İnsan Türü, Diğer Primatlara Göre Metabolik Açıdan Suyu Neden Daha Verimli Kullanıyor?

Su İhtiyacı Konusunda İnsanlar, Kuzenlerine Göre Neden Daha Başarılı?

İnsan Türü, Diğer Primatlara Göre Metabolik Açıdan Suyu Neden Daha Verimli Kullanıyor? Spains News
Yazar Carly Cassella
4 dakika
2,155 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

"Bilge insan" olarak da bilinen türümüzün (Homo sapiens) beyni, vücudumuza oranla çok büyüktür; yaklaşık bir sayı vermemiz gerekirse, hayvanlar aleminin geneline bakıp da gördüğümüz ortalama beyin:vücut oranından yola çıkarak türümüzden beklenenden ortalamada 7.5 kat büyüktür![1] Bu devasa beynimiz, duyu organlarından ve vücudun içinden gelen verileri işleyip, anlamlı sonuçlar üretebilmek için inanılmaz yüksek miktarda enerji tüketir; öyle ki, beynimiz vücudumuzun sadece %2'sini oluştururken, enerji sarfiyatımızın %20'sinden tek başına sorumludur.[2] Yani anlayacağınız beynimiz, yakın akrabamız olan türlerden çok daha fazla kaloriye ihtiyaç duyuyor. Fakat su (H2O) için durum, bunun tam tersi!

Current Biology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre vücudumuz, kuzenlerimiz olan diğer primatlara nazaran günlük metabolik faaliyetleri için daha az suya ihtiyaç duyuyor.[3] Araştırmacıların tespit ettiğine göre insanlar, günlük ortalama 3 litre (12 bardak) su tüketiyor (bu tüketime, besinlerden aldığınız sıvılar da dahil). Diğer yandan şempanzeler (Pan troglodytes), bonobolar (Pan paniscus) ve goriller (Gorilla sp.), bunun neredeyse iki katını tüketiyor!

Şempanzelerin vücutları insanlara kıyasla daha zayıf olsa da, insanlardan daha yavaş kalori yaktıkları görülüyor.
Şempanzelerin vücutları insanlara kıyasla daha zayıf olsa da, insanlardan daha yavaş kalori yaktıkları görülüyor.
Science

İlginçtir, insanlar yaklaşık 10 kat daha fazla ter bezine sahip olmasına rağmen, 10 kat daha fazla suya ihtiyaç duymuyorlar! Hatta ortam sıcaklığı, vücut yüzey alanı ve aktivite seviyeleri göz önünde bulundurulduğunda, kendilerinden beklenenden çok daha az suya gereksinim duyuyorlar. Araştırmacılar, diğer primatlar ile karşılaştırıldığında, insanlarda daha az su devir hacmi ve besin başına alınan birimde daha az su bulunduğuna parmak basıyor.

Reklamı Kapat

Söz konusu bulguların ışığında, ilkin insansıların bir şekilde vücut sıvılarını daha verimli kullanma becerisi kazandığı, bu sayede kurak iklimlere göç edebildiği düşünülüyor. Fakat bu sürecin reseptör ve hücresel boyutu netleşmiş değil. Duke Üniversitesi'nden çalışmanın baş yazarı ve evrimsel antropolog Herman Pontzer, şöyle diyor:

İlk insanlar, kuru ve savan iklimlerde geçimini sağlamaya başladığından, su olmadan biraz daha uzun süre yaşayabilmek bile büyük bir avantaj olurdu.
Plastik şişeden su içen bir primat.
Plastik şişeden su içen bir primat.
Fine Art America

Bu çalışmada araştırmacılar, 72 primatın günlük su devinimini takip etti; yani vücuda ne kadar su alındığı ve ne kadar suyun vücuttan atıldığını gözlemlediler. Bunu, çift işaretlenmiş döteryum ve oksijen-18 izotoplarıyla gerçekleştirdiler. Bu sayede besinlerden ne kadar su alındığı ve ne kadar suyun ter bezlerinden, idrardan ve gastrointestinal (sindirim) sisteminden atıldığı hesaplandı.

Sonuçlar, aynı oranda su içen ve çok çeşitli işlere sahip (avcı-toplayıcı, çiftçi, memur) 309 insan ile karşılaştırıldı. Kültürel nedenlerle dikkate değer miktarda su içen (erkekler için günde 9 litreden fazla ve kadınlar için günde yaklaşık 5 litreden fazla) Ekvador kırsalındaki küçük bir yetişkin örneği arasında bile, genel su/enerji oranı hala başka yerlerdeki insanlarla eşleşiyordu. Yani tüketilen her kalori için yaklaşık 1,5 mililitre. Hatta, diğer primatların sütünde bile su/enerji oranı yüzde 25 daha düşük!

Bulguların gösterdiğine göre, insan vücudunun susuzluk tepkisinin bir şekilde zaman içinde "yeniden ayarlandığı", diğer primat kuzenlerimize göre kalori başına daha az su isteyebileceğimiz anlamına geliyor.

Bering Boğazı'ndan Amerika'ya göçün resmedildiği bir illüstrasyon.
Bering Boğazı'ndan Amerika'ya göçün resmedildiği bir illüstrasyon.
NPR

Yağmur ormanlarında primatlar, suyun büyük miktarını bitkilerden karşılıyorlar. Bu sayede doğrudan su içmeden günler, hatta aylar geçirebiliyorlar. Fakat insanlar hiç su tüketmeden yaklaşık 3 günden fazla yaşayamazlar (bireyin metabolizması ve su ihtiyacı ile değişebilir). Çünkü tükettiğimiz besinler, diğer primatların tükettikleri besinlere nazaran su açısından oldukça fakir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu da, kuzenlerimize nazaran daha fazla “sıvı” tüketmemiz gerektiği anlamına geliyor. Dolayısıyla nehir veya göl kenarındaki yaşantımızdan fazla uzaklaşamadığımız anlamına geliyor. Araştırmacılardan Pontzer, bunu bir tür "ekolojik tasma" olarak nitelendiriyor. Sonuçta doğal seçilim, insan türüne su ihtiyacı daha az olan bir metabolizma atfetmiş olmalı ki, bu sayede popülasyon sayısı hızla artan insanların daha uzak bölgelere göç etme olanağı olsun. Daha doğru ifadesiyle, suyu daha verimli kullanan popülasyonlar hayatta kalmış, nesillerini aktarabilmiştir.

Dış burun anatomisi.
Dış burun anatomisi.
Netter Anatomi Atlası

Ayrıca bu adaptasyonun bir de anatomik nedeni var: Diğer primatların aksine insanlar belirgin eksternal burun kıkırdağına sahiptir. Bu da nefes alırken daha az su buharı kaybına neden oluyor. Bu kalıcı burun kıkırdağı, ilk olarak 1.6 milyon yıl öncesine ait Homo erectus fosillerinde görülmüştür. O tarihten itibaren eksternal burun yapısı seçilim göstermiş ve uzun yolculuklarda su geri dönüşümü açısından verim kazanmıştır.

Nazal pasajlar içindeki geniş alanlar, havayı soğutarak daha fazla su buharı geri emilimi sağlamaktadır. Yani soluduğumuz nefesten, su buharını kuzenlerimize oranla daha verimli geri emebiliyoruz. Susuzluk tepkimize ek olarak, bu yeni burunların insanların kurak ortamlarda daha aktif olmasına izin vermede çok önemli rol oynadığı düşünülüyor. Araştırmanın sonuçları muhteşem bilgiler sunsa da, henüz netleşmesi gereken bir sürü ayrıntı mevcut. Cevapların tamamını öğrenemesek de en azından hangi soruyu sormamız gerektiğini anlamış olduk...

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 22
  • İnanılmaz 6
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Bilim Budur! 5
  • Muhteşem! 3
  • Umut Verici! 2
  • İğrenç! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: ScienceAlert | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/10/2021 14:52:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10240

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Kanıt
Amerika
Tahmin
Mers
Kimyasal
Doğa Yasaları
Mit
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Aile
Parçacık
Süpernova
Klinik Mikrobiyoloji
Balık Çeşitliliği
Doğru
Balıklar
Cinsiyet Araştırmaları
İklim Değişikliği
Canlılık Cansızlık
Kütle
Hidrotermal Baca
Karanlık
Endokrin Sistemi
Nasa
Çin
Fotosentez
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın