türler (filogeni) arasındaki ilişkiyi gösteren bir modelle birlikte, 25.000'den fazla tür için yok olma riski verilerini kullandı.

Reklamı Kapat

Pangolinler ve tapirler gibi yakın akraba olan türlerin grupları, hayat ağacının bir dalı boyunca uzun yıllar süren ve yakında sonsuza dek yok olabilecek evrimsel tarihi temsil eder. Diğer taraftan, çok uzun bir evrimsel dalın geriye kalan tek sonucu olan eşsiz, evrimsel açıdan farklı olan türler de mevcuttur (ay-aylar gibi).

Bu kayıpların evrim ağacında incelenmesi, toplamda (kümülatif olarak) 50 milyar yıldan uzun bir süreye denk gelen evrimsel mirasın risk altında olduğunu gösteriyor. Birçok tür hakkında henüz yeterli veri olmadığı göz önüne alındığında, bu muhtemelen eksik bir tahmin olabilir; çünkü sadece karada yaşayan omurgalı hayvanlara yöneliktir. Gumbs şöyle diyor:

Analizlerimiz, küresel biyoçeşitliliği korumak için daha fazla çalışmazsak karşılaşacağımız kayıpların akıl almaz sayısını ortaya çıkardı. Bazı sayıları değerlendirmeye alırsak, sürüngenlerin kaybettiği evrimsel biyoçeşitliliğin tarihinin toplamda en az 13 milyar yıllık eşsiz bir evrimsel tarih olduğunu görüyoruz. Bu, Evren'in başlangıcından bu yana geçen yıl sayısına kabaca eşittir!

Evrimsel açıdan farklı türler, hayvanlar aleminde başka yerde görülmeyen özelliklere ve niteliklere sahiptirler. Eşsiz çevresel işlevlere sahip türlerin kaybı, farklı ortamlarda yaşam ağının daha da çözülmesine yol açabilir.

Örneğin, tapirlerin tohum çimlenmesi ve dağılmasında önemli bir rolü vardır; bu nedenle onların kaybı, ormandaki yuvalarını oluşturan bitkileri de etkileyebilir ve karşılığında bu bitkilere ihtiyaç duyan hayvanlar da etkilenebilir ve bu böyle devam eder. Bu durum, sevimsiz bir domino yığını gibidir. Ekip, makalelerinde şöyle yazıyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Analizlerimiz, yeri doldurulamaz sürüngen çeşitliliğinin yoğunluğunun, artan insan baskısıyla çakıştığını gösteriyor.

Sürüngenler, filogenetik çeşitliliklerinde amfibiler, kuşlar ve memelilerden daha fazla kayıpla karşı karşıya. Koruma çabalarına öncelik verildiğinde, daha çok gözden kaçan alanlarda, örneğin kurak ve yarı kurak bölgelerde, özellikle de Orta Doğu ve Afrika'nın bazı bölgelerinde yaşamaktalar. Ayrıca, bilinen sürüngenlerin yarısından fazlasına yönelik yok olma riski verileri elimizde henüz bulunmuyor.

Biyoçeşitliliğin "sıcak noktaları" olan Karayipler ve Batı Ghats gibi yerlerdeki temsilcileri, insan faaliyetlerinden en ağır şekilde etkilenme riskiyle karşı karşıyalar. Araştırmacılar, habitat yenileme faaliyetlerinin bu alanlara en büyük faydayı sağlayacağını söylüyorlar - ki bu, hepimiz için büyük faydalar sağlayabilir. Gumbs, CNN'den Amy Woodyatt'e şunları anlatıyor:

Tehdit altındaki türler hakkında sahip olduğumuz tüm verilerden, tarımsal gelişimin ve küresel et taleplerinin en büyük tehditler olduğunu biliyoruz. Çok geç değil - bu alanları ve türlerin nereye dayandığını hala tanımlayabiliriz. Bunları korumak ve bu alanları yeniden canlandırmak adına yapılan koruma faaliyetlerini etkileyebileceğimizi umuyorum.

Makale, Nature Communications dergisinde yayınlandı.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Üzücü! 5
  • Tebrikler! 4
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science Alert | Arşiv Bağlantısı
  • ZSL. Human Activity Threatens Billions Of Years Of Evolutionary History. (26 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 01 Haziran 2020. Alındığı Yer: ZSL | Arşiv Bağlantısı
  • D. P. McCarthy, et al. (2012). Financial Costs Of Meeting Global Biodiversity Conservation Targets: Current Spending And Unmet Needs. Science, sf: 946-949. | Arşiv Bağlantısı
  • R. Gumbs. (2020). Global Priorities For Conservation Of Reptilian Phylogenetic Diversity In The Face Of Human Impacts. Nature Communications. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 04/08/2021 02:34:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8826

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Covid-19
Eşeyli Üreme
Atom
Yapay Seçilim
Yavru
Diyet
Avcı
Uzaylı
Algı
Sinirbilim
Bağışıklık Sistemi
Işık Hızı
Yaşlılık
Uygulama
Hız
İntihar
Robot
Yılan
Gezegen
Çevre
Hayvan Davranışları
Kuş
Tarih
Gazetecilik
Retrovirüs
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın