Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kuşların Evriminde Geçiş Fosilleri: Makroevrimi Kendiniz Görün!

Kuşların Evriminde Geçiş Fosilleri: Makroevrimi Kendiniz Görün!
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Darwin'in ortaya koyduğu Evrim Teorisi sayesinde, yer altından çıkarılan fosillerin, günümüzde yaşayan canlıların ataları olduğunu artık biliyoruz. Ancak bu açıklamaya göre, atasal formlar ile günümüzde yaşayan formlar arasında geçişleri gözleyebileceğimiz fosiller de bulunmalıdır. En azından, ana gruplar arasındaki evrimsel geçişleri gözleyebileceğimiz fosil kayıtları bulmayı bekleriz. Bu fosillerde, hem atasal türlere ait, hem de torun (günümüzde yaşayan) türlere ait özellikler görmemiz gerekir.

Darwin'in Türlerin Kökeni'ni yazdığı zamanlarda bu şekilde çok az fosil bulunmaktaydı ve bu yüzden Darwin, açık yüreklilik ve tam bir dürüstlük ile kaleme aldığı "Teorinin Güçlükleri" başlıklı bölümünde bu geçiş fosillerinin sayısının azlığını teorisi için zorluk oluşturduğunu; ancak bu seyrekliği, fosilleşmenin çok zor olması ve çok az sayıda fosil çıkarabiliyor olmamıza bağladı.

Günümüzde, fosilleşmenin gerçekten de çok zor olduğunu ve bulduğumuz fosillerin sayısının, gerçekte var olan fosillere göre aşırı az olduğunun bir gerçek olduğunu anlıyoruz. Ancak Darwin'in zamanının aksine, artık elimizde bu şekilde geçiş özellikleri gösteren sayısız fosil bulunuyor. Dolayısıyla artık, teori için güçlük oluşturacak bir fosil eksikliğinden bahsedemiyoruz.

Kuşların Evriminde Geçiş Fosilleri

Bunların en meşhuru, Darwin'in zamanında da oldukça net bir şekilde tanımlanmış olan Archaeopteryx türüdür (görselde a kısmında görülmektedir). Bu hayvan, günümüzden 150-145 milyon yıl önce bugün Almanya olarak bildiğimiz bölgede yaşamıştır ve iskeleti o kadar fazla dinozora benzer ki, çok uzun yıllar boyunca sıradan bir dinozor olarak görülmüş ve Compsognathus olarak anılmıştır.

Ancak sonradan yapılan detaylı analizler ve bulunan diğer fosiller, türün tüyleri olduğunu göstermiş ve bu canlının bir kuş olması gerektiğini ispatlamıştır. Dolayısıyla Archaeopteryx, diğer birçok dinozor-kuş geçişi fosili gibi (günümüzde artık 20'den fazla dinozor-kuş geçişini temsil eden fosil tür biliyoruz), bir geçiş örneğidir.

Archaeopteryx'e bir "geçiş türü" dediğimizde, illa ki dinozorlardan kuşlara giden evrimsel dal üzerinde tam bir geçiş noktasında bulunduğunu iddia etmiyoruz. Çünkü fosillerin yaşadıkları zamanı ve ait oldukları taksonomik grupları tam olarak belirlemenin hiçbir yolu bulunmuyor (her ne kadar %100'e yakın isabetle taksonomik sınıflandırmalarını yapabilsek de).

Archaetopteryx fosillerinde tüylerin iz fosilleri net bir şekilde görülmektedir.
Archaetopteryx fosillerinde tüylerin iz fosilleri net bir şekilde görülmektedir.
Earth Archives

Ancak bir "geçiş türü", illa ki tam geçiş noktasında bulunmak zorunda değildir; bu noktaya yakın bir kuzen olabilir veya bu geçiş bölgesinin iki ucundan birine (dinozorlara ya da kuşlara) daha yakın olabilir. Çünkü türler her nesilde fosilleşemezler, bu yüzden eksiksiz bir fosil kaydına ulaşmamız imkansızdır. Elimizdeki fosil kayıtları, milyonlarca ve milyarlarca yıllık evrim sürecinin içerisinden bize bazı kesitler sunar. Noktaları birleştirmek ise bilim insanlarına ve bilimsel yöntemlere kalmaktadır.

Tıpkı Archaeopteryx cinsi gibi, başka fosiller de dinozorlardan kuşlara geçiş örneği göstermektedirler. Bunların en güzel örneklerinden biri Confuciusornis cinsidir (görselde "c" olarak gösterilmektedir). Çin'de bulunan bu fosil de, Archaeopteryx gibi muhtemelen evrimsel süreçte dinozorlardan kuşların evriminde bir yan daldır. Bir "geçiş türü" dediğimizde, iki canlı grubunun tam ortasında ve iki grubun da özelliklerini tam olarak taşıyan canlılardan bahsetmeyiz. Geçiş türünden kasıt, iki büyük canlı grubu arasında, iki gruba ait özelliklerin de bazılarını taşıyan canlıların yaşamış olduğudur; dolayısıyla evrimsel çıkarımların tam olarak doğru olduğunu anlayabiliriz. Örneğin Archaeopteryx'in modern kuşlar gibi tüyleri ve küçük kemikleri olmasına rağmen, bu iskeleti halen bir dinozorunki kadar sert ve güçlüdür; kuyruğunda ise kuşların aksine kemikler bulunmaktadır. 

Confuciusornis
Confuciusornis
Wikimedia

Dinozor-kuş geçişinden devam edecek olursak; eğer ki tüyler, bu geçişi temsil eden ana unsurlarsa, fosillerde -eğer şanslıysak- tüylü olup da Archaeopteryx'e göre dinozorlara ve kuşlara farklı evrimsel yakınlıkta olan diğer türler de bulmayı bekleriz. Gerçekten de, yapılan sayısız çalışma ve çıkarılan onlarca fosil, bu evrimsel geçişi tam olarak göstermektedir. Örneğin 1998 yılında tanımlanan Sinosauropteryx prima türü (görselde "b" olarak belirtilmiştir), şimdiye kadar bulunan en iyi korunmuş dino-kuşlardan biridir. Bu canlının boynunda, kafasında, sırtında ve kollarında günümüz modern kuşlarınkinden çok daha ilkel; ancak diğer hiçbir dinozorda bulunmayan şekilde tüy kalıntıları bulunmaktadır. "d" kısmında ise modern tüylere ait bir fosil görmektesiniz.

Sinosauropteryx prima
Sinosauropteryx prima
Wikimedia

Günümüzde, kuşlarda olduğu gibi sayısız canlı grubundaki evrimsel geçiş türleri fosil olarak tespit edilmiş ve sınıflandırılmıştır. Atların evrimi, insanların evrimi, maymunların evrimi, sudan karaya geçiş, karadan memelilerin suya dönüşü, timsahların evrimi, kabukluların evrimi, omurgasızlardan omurgalıların evrimi, yumuşak dokululardan sert kabukluların evrimi bunlardan sadece birkaçıdır.

Merak eden okurlarımız konuyla ilgili bir yazı dizimizi buraya tıklayarak okuyup, bu geçişlere ait 200'den fazla örneği görebilirler. Ayrıca "ara tür" kavramının tam olarak ne olduğunu anlamak için, buraya tıklayabilirsiniz.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • J. C. Herron, et al. (2013). Evolutionary Analysis. ISBN: 978-0321616678. Yayınevi: Pearson.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/10/2020 15:08:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1095

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Uzay Görevleri
Şempanzeler
Uçma
Paleontoloji
Yağ
Sosyal Mesafelendirme
Kalıtım
Taksonomi
Evrimleşme
Biyoloji
Elektrokimya
Köpekgil
Fotoğraf
Onkoloji
Kütleçekimi
Bilgi
Nükleotit
Evrimsel
Bilimkurgu
Santigrat Derece
Yumurta
Kan Hastalıkları
Tehlike
Aşı
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Jeolojik kayaçlar, Dünya'nın yazdığı epik bir şiir gibidir.”
Rachel Carson
Geri Bildirim Gönder