Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlar, Primat Akrabalarından Neden Daha Az Uyur?

İnsanlar, Primat Akrabalarından Neden Daha Az Uyur? National Geographic
9 dakika
3,316
Tüm Reklamları Kapat

Nambiyada'ki avcı-toplayıcı San kabilesinde insanlar; telefon, televizyon, bilgisayar gibi modern teknolojilere sahip olmamalarına rağmen teknoloji ve şehir yaşantısı dolayısıyla geç saatlere kadar ayakta kalan modern yaşantıya sahip bir insan ile neredeyse eşit süre uyuyor. Toronto Mississauga Üniversitesi'nden evrimsel antropolog David Samson'a göre araştırmalar; türümüzün evrimleştiği çevreye çok benzeyen, endüstriyel olmayan toplumlarda yaşayan insanların tipik olarak bir gecede yedi saatten az uyuduklarını gösteriyor - ki bu, primat akrabalarımızı düşündüğümüzde şaşırtıcı bir rakam.

Bilim insanlarının bugüne kadar yaptığı araştırmalara göre biz insanlar, insan-harici maymunlar ve lemurlar gibi diğer primatlarla karşılaştırıldığında daha az uykuya ihtiyaç duyuyoruz. Örneğin şempanzeler günlük ortalama 9,5 saat, pamuk başlı tamarinler 13 saat, baykuş maymunları ise yaklaşık 17 saat uyuyor.

Tüm Reklamları Kapat

Uyku, insan sağlığı ve esenliğinin vazgeçilmez bir yönüdür ve hiç şüphesiz çok önemlidir. Uyku sırasında vücut hem fiziksel hem de zihinsel olarak kendini onarabilir ve yenileyebilir. Sağlıklı bir bağışıklık sistemini sürdürmek, ruh halini düzenlemek ve genel bilişsel işlevi desteklemek için yeterli uyku gereklidir. İyi bir gece uykusu boyunca, beynimiz belirli aşamalar arasında geçiş yapar ve her biri sırasında belirli beyin aktiviteleri gerçekleşir. Uykuya dalmaya başladığımızda, hızlı olmayan göz hareketi (NREM) aşamasına gireriz. Bu süre zarfında vücudumuz soğuyacak ve korna sesi veya havlayan köpek gibi rahatsızlıklara nispeten daha az tepki verecektir. Ancak, biz uyurken biri bize vursa çoğumuz kolayca irkilerek uyanırız. Zamanla, NREM uykusunun daha derin hallerine sürükleniriz. Yaklaşık bir saat sonra beynimiz hızlı göz hareketi (REM) aşamasına girer. REM uykusu sırasında gözlerimiz kapalı göz kapaklarımızın arkasında hızla ileri geri hareket eder. Bu dönemde uyanma eşiği daha düşüktür ve genellikle rüya gördüğümüzü hatırlarız.

Ancak mevcut tahminlerin aksine, beyin büyüklüğü ve diyet gibi faktörlere dayanan tahmine dayalı bir primat uykusu modeli, insanların her 24 saatte yaklaşık 9,5 saat uyuması gerektiği sonucuna varmıştır.[1] Yani, yapılan bu araştırmadaki filogenetik tahmin analizi; vücut kütlesi, avlanma riski, beyin büyüklüğü, yiyecek arama gereksinimleri, cinsel seçilim ve diyet gibi faktörleri hesaba katarak insanların bizim boyutumuzdaki bir primat için beklenenden daha az uyuduğunu doğruladı.

Tüm Reklamları Kapat

Samson ve diğerler bilim insanlarının primatlar ve endüstriyel olmayan insan popülasyonları üzerinde yaptığı araştırmalar, insanların uykuya dair tuhaf alışkanlıklarını ortaya çıkardı. En yakın akrabalarımızdan daha az uyumamıza ek olarak, uykumuzun daha büyük bir kısmını REM adı verilen uyku fazında geçiriyoruz. Bu davranışların nedenleri hala tartışmalı ancak bu sorunun cevabı, nasıl insan olduğumuzun hikayesinde aranabilir.

Primatların uyku süreleri.   24 saatlik bir süre içinde, yukarıda görebileceğiniz üzere insan, üzerinde çalışılmış tüm primatlar arasında en az uyuyan türdür. Bununla birlikte, tutsak primatlar üzerinde yapılan araştırmalar, vahşi yaşamdaki uyku alışkanlıklarının doğru bir görüntüsünü vermeyebilir.
Primatların uyku süreleri.
24 saatlik bir süre içinde, yukarıda görebileceğiniz üzere insan, üzerinde çalışılmış tüm primatlar arasında en az uyuyan türdür. Bununla birlikte, tutsak primatlar üzerinde yapılan araştırmalar, vahşi yaşamdaki uyku alışkanlıklarının doğru bir görüntüsünü vermeyebilir.
Smithsonian Magazine

Ağaçlardan Yere İnsan Uykusunun Yolculuğu

Milyonlarca yıl önce atalarımız ağaçlarda yaşıyor ve muhtemelen ağaçlarda uyuyorlardı. Bugün görebildiğimiz üzere şempanze ve diğer büyük maymunlar, genellikle dalları kırıp eğerek yaptıkları kâse şeklindeki ağaç yataklarında veya platformlarında uyuma eğilimindedirler. Bu yapılar, maymunlar için hem güvenli hem de rahat bir ortam sağladığı gibi modern yatakları da anımsatmaktadır.[2]

Buna ek olarak, goriller gibi bazı insansı maymunlar yere de yatak yapabilir, ancak bunlar yine de ağaçta yaşayan hayvanlardır ve zamanlarının çoğunu ağaçlarda geçirirler. Bilim insanları, primatların insan evrimi sürecinde zekalarının gelişmesiyle birlikte uyku düzenlerinin de değiştiğini öngörmektedirler. Küçük maymun türleri daha erken evrimleşmiştir ve bu nedenle uyku alışkanlıkları, uyku evriminin daha erken aşamalarını yansıtır şekildedir. Bu küçük maymunlar, dallarda veya geçici yerlerde uyuma eğilimindedir ve bu da onların uzun süreli uyumasına fırsat vermez; çünkü bu tür yerler yırtıcı hayvanlar veya diğer çevresel faktörlere karşı savunmasızdır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

BBC

Daha sonraları, atalarımız yerde yaşamak için ağaçlardan inmek zorunda kalmış ve haliyle yerde uyumaya başlamışlardır. Başka bir deyişle, zaman içinde maymunlar daha güvenli ve sabit yerlerde uyuma alışkanlığı geliştirerek daha derin ve uzun uyku deneyimlerini yaşamaya başladılar. Bu durum, ağaçlarda uyumanın getirmiş olduğu aslanlar gibi yırtıcı hayvanlara karşı daha korunaklı olmak gibi birçok avantajdan mahrum kalmalarına sebep oldu. Öte yandan atalarımızın fosilleri onların ne kadar uyuduklarını göstermediğinden antropologlar, eski insanların nasıl uyuduğunu öğrenmek için onlara en yakın örnekler olan endüstriyel olmayan toplumları incelemektedirler.

2015 yılında yapılan bir araştırma Bolivya'daki Tsimane yerlileri, Namibya'daki San kabilesi ve Hadza kabilesi gibi topluluklarda uyku alışkanlıklarını inceledi. Bu araştırma, üç farklı kabilenin uyku alışkanlıklarını kapsamlı bir şekilde değerlendirdi. Elde edilen verilere göre, bu üç toplulukta ortalama uyku süresi yalnızca 5,7 ile 7,1 saat arasında değişiyordu.[3]

Samson, 2018'de yaptığı bir analizde bunu REM dışı zamanı devre dışı bırakarak yaptığımızı ortaya koymuştu. REM, rüya ile en çok ilişkilendirilen uyku evresidir ve bu durum, eğer diğer primatlar da bizim gibi rüya görüyorsa, gece boyunca rüya görme oranımızın onlardan daha yüksek olabileceği anlamına gelir.

2021 Yıllık Antropoloji Derlemesinde Samson, insan uykusunun nasıl evrimleştiğini açıklamak için, Sosyal Uyku Hipotezini ortaya koydu. Bu hipotez, insan uykusunun evriminin güvenlik ile ilgili olduğunu iddia ediyor. Samson kısa ve esnek zamanlanmış yoğun uykunun, muhtemelen insanlar yerde uyumaya başladıklarında avlanma tehdidi nedeniyle geliştiğini söylüyor. Bunun haricinde, karada güvenli bir şekilde uyumanın bir başka anahtarının da grup halinde uyumak olduğunu düşünüyor ve bunu şöyle ifade ediyor:[4]

İlk insan kamplarını ve gruplarını bir salyangoz kabuğu gibi düşünmeliyiz.

İnsan toplulukları, büyük olasılıkla basit barınakları paylaşarak birlikte yaşamanın güvencesinin farkına vardılar. Ateşin sıcaklığı ve böcekleri uzak tutma etkisiyle insanlar korunaklı bir alanda dinlenebilir, bir grup üyesi uyurken diğerleri nöbet tutma görevini üstlenebilirdi. Ayrıca bu sosyal uyuma kabukları, eski atalarımızın Afrika'dan daha soğuk bölgelere göçlerini de kolaylaştırmış olabilir. Bu bağlamda, uykunun insan evrimi hikayesinde kritik bir alt öykü olduğu da düşünülebilir. Bu konu üzerine Samson şöyle söylüyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bu sosyal kabuğun güvenliği içinde, istediğiniz zaman gelip bir şekerleme yapabilirsiniz.

2008 yılında gerçekleştirilen bir araştırma, yırtıcı hayvanların tehdidi altında bulunan memelilerin genellikle daha az uyuma eğiliminde olduğunu gösterdi. Ancak, bu bulgunun insanların diğer primat türlerine göre daha az uyuma eğilimini ne kadar açıkladığı hâlâ tam olarak anlaşılmış değil. Araştırmacılar, mevcut uyku verilerinin genellikle esaret altındaki hayvanlar üzerinde elde edildiğini vurgulayarak, vahşi doğada hayvanların uyku davranışları hakkında daha fazla bilgi edinmenin önemini vurguluyorlar.[5]

Ayrıca hayvanat bahçesi veya laboratuvar koşullarının, hayvanların stres veya sıkıntı nedeniyle uyku düzenlerini bozabileceği ve buralarda yapılan ölçümlerin bu etkenleri yansıtmayacağı üzerinde de duruluyor. Bu nedenle, elde edilen verilerin sınırlamalarını göz önünde bulundurarak insanların uyku alışkanlıklarının diğer primat türlerine kıyasla ne kadar farklı olduğu konusunda kesin bir yargıya varmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyuluyor.

Bu bağlamda, 2008 yılında gerçekleştirilen başka bir çalışma da bize önemli bilgiler sağlıyor. Bu çalışmada üç adet vahşi tembel hayvana EEG cihazları takılarak yapılan araştırma sonucunda, hayvanların günde yaklaşık 9,5 saat uyuduğu görülmüştü. Ancak daha önce esaret altındaki tembel hayvanlar üzerinde yapılan bir çalışma neredeyse günde 16 saatlik uyku süresi kaydetmişti.

Bu nedenle daha fazla vahşi hayvan verisinin elde edilmesi, uyku araştırmacılarına yardımcı olabilir. Ancak araştırmacılar, vahşi primatların bu tür cihazları çıkarmaya yönelik tepkilerini de göz önüne alarak bu tür çalışmaların teknik olarak zorlu olabileceğine dikkat çekiyor. Belki de bilim insanları vahşi primatların uyku alışkanlıkları hakkında daha detaylı verilere sahip olsalardı insanların uyku sürelerinin diğer primat türlerine kıyasla o kadar da istisnai derecede kısa olmayabileceği sonucuna varabilirlerdi.[6]

Tüm Reklamları Kapat

Tüm bunlara ek olarak unutmamak gerekir ki ne kadar uyuduğumuz ile ne kadar uyumak istediğimiz farklı sorulardır. Birçok insan her ne kadar uyumasa bile günün hatırı sayılır bir kısmını yatakta geçirir. Samson ve diğer araştırmacılar, Hadza kabilesi üyelerine kendi uyku durumları hakkındaki görüşlerini sordular. 37 kişilik gruptan 35 kişi, uyku ihtiyaçlarını "tam anlamıyla yeterli" olarak değerlendirdi. 2017 yılında yapılan bir çalışmada, bu bireylerin gecede ortalama olarak yaklaşık 6,25 saat uyku aldığı rapor edildi. Ancak bu kişiler sürekli olarak uyanarak bu 6,25 saatlik uyku süresini elde etmek için en az 9 saat boyunca yataklarında vakit geçirdiler.[7]

Hadza kabilesi insanları.
Hadza kabilesi insanları.
Wikipedia

Ancak 2016 yılında Chicago'da yaklaşık 500 kişi üzerinde yapılan bir araştırma, insanların neredeyse tüm zamanlarını yataklarında gerçekten uyuyarak geçirdiklerini ve Hadza kabilesi üyeleriyle en azından aynı miktarda toplam uyku aldıklarını ortaya koydu. Yani, uyku süresi açısından Hadza kabilesi ile benzer bir durumdaydılar. Fakat ilginçtir ki, 2020 yılında ABD'deki yetişkinlerin katıldığı bir ankette neredeyse katılımcıların yüzde 87'si, haftada en az bir gün dinlenmiş hissetmediklerini belirttiler.[8] Bu sonuç uyku kalitesi ve dinlenme hissinin uyku miktarının ötesinde, daha karmaşık etkenlerle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir.

Peki bu, neden böyle? Samson ve diğer araştırmacılar uyku problemlerimizin stres veya sirkadiyen ritim bozuklukları gibi faktörlere bağlı olabileceğini vurguluyorlar. Uykuya dalarken yaşadığımız zorluklar, evrimsel süreçte şekillenen uyku düzenlerimizin günümüz yaşam tarzıyla çatıştığına işaret ediyor olabilir. İnsan uyku evriminin daha ayrıntılı bir şekilde anlaşılması, insanların daha iyi bir dinlenme deneyimi yaşayabilmelerine yardımcı olabilir veya zaten sahip oldukları dinlenmeyi daha olumlu bir şekilde değerlendirmelerine katkı sağlayabilir.

Bu bağlamda, Kuzey yarımküre ve Batı toplumlarında birçok insanın uyku sorunlarını ciddi bir şekilde ele aldığı gözlenmektedir. Ancak belki de uykusuzluk, örneğin aslında evrimsel bir avantaj olan aşırı tetikte olma durumunu ifade ediyor olabilir. Bu perspektife göre, atalarımızın savanda uyurken aşırı tetikte olmanın gerçekten adaptif bir özellik olduğunu düşünmek mümkündür.

Bu araştırmaların ışığında, uyku kalitesi ve dinlenme hali üzerine odaklanmanın önemi ortaya çıkmaktadır. Modern yaşam tarzı ve evrimsel geçmişimiz arasındaki uyumsuzluk, uyku sorunlarını da beraberinde getiriyor olabilir. Ancak daha iyi bir uyku deneyimi elde etmek ve dinlenme hissini artırmak, atalarımızın uyku düzenlerine daha fazla dikkat etmeye ve uyumlu bir yaklaşım benimsemeye değer olabilir. Sonuç olarak uyku evrimi konusundaki bu çalışmalar, insanların uyku alışkanlıklarını daha iyi anlamamıza ve daha sağlıklı bir uyku deneyimi yaşamalarına yardımcı olabilir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
66
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 22
  • İnanılmaz 7
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Smithsonian Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. L. Nunn, et al. (2018). Sleep In A Comparative Context: Investigating How Human Sleep Differs From Sleep In Other Primates. Wiley, sf: 601-612. doi: 10.1002/ajpa.23427. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. R. Samson, et al. (2014). Chimpanzees Preferentially Select Sleeping Platform Construction Tree Species With Biomechanical Properties That Yield Stable, Firm, But Compliant Nests. Plos One. doi: 10.1371/journal.pone.0095361. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ G. Yetish, et al. (2015). Natural Sleep And Its Seasonal Variations In Three Pre-Industrial Societies. Current Biology, sf: 2862-2868. doi: 10.1016/j.cub.2015.09.046. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. R. Samson. (2021). The Human Sleep Paradox: The Unexpected Sleeping Habits Of Homo Sapiens. Annual Reviews, sf: 259-274. doi: 10.1146/annurev-anthro-010220-075523. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ I. Capellini, et al. (2008). Phylogenetic Analysis Of The Ecology And Evolution Of Mammalian Sleep. Evolution, sf: 1764-1776. doi: 10.1111/j.1558-5646.2008.00392.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ N. C. Rattenborg, et al. (2008). Sleeping Outside The Box: Electroencephalographic Measures Of Sleep In Sloths Inhabiting A Rainforest. The Royal Society, sf: 402-405. doi: 10.1098/rsbl.2008.0203. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. R. Samson, et al. (2017). Hadza Sleep Biology: Evidence For Flexible Sleep-Wake Patterns In Hunter-Gatherers. Wiley, sf: 573-582. doi: 10.1002/ajpa.23160. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. R. Carnethon, et al. (2016). Disparities In Sleep Characteristics By Race/Ethnicity In A Population-Based Sample: Chicago Area Sleep Study. Sleep Medicine, sf: 50. doi: 10.1016/j.sleep.2015.07.005. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/09/2023 23:16:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/13784

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ses
Cinsellik
Kütle
Risk
Kan
Kedi
Kimya Tarihi
Paleontoloji
Nöron
Sinir Hücresi
Yüz
Yavru
Türlerin Kökeni
İspat
Hastalıkların Tedavisi
Şeker
Teyit
Sürüngen
Doku
Uterus
Ekonomi
Savunma
Doğa Yasaları
Karar Verme
Haber
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Uzayda Yaşam Dibimizde Olabilir mi?
Uzayda Yaşam Dibimizde Olabilir mi?
Zırvasız Bilim: Deprem Tahmini? Uzaylılardan Sinyal? Aspartam ve Kanser?
Zırvasız Bilim: Deprem Tahmini? Uzaylılardan Sinyal? Aspartam ve Kanser?
Siz Ne Kadar Ortalama İnsansınız? | Galton Panosu!
Siz Ne Kadar Ortalama İnsansınız? | Galton Panosu!
Ay'a Dev Bir Teleskop İnşa Edebilir miyiz?
Ay'a Dev Bir Teleskop İnşa Edebilir miyiz?
Sandığınız Kadar Boş Değilsiniz!
Sandığınız Kadar Boş Değilsiniz!
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Preston, et al. İnsanlar, Primat Akrabalarından Neden Daha Az Uyur?. (16 Ağustos 2023). Alındığı Tarih: 29 Eylül 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/13784
Preston, E., Selçukoğlu, A. K., Alparslan, E. (2023, August 16). İnsanlar, Primat Akrabalarından Neden Daha Az Uyur?. Evrim Ağacı. Retrieved September 29, 2023. from https://evrimagaci.org/s/13784
E. Preston, et al. “İnsanlar, Primat Akrabalarından Neden Daha Az Uyur?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 16 Aug. 2023, https://evrimagaci.org/s/13784.
Preston, E.. Selçukoğlu, Alper Kaan. Alparslan, Eda. “İnsanlar, Primat Akrabalarından Neden Daha Az Uyur?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, August 16, 2023. https://evrimagaci.org/s/13784.
Geri Bildirim Gönder
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close