Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Hafıza Takviyeleri Gerçekten Hafızanızı İyileştiriyor mu?

Hafıza Takviyeleri Gerçekten Hafızanızı İyileştiriyor mu? Neuroscience News
Beyin
5 dakika
497
Tüm Reklamları Kapat

Hatıralarınızı kaybetmenin nasıl bir şey olduğunu düşünün. Daha da kötüsü, hiçbir yeni hatıra da oluşturamıyorsunuz. İşte bu, Clive Wearing'in 1985'ten beri yaşadığı bir kâbus. Normalde sadece cilt kabarcıklarına neden olan Herpes simplex virüsü, bu talihsiz adamın hatıralarının depolandığı beyin yapısı olan hipokampüsüne saldırdı. Clive aslında bir kâbus yaşadığını bile hatırlayamıyor, çünkü tek hatırladığı anılar 30 saniye öncesine ait. İstisna olarak karısını hatırlıyor, fakat eğer eşi odadan çıkarsa ve bir dakika sonra geri gelirse Clive sanki eşi daha önce hiç orada bulunmamış gibi onu selamlıyor. Daha da ilginci, bu sıkıntısından önce müzisyen ve orkestra şefi olan Clive, okuma ve müzik çalma yeteneğini kaybetmemiş.

Wearing'in durumu son derece sıra dışı, hatta belki de benzersiz. Fakat yaşlandıkça hafızanın az ya da çok kaybedilmesi yaygın bir durum ve bu durumu önleme umudu çok sayıda araştırmayı teşvik ediyor. Aynı zamanda, çoğu tartışmalı bir etkiye sahip olan milyarlarca dolarlık ''beyin sağlığı takviyeleri'' endüstrisini de harekete geçirdiği söylenebilir. Belirli gıdaların ve diyetlerin yaşa bağlı hafıza kaybını önlemedeki olası rolüne de büyük ilgi duyulmaktadır.

Takviyeler söz konusu olduğunda, zayıf veya hiç var olmayan kanıtlar aşırı coşkulu, abartılı reklamın yanında gölgede kalır. Sadece isimlerinin baş harfleri bilinen kişilerin tanıklıkları, yeniden kazanılan zihinsel netliğe dair toz pembe açıklamalarla ve klinik deneylere dair belirsiz göndermelerle doludur. Tabii ki bir klinik araştırma yapmak, o deney olumlu sonuç vermediği sürece hiçbir şey ifade etmez. Elbette çok sayıda deney yapılmış, ama çoğu deneyde ya laboratuvarda kültürlenmiş hücreler ya da labirentlerde gezinen kemirgenler kullanılmıştır. İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalarsa küçük ölçekli kalmıştır ve elde edilen sonuçların günlük hayatta ne kadar önemli olduğu tartışmalıdır. Piyasada gerçekten yüzlerce beyin takviyesi varken, hepsi yaklaşık 20 bileşikten ya birini, ya da birkaçını kullanmaktan öte özgün bir formüle sahip değildir.

Tüm Reklamları Kapat

Takviye kullanmanın "mantığı" cezbedici gelebilir. En yaygın gerekçeler arasında asetilkolinin nörotransmisyonunu engelleyen tau ve beta-amiloid gibi proteinlerin oluşumunu azaltmak, sinirlerin etrafındaki koruyucu kılıf olan miyelinin güçlendirilmesi, hücresel zarların akıcılığını artırarak nörotransmiter fonksiyonunu iyileştirmek, hücre ölümünü önlemek, belirsiz nöro koruyucu etkiler, beyinde kalsiyum seviyelerini düzenlemek veya antioksidanlar olarak hizmet etmek gibi farklı nedenler bulunmaktadır. Bu bileşenlerin çoğunun bu etkilerin bir kombinasyonuna sahip olduğu iddia edilmektedir.[1]

Normal metabolizma sırasında oksijenden oluşan serbest radikallerin nöronları "oksidatif stres" adı verilen bir durumla sinir hücrelerine zarar verebileceği ve antioksidanların bu etkiyi hafifletebileceği bilinmektedir. Nörotransmiter aktivitesinin biliş için kritik olduğuna veya beta-amiloid birikimlerinin hafızayı bozduğuna dair de şüphe yoktur. Fakat "beyin güçlendiricilerin" bu süreçleri klinik olarak pozitif yönde etkileyebileceğinin gösterilmesi kanıt gerektirir. Güvenli görünseler de bu tür takviyeler rasgele çift-kör denemelere tabi tutulduklarında ya hiç fayda sağlayamamış ya da çok az fayda göstermiştir. Ginkgo biloba, omega-3 yağları, zerdeçal, yeşil çay ve kakao özleri başarısızlıkların başlıca örnekleridir.

Pexels

Prevagen adıyla satılan en popüler maddelerden biri olan apoaequorin'in klinik araştırmalarla desteklendiği iddia edilmektedir. Ancak bu "destek" için biraz hayal gücüne dayalı veri madenciliği yapıldığı söylenebilir. Şirket açıkça popülasyonda istatistiksel olarak anlamlı hiçbir sonucun gözlenmediğini kabul etmiş, ama verileri didik didik etmek hafif bir fayda gösteren bir katılımcı alt grubu bulunmasına yol açmış.[2] Bu muhtemelen apoaequorin'in büyük olasılıkla beyne ulaşmadan sindirilecek bir protein olmasından dolayı gözlenen bir tuhaflık.

Ayrıca denizanasında doğal olarak bulunan apoaequrin hakkında da bir iddia var. Bu iddia, doğal olanın güvenli ve etkili olduğu efsanesine dayanıyor. Aslında Prevagen'deki apoaequrin denizanasından elde edilmiyor, laboratuvarda üretiliyor; fakat bu önemli değil. Önemli olan, etkili olduğuna dair kanıt eksikliği, çok sayıda yan etki raporu ve şirkete davalar açılması.[6]

Tüm Reklamları Kapat

Belirtmek gerekir ki, belirli gıdaların beyin sağlığındaki rolünü inceleyen birçok araştırma vardır. Yine rastgele bir çalışmada, bir grup katılımcı günde 60 gram ceviz, fıstık, kaju ve fındık tüketirken kontrol grubu hiç kuruyemiş yemedi. Fındık tüketen grupta beyne kan akışının arttığı gösterildi ve sözel hafıza testinde kontrol grubundan %16 daha iyi performans gösterdiler. Diğer bir çalışmada ise günde 13 gram çilek tozu tüketen katılımcılar kelime testinde daha az yanlış yaptı ve daha az depresyon belirtisi bildirdi. Günde iki kivi tüketen katılımcıların sadece dört gün sonra daha iyi bir ruh hali gösterdiklerini iddia eden bir çalışmayı rapor eden bir başlıkta ise "Daha çok kivi tüketmek sadece birkaç günde zihinsel sağlığınızı iyileştirebilir." iddiasında bulunuluyor.[3], [4].

Şimdi biraz daha sağlam kanıtları olan çalışmalara geçelim. "Kakao Takviyesi ve Çoklu Vitamin Sonuçları Çalışması (COSMOS)", 60 yaş üzerindeki bir grup katılımcının multivitamin-mineral takviyesi aldığında plasebo grubuna kıyasla bilişsel fonksiyonlarda hafif bir iyileşme gösterdiğini buldu.[5] Ancak diğer çalışmalar, örneğin 12 yıl boyunca 6,000 erkek doktoru izleyen bir çalışma multivitamin veya plasebo kullananlar arasında bir fark bulamamıştı. 1984'ten bu yana yaklaşık 48,000 hemşireyi takip eden Hemşire Sağlığı Çalışması ise orta yaşta yeterli protein, özellikle de bitkisel protein kullanan katılımcıların yaşlandıkça zihinsel sağlık da dâhil olmak üzere daha iyi sağlık sonuçlarına sahip olduklarını ortaya çıkardı. Araştırmacılar atıştırmalık olarak kuruyemişleri ve haftada birkaç öğünde fasulye, mercimek, bezelye, tofu ve tam tahılları tüketmeyi öneriyordu.

Aynı çalışma, aynı zamanda diyeti bilişsel gerilemeye karşı başarılı bir savaşla ilişkilendiren muhtemelen en ikna edici kanıtı da sundu. Bu durumda odak noktası, bitkilerde bulunan ve moleküler yapılarında antioksidan aktivitelerini açıklayan bazı ortak özelliklere sahip genel bir bileşik ailesi olan diyetteki flavonoidlerdi. Flavonoid kullanımı beslenme ile ilgili anketlerden hesaplandı ve "Son olayları hatırlamakta her zamankinden daha fazla zorluk yaşıyor musunuz?", "Kısa bir öge listesini hatırlamakta normalden daha fazla zorluk yaşıyor musunuz?" veya "Bir grup sohbetini veya bir TV programındaki senaryoyu takip ederken normalden daha fazla sorun yaşıyor musunuz?" gibi sorularla tespit edilen "öznel bilişsel gerileme" ile ilişkilendirildi.

Peki, hafıza gerilemesinin yavaşlamasıyla ilgili genel sonuç ne? Özetle, herhangi bir hafıza takviyesini destekleyecek yeterli kanıt yok. Söylenebilecek en olumlu şey, flavonoid açısından zengin gıdalar tüketmenizin iyi olacağı. Günlük protein alımının, vücut ağırlığının kilogram başına en az 0,8 gram (tercihen büyük oranda bitkisel protein) olmasını sağlamak da oldukça önemli.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
10
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Korkutucu! 2
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Montreal Gazette | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. Hersant, et al. (2023). Over The Counter Supplements For Memory: A Review Of Available Evidence. CNS Drugs, sf: 797-817. doi: 10.1007/s40263-023-01031-6. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. R. Bauter, et al. (2018). Subchronic Toxicity Of Lyophilized Apoaequorin Protein Powder In Sprague-Dawley Rats. SAGE Publications, sf: 239784731875690. doi: 10.1177/2397847318756905. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ B. D. Fletcher, et al. (2024). Smartphone Survey Data Reveal The Timecourse Of Changes In Mood Outcomes Following Vitamin C Or Kiwifruit Intervention In Adults With Low Vitamin C. British Journal of Nutrition, sf: 1384-1396. doi: 10.1017/S0007114523002787. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. Freeborn. Eating More Kiwi Fruit Could Boost Your Mental Health In Just A Few Days. (30 Ocak 2024). Alındığı Tarih: 21 Haziran 2024. Alındığı Yer: Medical News Today | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. D. Sesso, et al. (2022). Effect Of Cocoa Flavanol Supplementation For The Prevention Of Cardiovascular Disease Events: The Cocoa Supplement And Multivitamin Outcomes Study (Cosmos) Randomized Clinical Trial. Elsevier BV, sf: 1490-1500. doi: 10.1093/ajcn/nqac055. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ New York State Attorney General. Attorney General James Wins Trial Against Quincy Bioscience For Deceptive And Fraudulent Advertising Of “Memory Improvement” Supplement Prevagen. (8 Mayıs 2024). Alındığı Tarih: 22 Haziran 2024. Alındığı Yer: New York State Attorney General | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/07/2024 14:55:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17581

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Element
Venüs
Haber
Köpekgil
Doğru
Elementler
Evrim Ağacı
Elektrik
Diş Gelişimi
Nöronlar
Beyin
Abd
Yörünge
Kertenkele
Su
Gazetecilik
Müzik
Elektromanyetik
Evrimsel Süreç
Evrim Teorisi
Dünya Dışı Yaşam
Hücre
Aşı
Beslenme Davranışı
Kalıtım
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
J. Schwarez, et al. Hafıza Takviyeleri Gerçekten Hafızanızı İyileştiriyor mu?. (22 Haziran 2024). Alındığı Tarih: 23 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/17581
Schwarez, J., Ünal, H., Alparslan, E. (2024, June 22). Hafıza Takviyeleri Gerçekten Hafızanızı İyileştiriyor mu?. Evrim Ağacı. Retrieved July 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/17581
J. Schwarez, et al. “Hafıza Takviyeleri Gerçekten Hafızanızı İyileştiriyor mu?.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Hazal Ünal, Evrim Ağacı, 22 Jun. 2024, https://evrimagaci.org/s/17581.
Schwarez, Joe. Ünal, Hazal. Alparslan, Eda. “Hafıza Takviyeleri Gerçekten Hafızanızı İyileştiriyor mu?.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Hazal Ünal. Evrim Ağacı, June 22, 2024. https://evrimagaci.org/s/17581.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close