Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Cheddar Adamı Kimdir? 10.000 Yıllık Cheddar Adamının Torunları Hala Yaşıyor Olabilir mi?

Cheddar Adamı Kimdir? 10.000 Yıllık Cheddar Adamının Torunları Hala Yaşıyor Olabilir mi? Original People
Cheddar Adamı (sol) ve hayattaki torunu Adrian Targett
6 dakika
5,423
Tüm Reklamları Kapat

Cheddar Adamı, ismini ünlü Çedar (Cheddar) peynirlerinden almıyor! Aslında hem çedar peyniri, hem de Cheddar Adamı, isimlerini aynı yerden alıyorlar; Cheddar kasabası. İngiltere'nin Somerset şehrinde bulunan Cheddar kireç taşı vadisi, çok konuşulan Cheddar Adamı'nın yattığı yerdi. 1903 yılında Gough Mağarası'ndan çıkarılan kalıntıların bu kadar önemli olmasının en önemli sebeplerinden birisi, İngiltere'nin en eski eksiksiz insan iskeleti olmasından kaynaklanıyor. Ama Cheddar Adamı'nın ünü sadece bundan kaynaklanmıyor.

Cheddar Adamı, bizim gibi Homo sapiens türüne mensuptur. Günümüz Britanya yerli halkının atalarını oluşturan topluluğun üyesiydi. İskeletinin bu denli korunmuş olması hem onun portresinin çizilebilmesine, hem Britanya halkının ataları hakkında bilgi edinilmesine, hem de Mezolitik Çağ'da Britanya'daki yaşam hakkında fikir sahibi olunmasına imkan sağlamıştır.

Cheddar Adamı'nın kafatası.
Cheddar Adamı'nın kafatası.
NHM

Britanya adası o zamanlar Avrupa ana karasına bağlıydı ve yoğun bir şekilde ormanlık alan içeriyordu. O zamanların insan toplulukları ise avcı-toplayıcılık yaparak hayatlarını sürdürüyorlardı. Diyetlerinde tohum ve kuruyemişin yanı sıra kızıl geyik, yaban öküzü ve bazı tatlı su balıkları bulunuyordu. Günümüz Britanya yerli halkının ataları hayatlarını bu koşullarda sürdürüyorlardı. Ten renkleri ise çoğu insanın beklediği gibi değildi.

Tüm Reklamları Kapat

Esmer Deri Rengi ve Mavi Gözler

Cheddar Adamı, yaklaşık 166 cm boyundaydı. Hafif kıvırcık siyah saçları, parlak mavi gözleri ve esmer bir teni rengi vardı. O zamanlar Avrupa'daki tüm insanlar gibi, Cheddar Adamı da laktoz intoleransına sahipti ve sütü sindiremiyordu.

Cheddar Adamı, 20'li yaşlarında ölmüştü. Ölüm sebebi ise tam olarak bilinmemektedir. Alnında bir delik bulunmaktadır; ama bunun kazı sırasında kazayla olmuş olabileceği de düşünülmektedir. Savaş, kavga veya ritüel nedeniyle öldürüldüğü yönünde fikirler vardır, ancak henüz hiçbiri kesin değildir.

Cheddar Adamı'nın Genetiği

Normal koşullarda bir organizma öldükten sonra, DNA parçalanmaya başlar. Ayrıca sıcaklık ve nem, verilerin tespit edilmesinde de büyük bir değişim yaratır. Gough Mağarası'nın sürekli serin koşulları ve doğal mineral birikintilerinin katmanları, Cheddar Adamı'nın DNA'sının korunmasına yardımcı olmuştu. Cheddar Adamı'yla ilgili çalışmalarda yer alan Dr. Selina Brace, DNA eldesini şu şekilde açıklıyor:

Bir insandan veya hayvandan antik DNA çıkarmak için aradığınız şey, içindeki DNA'yı olabildiğince korumuş olabilecek yoğun bir kemiktir. Eskiden kalın kemikler ve mine DNA'yı oldukça sağlam tuttuğu için bacak kemiklerini veya dişleri kullanırdık, ancak son iki yılda insan vücudundaki en yoğun kemik olan temporal kemiğin petröz parçası veya iç kulak kemiğini kullanmaya geçtik. Ancak bu, altın bir yumurta anlamına gelmez. Her zaman işimize yarayacak DNA'yı alamayabiliriz. Fakat ceset, serin ve sabit bir sıcaklığın olduğu DNA'nın korunması açısından iyi bir ortama bırakılmışsa, o zaman petröz bölge yararlı antik DNA bulmak için iyi bir yerdir.
Cheddar Adamı'nın iskeleti
Cheddar Adamı'nın iskeleti
Independent

DNA'yı elde ettikten sonra Selina Brace ve ekibi, Cheddar Adamı'nın DNA'sının bir gen kütüphanesini oluşturmak ve bulduklarını modern bir insan genomuna karşı haritalamak için genom boyunca rastgele dağıtılan milyonlarca DNA parçasının tanımlanmasını içeren yeni nesil dizilimler kullandı. Dr. Tom Booth bu DNA birleştirme sürecini şu şekilde anlatıyor:

Tüm Reklamları Kapat

Çok fazla genetik verimiz var; ama ne aradığınızı biraz bilmeniz gerekiyor. Özellikle fiziksel özellikleri gösteren eğlence amaçlı bir DNA testi yaptırdım ve testi yapan şirket değerlendirmelerini yapmak için kullandıkları belirteçleri yararlı bir şekilde listeledi. Bu belirteçlerin listesini Cheddar Adamı'nın bir portresini geliştirmemize yardımcı olması için kendi biyoinformatik laboratuvarımıza göndermeyi başardık.
Kennis & Kennis tarafından yapılan Cheddar Adamı'nın 3 boyutlu modelinin rekonstrüksiyonu.
Kennis & Kennis tarafından yapılan Cheddar Adamı'nın 3 boyutlu modelinin rekonstrüksiyonu.
Natural History Museum

Yapılan çalışmalar, Britanya halkının genlerinin hala %10 oranında Cheddar Adamı'nın da yaşadığı avcı-toplayıcı topluluk ile ortak olduğunu gösterdi. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, genlerin direkt Cheddar Adamı'ndan değil, topluluktan nesillerce aktarılmış olmasıdır.

Madem avcı-toplayıcı atalar esmer tenliydi, Britanyalılar açık ten renklerine nasıl sahip oldular? Natural History Museum'dan Chris Stringer, bunu, Britanya kıyılarına gelen çiftçi halklar ile açıklıyor:

Bu çiftçi insanlar, yalnızca bir veya iki tahıl mahsulüne dayalı nispeten zayıf diyetlere sahip olacaklardı ve D vitamininden yoksun kalacaklardı. Buna karşılık, avcı-toplayıcılar, sayıca az olsalar da, muhtemelen çok sayıda balık ve karaciğer içeren diyetlere sahiptiler. Diyetleri D vitamini açısından zengindi. Cheddar Adamı'nın sağlıklı dişleri vardı, bu da iyi bir diyetin göstergesidir. D vitamini açısından düşük diyetler, yumuşak kemikler, iskelet deformiteleri ve diğer problemler geliştirecek olan bu erken çiftçiler üzerinde bir etkiye sahip olacaktı. Bununla birlikte, güneş ışığına tepki olarak cildimizin altında D vitamini de oluşur.

Sonuç olarak, beslenmeden yoksun çiftçi halk, D vitaminini artırmak için daha açık ten rengi ile seçilim gösterdi; koyu deri rengi için gen varyantları kayboldu. Daha açık ten rengi için genler bu çiftçi insanlar tarafından kıyılarımıza getirildi. Çiftçilik, o günlerde daha zayıf beslenme biçimleri sunmuş olabilir, ancak aynı zamanda, avcı-toplayıcı olarak yaşayanlara kıyasla, bölgede çok daha fazla sayıda insanın yaşamasına olanak sağladı. Başka bir deyişle, sayıları fazlaydı ve bu nedenle Britanya'da çiftçilik yerleştiğinde daha açık ten rengine sahip olan genler nüfusta çoğunluk haline geldi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaşayan Torunu!

Britanya halkının genlerinin %10'unu Cheddar Adamı'nın da yaşadığı atasal topluluktan aldığını söylemiştik. Genlerü direkt Cheddar Adamı'ndan değil, topluluktan nesillerce aktarılmıştı. Ancak araştırmacıların aklına bir soru takılmıştı: Acaba Cheddar kasabasında, Cheddar Adamı'na direkt akraba insanlar hala yaşıyor olabilir miydi? Bu sorunun peşine düşen araştırmacılar, Cheddar kasabasının yolunu tuttu.

Tarih öğretmeni olan Adrian Targett ve öğrencileri.
Tarih öğretmeni olan Adrian Targett ve öğrencileri.
The Guardian

Araştırmacılar burada mitokondriyal DNA araştırmaları yaparak bir iz bulmaya çalıştılar. Mitokondriyal DNA sadece anneden geçtiği için geçmişe doğru izi sürülebilirdi. Bu konuyu şuradaki yazımızda açıklamıştık ("Babadan mtDNA geçişi olabilir mi?" sorusu hakkında buradaki yazımıza göz atabilirsiniz).

Bilim insanları, Cheddar Adamı'nın azı dişlerinden birinin boşluğundan alınan genetik materyali kullanarak, tarih öğretmeni olan Adrian Targett'ın doğrudan Cheddar Adamı'nın soyundan geldiğini tespit edebildiler. Targett ve Cheddar Adamı ortak bir dişi ata paylaşıyordu. Bu da demek oluyordu ki Cheddar Adamı'nın soyu yaklaşık 300 nesil boyunca Cheddar kasabasında devam etmişti. Targett ise kendisi ile Cheddar Adamı'nın fiziksel olarak benzediği söyleyip şunları ekledi:

Kesinlikle bir aile benzerliği olduğunu görebiliyorum. Bu burun, benimkine benziyor. Ve ikimiz de o mavi gözlere sahibiz. Kuzenlerimin fotoğraflarına baktığınızda Cheddar Adamı'nın modeliyle kesinlikle bir benzerlik var. Açıkçası benim saçlarım çok daha gri ama bu atamın 20'li yaşlarında öldüğü düşünülecek olursa, bu çok normal.

Bunun gibi iyi korunmuş fosiller ve gelişen teknolojinin ışığında her geçen gün yeni bilgiler almaya devam ediyoruz. Yapılan araştırmalar devam ettikçe yeni bilgiler gelmeye ve sorularımıza yanıt olmaya devam edecektir!

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
28
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 24
  • İnanılmaz 16
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Güldürdü 2
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: Natural History Museum, London | Arşiv Bağlantısı
  • R. McKie. Cheddar Man Changes The Way We Think About Our Ancestors. (10 Şubat 2018). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2021. Alındığı Yer: the Guardian | Arşiv Bağlantısı
  • J. Naish. Meet My Ancestor Cheddar Man: Separated By 10,000 Years But Linked By Dna, The Somerset History Teacher Who Says 'Just Look At The Family Resemblance'. (7 Şubat 2018). Alındığı Tarih: 12 Temmuz 2021. Alındığı Yer: Daily Mail | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/05/2024 17:48:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10725

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Hızlı
Mantar
Kartal
Gün
Bilgi
Işık Yılı
Bağırsak
Coronavirus
Araştırmacılar
Erkek
Halk Sağlığı
Doktor
Teşhis
Jeoloji
Aslan
Kültür
Virüs
Vaka
Samanyolu Galaksisi
Balina
Gerçek
Evren
Travma
İhtiyoloji
Karbonhidrat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
K. Lotzof, et al. Cheddar Adamı Kimdir? 10.000 Yıllık Cheddar Adamının Torunları Hala Yaşıyor Olabilir mi?. (13 Temmuz 2021). Alındığı Tarih: 19 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10725
Lotzof, K., Kaçıra, G., Türkoğlu, P. (2021, July 13). Cheddar Adamı Kimdir? 10.000 Yıllık Cheddar Adamının Torunları Hala Yaşıyor Olabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved May 19, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10725
K. Lotzof, et al. “Cheddar Adamı Kimdir? 10.000 Yıllık Cheddar Adamının Torunları Hala Yaşıyor Olabilir mi?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 13 Jul. 2021, https://evrimagaci.org/s/10725.
Lotzof, K.. Kaçıra, Göktuğ. Türkoğlu, Pedram. “Cheddar Adamı Kimdir? 10.000 Yıllık Cheddar Adamının Torunları Hala Yaşıyor Olabilir mi?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, July 13, 2021. https://evrimagaci.org/s/10725.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close