Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor!

Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor! Brigham Young University
4 dakika
1,279
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 30. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Bilim insanları, kelebeklerin beyinlerindeki görsel yapılarda bulundukları çevredeki ışık seviyesine bağlı farklılıklar gözlemledi. İki farklı kelebek grubu tamamen farklı türlere evrimleşme yolunda olduklarını gösteren ipuçları veriyor! Yeni araştırma, Bristol Üniversitesi Biyolojik Bilimler Okulu'ndan Dr. Stephen Montgomery ve Panama Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü ve LMU Münih'ten araştırmacılar tarafından yürütüldü. Araştırma sonuçları; ekoloji, davranış ve beyin anatomisindeki değişimler arasındaki etkileşimlere dikkat çekiyor.

Çok benzer görünen iki türü birbirinden ayıran tam olarak nedir? Bu, biyolojide oldukça tartışmalı bir konudur. En çok kabul gören tanım, kısır olmayan yavrular yaratabilen bireylerin aynı türe mensup olduğudur.

Tüm Reklamları Kapat

Heliconius kelebekleri gibi bazı canlılar, bu tanımın tartışılmasının sebeplerindendir. Bu cinsin altındaki farklı türlere mensup kelebekler, verimli yavrular oluşturabilir. Bu da kabul gören tanımla çelişmektedir. Kelebekler, habitatlarına özgü olma miktarlarına göre farklı tür kategorilerine yerleştirilirler. Kısır olmamalarına rağmen, melez yavrular, ebeveynlerinin habitatlarına tam olarak uyum gösterme eğiliminde değildirler. Bu durum, onların hayatta kalma şansını azaltır ve doğada çok az sayıda melez kalmasına sebep olur.

Kelebekleri bu kadar habitatlarına özgü yapan nedir? Heliconius, iki veya daha fazla zehirli türün, birbirinin görüntüsünü taklit etmek için evrimleşmesi fenomeni olan "Mülleryen Taklit"in bir örneği olarak bilinir. Birbirlerine benzeyerek ortak potansiyel avcılarını korkutma şanslarını yükseltirler. Dr. Montgomery, şöyle diyor:

Tüm Reklamları Kapat

Bu durum, ekolojik yaklaşımla da bağlantılı. Yani benzer görünen bu türler, ormanın aynı bölgelerinde yaşıyorlar. Biz de benzer çevresel şartların beyinde aynı işlevi yerine getirip getirmediğine ışık tutmaya çalışıyoruz. Eğer durum böyleyse bu türler çevreden kaynaklı sorunları benzer yollarla çözüyorlar demektir.
Mülleryen Mimikri
Mülleryen Mimikri
Heliconius

Çalışma; Costa Rica, Panama, Peru ve Fransız Guyanası'nda aynı ormanlarda yaşayan iki farklı tür Heleconius kelebeği üzerinde yapıldı. Heliconius cydno, ormanın içlerinde, bitki örtüsünün ışığı çoğunlukla engellendiği bölgelerde; Heliconius melpomene ise ormanların sınırlarında, ışığın bol olduğu alanlarda yaşıyor.

Kelebeklerin beyinleri, farklı yapıları mikroskop altında ayırt etme imkanı sunan floresan boyama yöntemiyle incelendi. Türlerinin beyin yapılarının tamamı oldukça benzer olsa da görmeyle ilgili bölümler bariz bir şekilde farklıydı. Araştırmacılar, kelebeklerin beyinlerine bakarak türleri ayırt edebildiler. Buradan yola çıkarak yapılan ileri düzey çalışmalarda, görmeyi düzenleyen genlerin de iki tür arasında farklılık gösterdiği gözlemlendi.

Heliconius melpemone
Heliconius melpemone
Ecopsychology

H. melpemone türünün bireylerinin görsel yapılarında daha geniş varyasyonlar görüldü ve bu, muhtemelen, ormanın sınırlarında yaşayan bu kelebeklerin maruz kaldıkları ışık seviyelerinin çok çeşitli olmasından kaynaklanıyor. Buna karşılık, ormanın derinliklerinde ışık seviyeleri çok değişken olmadığı için, buralarda yaşayan H. cyndo kelebeklerinin görsel beyinleri çok daha küçük.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bu Kelebekler, İş Üstündeki Türleşme Örnekleridir!

Bilim insanları, beyindeki farklılıkların kelebeklerin büyüdüğü çevreden kaynaklanma ihtimalini de incelediler. Bu duruma "gelişimsel esneklik" adı veriliyor. Bu olguyu test etmek amacıyla, iki farklı türün bireylerini aynı koşullarda yetiştirip ergin hallerinde beyinlerinde bir farklılık olup olmayacağı gözlendi.

Araştırmacılar beyin yapısındaki farklılıkları aynı koşullarda büyüyen bu kelebeklerde de gözlediler, yani bu özellik kalıtsaldı ve yavru döllere aktarılabilirdi. Ekip, aynı zamanda cydno-melpomene-melezleri adlı bu iki türün melezi olan yavrulardaki beyin yapısının, iki türe de bir miktar benzediğini ortaya koydu. Bu da doğadaki melezlerin sayısının az olmasını açıklar: Bu melez beyinlerin ebeveynlerinin habitatlarından herhangi birine adapte olması zordur.

Bu kelebekler, çoktan "farklı türler" olarak kategorize edilseler de aslında türleşmenin canlı örnekleridir ve tür oluşumunu inceleyen evrimsel biyologlar için paha biçilmez bir fırsattır. Dr. Montgomery bu türlerin türleşme araştırmaları için neden iyi birer aday olduklarını şöyle açıklıyor:

Heliconius kelebekleri, filogenetik ağaçlarında birçok farklılık gözlendiği ve özellikle ekolojileri ve davranışları hakkında çok şey bildiğimiz için kelebeklerin doğadaki yaşamına ışık tutacak çalışmalar yapmamıza olanak sağlıyor. Elbette onlar hakkında bilmediğimiz birçok şey var ama burası başlamak için iyi bir yer!

Ayrıca bu kelebeklerin yetiştirilmesinin ve görüntülenmesini kolaylıklarına değinen Dr. Montgomery, şöyle diyor:

Bu kelebekler oldukça uysal, besi kaplarında beslenmeleri kolay ve beyinleri rahatça görüntüleyebileceğimiz kadar küçük.

Çalışmanın ortaya attığı sorulardan biri de beyindeki değişikliklerin türleşme sırasında mı daha sonra mı gerçekleştiğiydi. Sonuçlar değişikliklerin türleşme sırasında, türler birbirinden tamamen özelleşmeden önce gerçekleştiğini gösteriyor. Görsel beyin yapısındaki farklılıklar türlerin farklı habitatlarda yaşamasına sebep olarak türleşme sürecini de hızlandırıyor.

Beyin yapısı, davranışlar ve çevrenin karmaşık ilişkisi; yeni türlerin nasıl ortaya çıktığına ışık tutan ilginç bir çalışma alanıdır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 30. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
22
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Tebrikler! 4
  • Muhteşem! 3
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Epigram | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/04/2024 05:02:04 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10463

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Antropoloji
Yaşamın Başlangıcı
Sağlık Bakanlığı
Gelişim
Nöron
Hastalık Yayılımı
Köpekgil
Ölüm
Çocuk
Metabolizma
Sağlık
Freud
Proton
Fotoğraf
İklim Değişimi
Sivrisinek
Damar
Çekirdek
Epistemoloji
Karanlık
Onkoloji
Mistik
Mantar
Galaksi
Evrim Tarihi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. Lawrence, et al. Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor!. (13 Mayıs 2021). Alındığı Tarih: 14 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10463
Lawrence, A., Alparslan, E., Bakırcı, Ç. M. (2021, May 13). Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor!. Evrim Ağacı. Retrieved April 14, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10463
A. Lawrence, et al. “Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Eda Alparslan, Evrim Ağacı, 13 May. 2021, https://evrimagaci.org/s/10463.
Lawrence, Alex. Alparslan, Eda. Bakırcı, Çağrı Mert. “Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, May 13, 2021. https://evrimagaci.org/s/10463.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close