Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor!

Heliconius Cinsi Kelebekler, Işık Miktarına Bağlı Olarak Gözümüzün Önünde Yeni Türlere Evrimleşiyor! Brigham Young University
Yazar Alex Lawrence Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
261 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 27. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bilim insanları, kelebeklerin beyinlerindeki görsel yapılarda bulundukları çevredeki ışık seviyesine bağlı farklılıklar gözlemledi. İki farklı kelebek grubu tamamen farklı türlere evrimleşme yolunda olduklarını gösteren ipuçları veriyor! Yeni araştırma, Bristol Üniversitesi Biyolojik Bilimler Okulu'ndan Dr. Stephen Montgomery ve Panama Smithsonian Tropikal Araştırma Enstitüsü ve LMU Münih'ten araştırmacılar tarafından yürütüldü. Araştırma sonuçları; ekoloji, davranış ve beyin anatomisindeki değişimler arasındaki etkileşimlere dikkat çekiyor.

Çok benzer görünen iki türü birbirinden ayıran tam olarak nedir? Bu, biyolojide oldukça tartışmalı bir konudur. En çok kabul gören tanım, kısır olmayan yavrular yaratabilen bireylerin aynı türe mensup olduğudur.

Heliconius kelebekleri gibi bazı canlılar, bu tanımın tartışılmasının sebeplerindendir. Bu cinsin altındaki farklı türlere mensup kelebekler, verimli yavrular oluşturabilir. Bu da kabul gören tanımla çelişmektedir. Kelebekler, habitatlarına özgü olma miktarlarına göre farklı tür kategorilerine yerleştirilirler. Kısır olmamalarına rağmen, melez yavrular, ebeveynlerinin habitatlarına tam olarak uyum gösterme eğiliminde değildirler. Bu durum, onların hayatta kalma şansını azaltır ve doğada çok az sayıda melez kalmasına sebep olur.

Kelebekleri bu kadar habitatlarına özgü yapan nedir? Heliconius, iki veya daha fazla zehirli türün, birbirinin görüntüsünü taklit etmek için evrimleşmesi fenomeni olan "Mülleryen Taklit"in bir örneği olarak bilinir. Birbirlerine benzeyerek ortak potansiyel avcılarını korkutma şanslarını yükseltirler. Dr. Montgomery, şöyle diyor:

Reklamı Kapat

Bu durum, ekolojik yaklaşımla da bağlantılı. Yani benzer görünen bu türler, ormanın aynı bölgelerinde yaşıyorlar. Biz de benzer çevresel şartların beyinde aynı işlevi yerine getirip getirmediğine ışık tutmaya çalışıyoruz. Eğer durum böyleyse bu türler çevreden kaynaklı sorunları benzer yollarla çözüyorlar demektir.
Mülleryen Mimikri
Mülleryen Mimikri
Heliconius

Çalışma; Costa Rica, Panama, Peru ve Fransız Guyanası'nda aynı ormanlarda yaşayan iki farklı tür Heleconius kelebeği üzerinde yapıldı. Heliconius cydno, ormanın içlerinde, bitki örtüsünün ışığı çoğunlukla engellendiği bölgelerde; Heliconius melpomene ise ormanların sınırlarında, ışığın bol olduğu alanlarda yaşıyor.

Kelebeklerin beyinleri, farklı yapıları mikroskop altında ayırt etme imkanı sunan floresan boyama yöntemiyle incelendi. Türlerinin beyin yapılarının tamamı oldukça benzer olsa da görmeyle ilgili bölümler bariz bir şekilde farklıydı. Araştırmacılar, kelebeklerin beyinlerine bakarak türleri ayırt edebildiler. Buradan yola çıkarak yapılan ileri düzey çalışmalarda, görmeyi düzenleyen genlerin de iki tür arasında farklılık gösterdiği gözlemlendi.

Heliconius melpemone
Heliconius melpemone
Ecopsychology

H. melpemone türünün bireylerinin görsel yapılarında daha geniş varyasyonlar görüldü ve bu, muhtemelen, ormanın sınırlarında yaşayan bu kelebeklerin maruz kaldıkları ışık seviyelerinin çok çeşitli olmasından kaynaklanıyor. Buna karşılık, ormanın derinliklerinde ışık seviyeleri çok değişken olmadığı için, buralarda yaşayan H. cyndo kelebeklerinin görsel beyinleri çok daha küçük.

Bu Kelebekler, İş Üstündeki Türleşme Örnekleridir!

Bilim insanları, beyindeki farklılıkların kelebeklerin büyüdüğü çevreden kaynaklanma ihtimalini de incelediler. Bu duruma "gelişimsel esneklik" adı veriliyor. Bu olguyu test etmek amacıyla, iki farklı türün bireylerini aynı koşullarda yetiştirip ergin hallerinde beyinlerinde bir farklılık olup olmayacağı gözlendi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Araştırmacılar beyin yapısındaki farklılıkları aynı koşullarda büyüyen bu kelebeklerde de gözlediler, yani bu özellik kalıtsaldı ve yavru döllere aktarılabilirdi. Ekip, aynı zamanda cydno-melpomene-melezleri adlı bu iki türün melezi olan yavrulardaki beyin yapısının, iki türe de bir miktar benzediğini ortaya koydu. Bu da doğadaki melezlerin sayısının az olmasını açıklar: Bu melez beyinlerin ebeveynlerinin habitatlarından herhangi birine adapte olması zordur.

Bu kelebekler, çoktan "farklı türler" olarak kategorize edilseler de aslında türleşmenin canlı örnekleridir ve tür oluşumunu inceleyen evrimsel biyologlar için paha biçilmez bir fırsattır. Dr. Montgomery bu türlerin türleşme araştırmaları için neden iyi birer aday olduklarını şöyle açıklıyor:

Heliconius kelebekleri, filogenetik ağaçlarında birçok farklılık gözlendiği ve özellikle ekolojileri ve davranışları hakkında çok şey bildiğimiz için kelebeklerin doğadaki yaşamına ışık tutacak çalışmalar yapmamıza olanak sağlıyor. Elbette onlar hakkında bilmediğimiz birçok şey var ama burası başlamak için iyi bir yer!

Ayrıca bu kelebeklerin yetiştirilmesinin ve görüntülenmesini kolaylıklarına değinen Dr. Montgomery, şöyle diyor:

Bu kelebekler oldukça uysal, besi kaplarında beslenmeleri kolay ve beyinleri rahatça görüntüleyebileceğimiz kadar küçük.

Çalışmanın ortaya attığı sorulardan biri de beyindeki değişikliklerin türleşme sırasında mı daha sonra mı gerçekleştiğiydi. Sonuçlar değişikliklerin türleşme sırasında, türler birbirinden tamamen özelleşmeden önce gerçekleştiğini gösteriyor. Görsel beyin yapısındaki farklılıklar türlerin farklı habitatlarda yaşamasına sebep olarak türleşme sürecini de hızlandırıyor.

Reklamı Kapat

Beyin yapısı, davranışlar ve çevrenin karmaşık ilişkisi; yeni türlerin nasıl ortaya çıktığına ışık tutan ilginç bir çalışma alanıdır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Epigram | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Türleşme Yazı Dizisi

Bu yazı, Türleşme yazı dizisinin 27. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Taksonomi Nedir? Sınıflandırma Biliminin Temel Kurallarını Öğrenin!" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/06/2021 13:57:32 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10463

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
İnsanlar
Bağışıklık Sistemi
Bilimsel
Viroloji
Tedavi
Nörobilim
Yapay Seçilim
Bilgi
Işık Hızı
Sağlık Bilimleri
Psikoloji
Madde
Bakteri
Ortak Ata
Toplumsal Cinsiyet
Sars-Cov-2
Karadelik
Dil
Güneş Sistemi
Fosil
Canlı Cansız
Evrimsel Süreç
Vücut
Dna
Kamuflaj
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın