Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Hermeneutik Analiz: Sosyal Bilimleri Bilim Yapan Nedir?

Hermeneutik Analiz: Sosyal Bilimleri Bilim Yapan Nedir?
Hermes, Zeus'u dinlerken
Wikipedia Commons
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Çok tartışılan bir soru vardır. Sosyal bilim, bilim midir? Felsefenin buradaki yeri nedir?

Sosyal bilimler nedir, ne değildir? Doğa bilimleri ile yani fizik, kimya gibi ilimlerle ortak ve farklı noktaları nedir? Daha ötesinde sosyal bilimler diye bir şeyden bahsedebilir miyiz? Sosyal bir bilim var mıdır? Yoksa bilim sadece fizik ve diğer doğa bilimlerinin genel adımıdır?

Bu soruların cevaplanması ile alakalı, Evrim Ağacı'nda da olmak üzere, esasen birçok yazı yazılmıştır. Bu açılardan da bu çalışmada bu konuları açıklamak, ana amaç değildir. Bu yazının ana konusu, hermeneutik analizlerin bize ne söylediği, bu analizleri ile neyin değiştiği, bu analizlerin nasıl önem kazandığı ve sonucunda da sosyal bilimlere ne kattıkları ve sosyal bilimlerin nasıl özgünleştikleridir.

Elbette üzerine kitaplar yazılmış ve yazılacak olan bu sorular ile ilgili bu yazı, bir deneme olacaktır.

Bilim sadece doğa bilimleri midir?
Bilim sadece doğa bilimleri midir?
Pexel

Bilim Nedir?

Bu soruları niye cevaplamak gerekmektedir? Niye böyle bir yazı kaleme alınmaktadır? Esasen bu soruyu cevaplamak, felsefi bir iş yapmanın belki de en temel adımlarına bizi götürecek, dünyayı anlamak işinde, bazı temel kavramları tartışma şansını bize verecektir. Zira zaten bilim de bize bu konular hakkında bir öz disiplin kazandırmaktadır ve buradan hareketle de bu soruları cevaplamak bilimsel uğraşıda bizleri ileri götürecektir.

Bu minvalde, ilk olarak bilim nedir sorusunu cevaplamak bize büyük yararlar sağlar. Bu sorunun cevabı ise, modern olan ile olmayan arasındaki ayrımı anlayarak verilebilir.

Modern olan insan, dünyaya Newtoncu bakan insandır. Newton’un adı ile sembolleşen belli bir dünya algılama biçimi ile evrene ve varlığa bakmak, doğayı, teknolojiyi ve toplum ile bireyi buradan hareketle tanımlamak, modern düşüncenin basit bir tanımıdır. Buna göre modern düşünce, evreni belli bir neden sonuç düzeni içerisinde ele alır. Doğal bilimler de ve bu minvalde klasik fizik de dünyayı böyle açıklar. Her şey belli bir neden sonuç yani determinist düzen içerisinde işler.

Sosyal Bilimlerde Durum Böyle mi?

Determinist bir dünya tasviri yapan modern felsefe ve buradan hareketle Newtoncu fizik, dönemin entelektüel düşüncesini etkiledikçe, halihazırda mevcut olan tarih ve hukuk gibi alanlarda eğitim görev ve yazıp çizen kimseler ise bir durup düşünme gereği duymuşlardır. Özellikle Comte (1838) tarafından yazılan eserde sosyoloji kelimesi bilinçli bir şekilde ele alınmış ve sosyal olaylarda determinist açıklamalar yapma yolunda çabalar kendini göstermeye başlamıştır. Artık böylelikle, belli bir sosyal bilimden bahsetmek mümkündür.

Tarihten sosyolojiye, psikolojiden ekonomiye, çeşitli sosyal olgular deterministik bakış açıları kazanmaya başlamışlar ve böylelikle köklerini, dünyayı determinist algılamadan yani belli bir felsefi bakıştan alan Newtoncu fiziğe uygun belli bir sosyal bilim disiplini gelişmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Sosyal Bilimlerin Özgünleşmesi: Hermeneutik Analizler

Newtoncu bir disiplin olarak kurulduğunu söyleyebileceğimiz sosyal bilimler ise belli bir aşamada yeni arayışlara girmeye başlamışlardır. Özellikle günümüzde etkisi hızla artan çeşitli ekoller ise esasında yine köklerini fizik konusundaki bazı yeni buluşlar ve bunların sonucunda revize olan felsefi ekollerden almaktadır.

Bilindiği gibi günümüzde fizik, Newtoncu fizik ve kuantum fiziği olarak iki ayrı kategori altında ele alınabilir. Özellikle kuantum fiziği ise, yeni sosyal bilim bakışlarının kaynağı olarak düşünülebilir. Zira basit haliyle ifade etmek gerekirse kuantum fiziği, dünyada ve varlıkta bazı olasılıksal olayların olabileceğini, determinizmin her şeyi açıklamayacağını ifade eder. Bu açıklama ise sosyal bilimler için bazı yeni teoriler ile alakalı bir meşruiyet sağlar.

Hermeneutik Analizler, aynı zamanda anlamacı, yorumlamacı olarak da bilinir ve bu yorumlama işi yazılmış metinlerin tekrar ele alınması ile de ilgilidir.
Hermeneutik Analizler, aynı zamanda anlamacı, yorumlamacı olarak da bilinir ve bu yorumlama işi yazılmış metinlerin tekrar ele alınması ile de ilgilidir.
Pexel

Felsefi arka planı antik devirlere dayanan olasılıksal evren tasviri de böylelikle post-pozitivizmi (determinizm pozitivizm, olasılıksal bakış post-pozitivizmdir) beslemeye başlar. Bu noktada ise sosyal bilimlerde hermeneutik çalışmalar hız kazanır.

Hermeneutik çalışmalar, sosyal olaylarda insan öznesini önemser. Buna göre, dış dünyada ne olursa olsun belli bir olayda o insan o an öyle istediği için bir şey yapabilir ve bu da bir sonuca neden olur. O anı başka zaman tekrarlama imkânı bulsak, bu sefer o insan başka bir şey yapabilir ve sonuç değişebilir. İşte bu durum, olasılıksal sonuçları kabul etmek demektir. Gelecek, bu nedenle bilinemez. Bilimsel uğraşı da bizlere ancak yaşanmış olaylar ile ilgili anlama imkânı tanır.

Bu yeni bakış açıları, bir bütün olarak post pozitivist sosyal bilimler içerisinde ele alınabilir. Hermeneutik çalışmalar dahil diğer tüm Newtoncu olamayan bakış açıları da sonucunda insan öznesinin olayları etkileme dinamiklerini ön plana koyar. Bu noktada hatırlanacağı gibi, meşhur Acemoğlu ve Robinson'un Türkçeye Ulusların Düşüşü olarak çevrilen kitabında da tarihin olumlaması denilen etkiler, aslında insan öznesinin yarattığı olasılıksal sonuçlardır. Fakat kitabın genel teorisi, yeni kurumsalcıdır. Bu kuram ise görelilik kuramından etkilenen bir kuramdır. Fakat buna rağmen bir noktada olasılıksal sonuçlar da kabul edilmektedir.

İşte bu noktada, sosyal bilimlerin özgünlüğü durumu başlamaktadır. Nitekim sosyal olaylar, bir tarafıyla determinist süreçleri yansıtır ama diğer tarafıyla da olasılıksal sonuçları ortaya koyar. Günümüzde de sosyal olgular ve hatta psikolojik çözümlemeler, bu iki gerçeğin kombinasyonlarını anlayabilmek ile ilgili olmaktadır ya da en azından olmalıdır. Böylelikle tarihi yolculuğuna antik felsefi temelleri ile başlayan, meşruiyetini doğa bilimlerinin bulguları ile kazanan sosyal bilimler, günümüzde kendine has teorilerini geliştirerek devam etmektedir.

Bir bütün olarak değerlendirildiğinde de sosyal bilimler, Newtoncu fizik ve kuantum fiziğinin bulgularını sosyal olaylara uyarlayan, bunları yaparken insan öznesi gibi karmaşık bir doğal varlığı anlamaya çabalayan, felsefi temelleri kadim uygarlıklara inen bir disiplinler bütünüdür.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Umut Verici! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • M. Acet. Hermeneutik (Yorumbilgisi) : Kısa Bir Tarihçe. (02 Ocak 2018). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: Medium | Arşiv Bağlantısı
  • E. C. Kartal. Sosyal Bilimler, Gerçekten Bilim Midir?. (04 Haziran 2020). Alındığı Tarih: 04 Haziran 2020. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • L. Şimşek. (2011). Sosyal Bilimler Ve Felsefe. ISBN: 9786051050669. Yayınevi: Kitap Yayınevi.
  • J. Zimmermann. (2020). Hermeneutik: Kısa Bir Giriş. ISBN: 9786050207590. Yayınevi: Say Yayınları.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 24/11/2020 04:30:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8852

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Cinsellik
İspat
Mikroevrim
Hidrotermal Baca
Sivrisinek
Parçacık
Türleşme
Çiftleşme
Hormon
Dünya
Su Ayısı
Zehir
Sıcaklık
Kitap
İnsan Sağlığı
Tardigrad
Güneş
Hastalık Yayılımı
Koku
Mitler
Haber
Cinsel Seçilim
Kalıtım
Beslenme Davranışı
Klinik Mikrobiyoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Önümüzdeki yolculuğun bir sonu olduğunu bilmek güzel. Nihayetinde önemli olan, yolculuğun kendisi.”
Ursula K. LeGuin
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol