Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

“Hobbitler” Olarak Bilinen Homo floresiensis Türünün Ağız, Diş ve Çene Yapısı, Diğer İnsanlardan Ne Şekillerde Farklıydı?

“Hobbitler” Olarak Bilinen Homo floresiensis Türünün Ağız, Diş ve Çene Yapısı, Diğer İnsanlardan Ne Şekillerde Farklıydı? Wikimedia Commons
Homo floresiensis’e ait bir kafatası örneği
5 dakika
4,738
Tüm Reklamları Kapat

Kimi zaman Flores İnsanları olarak anılan Homo floresiensis türü, Endonezya'nın Flores adasında, bir opera salonu kadar büyük olan Liang Bua mağarasının geniş kubbeli tavanından bir avize gibi uzanmış sarkıtının altında, geniş bir aydınlatma jeneratörünün gürültüsü tıngırdarken, farklı dillerin fısıltıları arasında keşfedildi. 2003 yılında, elliden fazla antropolog, yerel halktan birkaç kişi ve polis eşliğinde bulunan kafataslarının, erişkin olmalarına rağmen bir Homo sapiens’ten çok daha küçük boyutta olması yeni bir Homo türünün bulunduğuna işaretti. Boyları yaklaşık 1.1 m olduğu düşünülen bu yeni türe bulundukları adanın ismi verildi: Homo floresiensis!

Boyutlarının Homo sapiens türünden daha küçük olması onların J. R. R Tolkien’in efsanevi “Yüzüklerin Efendisi” serisi ve “The Hobbit” kitabında anlattığı hayali Orta Dünya ırkı Hobbit’lere benzetilmesine neden oldu. İlk keşfedildiklerinde Down sendromlu H. sapiens örnekleri olduğu düşünüldü; ancak yapılan araştırmalarda bunun doğru olmadığı anlaşıldı ve yeni bir tür olarak adlarını evrim ağacına yazdırdılar.

Tüm Reklamları Kapat

Yalnızca fiziksel özellikleri ile değil, beyin boyutları ile de evrime dair uzun zaman boyunca kabul gören büyük beyin-gelişmiş zeka ilişkisini de sarsarak büyük spekülasyonlara sebep oldular; lakin büyük bir beyinleri olmasına rağmen alet yapımında iyi değillerdi. Buna rağmen Afrika’dan göç eden ilk hominid oldukları bilinmektedir. Zürih Üniversitesi’nden antropolog Marcia Ponce de León onlar için şöyle diyor:

Onlar tam bir baş belası, her şeyi yeniden düşünmemize sebep oldular!

Yine Zürih Üniversitesi’nden araştırmacı Christoph Zollikofer, H. floresiensis’in atalarının Homo erectus olduğu öğrenildiğinde şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

H. floresiensis’i pedomorfik, cüce erectus’lar olarak düşünebiliriz.

Geç insan evriminde, çiğneme stresi azaldıkça (besini öğütmek için harcanması gereken kuvvet), fasiyal konturlar (yüz hatları) keskinliğini kaybeder. Maxilla ve mandibula (üst ve alt çene), kafa kaidesinden uzaklaşma eğilimini yitirir, daha basit bir tabirle “daha az çıkık“ gözükür ve horizontal (yatay) yönde büyümesini kısıtlar. Çene kemiklerini taklit eden yumuşak dokular (örneğin çiğneme kasları, yanak yağ dokuları) daha ince ve yumuşak tabakalar halini alır.

Baş-boyun yapılarını incelediğimizde, “hobbitlerin” Homo erectus ve Homo sapiens’ten farklı olduklarını görüyoruz. Özellikle mandibulaları (alt çeneleri) karşılaştırıldığında bize “hobbitler” ile ilgili daha karmaşık sorular sorma ihtiyacı hissettiriyor.

H. floresiensis mandibulaları ile yapılan birçok çalışma bize beslendikleri yiyecekler, çiğneme alışkanlıkları, yemek kültürleri ile ilgili ışık tutuyor. LB1 ve LB6 denilen iki tip H. floresiensis mandibulası ve H. erectus ve H. sapiens mandibulaları karşılaştırıldığında, ilginç bir şekilde beklenenden daha fazla varyasyon oluşmuş olduğu görülüyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

H. sapiens ile karşılaştırıldığında diş yapıları “megadontik” yani dev dişler, dişlerin en dış sert tabakası olan mine tabakası çok daha kalın ve buna rağmen yaygın atrizyonlar (diş aşınmaları) görülmüş. H. sapiens’in tükettiğinden daha sert yiyeceklerle beslenmek zorunda kaldıkları aşikardır. Tükettikleri yiyeceklere bağlı olarak çene yapıları daha güçlü ve daha uzun süre çiğneme yapabilecek şekilde adaptasyon göstermiş haldedir.

Homo türleri arasında farklı tip çene yapılarının görülmüş olması ender olmamakla beraber, bu varyasyonların türlerin ne tip yiyecekler tükettikleri ve bunları nasıl tükettikleri ve hatta bunlara istinaden gelişen davranışsal adaptasyonlara bağlı olarak ortaya çıkmasında gerekçe olarak gösterilmiştir. LB1, 2 ve H. sapiens çene modellerinin yukarıdan görünüşü şöyledir:

LB1 - LB2 ve Homo Sapiens Mandibulaları
LB1 - LB2 ve Homo Sapiens Mandibulaları
PubMed

Bilgisayarlı tomografi aracılığı ile 3-Boyutlu modelleri elde edilen H. floresiensis çenelerini ise aşağıdan inceleyebilirsiniz:

Homo flores’e ait mandibulaların BT ile elde edilen 3D modelleri
Homo flores’e ait mandibulaların BT ile elde edilen 3D modelleri
PubMed

Büyük azı dişlerinin (molar dişlerin) tıpkı modern insanda olduğu gibi 3 tane olduğunu görüyoruz, bu da günümüzde evrimin bir sonucu olarak artık çenelerimize sığmayan, çoğu zaman sürüp işlev göremeyen ve çektirmek zorunda kaldığımız 20 yaş dişlerinin H. floresiensis türünde rahatça sürebildiğini görüyoruz.

Sert ve pişmemiş gıdalar ile beslenildiğinde ve çiğneme süresi uzadığında kaçınılmaz olan okluzal atrizyon (dişlerin çiğneme yüzeylerinin aşınması) ve/veya çene eklemine (temporomandibular eklem) gelen ağır yüklerden ve stresten dolayı çenelerde dikey boyutta azalmaya yol açacak şekilde tüm dişlerin çiğneme yüzeylerinin aşınması a ve d modellerinde açıkça görülmektedir. Daha büyük ve sert dişlere sahip olmalarına rağmen aşınmanın bu kadar agresif olması şaşırtıcı olmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Çene gövdeleri, oransal olarak H. sapiens’ten ve modern büyük maymunlardan çok farklı olmakla beraber boyutları benzer bulunmuştur. H. floresiensis’in çene oranları ise büyük ölçüde Australopithecus ile benzer bulunmuştur. Yani alt çenelerinin genişlik/ uzunluk oranı H. floresiensis ve Australopitlerde daha fazladır. Ancak alt çenenin, kafa ile eklem yapmak için yukarı doğru uzanan kısmı olan “boyun” bölümü Australopitlerin aksine oldukça kısadır.

Australopite ait bir alt çene, işaretli kısım boyun bölgesi
Australopite ait bir alt çene, işaretli kısım boyun bölgesi
ScienceSource

İnsan evriminde, büyük azı dişleri geriye doğru gittikçe küçülür. Yani 1. büyük azı dişimiz 2. büyük azı dişimizden daha büyük, 2. büyük azı dişimiz ise 3. büyük azı dişimizden (20 yaş dişi) daha büyüktür. Ataları olarak kabul edilen H. erectus ve H. floresiensis türlerinin büyük azı dişleri arasındaki farkları şu görsel ile inceleyelim:

Homo floresiensis (LB1) ve Homo erectus (Sangiran 4) molar dişlerinin karşılaştırılması
Homo floresiensis (LB1) ve Homo erectus (Sangiran 4) molar dişlerinin karşılaştırılması
PubMed

Boyutları arasında belirgin bir fark gözlenmiş; ancak oransal morfolojileri arasında 2. büyük azı dişinin palatinal cuspları haricinde (H. floresiensis’te tek bir palatinal cusp ve H. erectus’ta 2 belirgin palatinal cusp bulunmaktadır) anlamlı bir fark bulunamamıştır.

Örneklerde, yine H. floresiensis’in diş yüzeylerinde oluşmuş agresif aşınmalar göze çarpmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

“Hobbitleri” özel kılan en önemli fark ise, 1. büyük azı dişlerinin önemli ölçüde kısa olmasıdır. Dental evrim açısından onları çok farklı bir yere taşıyan bu özellik sayesinde “hiper-modern” olarak tanımlanmışlardır. 1. büyük azı dişi, hem türler arası hem de tür içi morfolojide en çok varyasyon gösteren diş olmasına rağmen birçok karşılaştırmada açığa çıkan morfolojik farklar diyet içeriği ve beslenme alışkanlıkları ile açıklanmıştır ancak H. floresiensis için bunlar hala tahmin statüsünü korumaktadır.

Küçük kemiklerin büyük gizemi üzerine hala birçok araştırma yapılmaktadır ve hobbitler ile ilgili keşifler devam etmektedir. Yüce büyücü Ak Gandalf’ın da dediği gibi:

Şu hobbitler takdire şayan yaratıklar. Bir ay içerisinde onlardan öğrenebileceğin her şeyi öğrenebilirsin, ancak birkaç yüzyıl sonra bile hala seni şaşırtabilirler.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
32
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • Bilim Budur! 8
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İğrenç! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/02/2024 05:10:38 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8643

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Evrim Kuramı
Dağılım
Mantık Hatası
Mavi
Renk
Komplo
Dünya
Kuş
Doğa Olayları
Skeptisizm
Protein
Alzheimer
Doğal Seçilim
Karadelik
Goril
Kartal
Hava
Biyoçeşitlilik
Sürüngen
Erkek
Sinek
Uçuş
Bilinç
Nükleik Asit
Optik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Alper Gezeravcı, Dünya'ya Dönüyor! (Ax-3 Görevi Ortak Yayını)
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Et Yemek, Beyni Uyuşturuyor Olabilir mi?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Filler Neden Farelerden Korkar?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Hastalıklar Konusunda Google Sizi Nasıl Aldatıyor?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Bozkurt, et al. “Hobbitler” Olarak Bilinen Homo floresiensis Türünün Ağız, Diş ve Çene Yapısı, Diğer İnsanlardan Ne Şekillerde Farklıydı?. (4 Mayıs 2020). Alındığı Tarih: 29 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8643
Bozkurt, M., Bakırcı, Ç. M. (2020, May 04). “Hobbitler” Olarak Bilinen Homo floresiensis Türünün Ağız, Diş ve Çene Yapısı, Diğer İnsanlardan Ne Şekillerde Farklıydı?. Evrim Ağacı. Retrieved February 29, 2024. from https://evrimagaci.org/s/8643
M. Bozkurt, et al. ““Hobbitler” Olarak Bilinen Homo floresiensis Türünün Ağız, Diş ve Çene Yapısı, Diğer İnsanlardan Ne Şekillerde Farklıydı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 04 May. 2020, https://evrimagaci.org/s/8643.
Bozkurt, Melisa. Bakırcı, Çağrı Mert. ““Hobbitler” Olarak Bilinen Homo floresiensis Türünün Ağız, Diş ve Çene Yapısı, Diğer İnsanlardan Ne Şekillerde Farklıydı?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 04, 2020. https://evrimagaci.org/s/8643.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close