Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Tavuk (Gallus gallus domesticus)

Tavuk (Gallus gallus domesticus) Wikipedia Commons
9 dakika
3,291
  • Ornitoloji
  • Taksonomi
Tavuk
  • Bilimsel Adı Gallus gallus domesticus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Tavuk
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Chicken
Taksonomi
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Tavuk (Gallus gallus domesticus), evcil ve insanlarla etkileşimi fazla olan bir hayvandır. Bu ilişkiden dolayı, cinsiyet ve yaşa göre farklı isimler (erkek için "horoz", dişi için "tavuk", yavru için "civciv", genç için "piliç") kullanılsa da bahsedilenlerin hepsi tavuk (Gallus gallus domesticus) alt türünün mensubudur.

Tavuklarda dişi ve erkek arasında eşeysel çiftbiçimlilik (seksüel dimorfizm) bulunur. Yetişkinler arasında bu oldukça kolay ayırt edilebilir: Erkeklerin ibik ve gıdılarından sarkan et parçası, tavuklara göre daha büyüktür ve genellikle tüyleri daha koyu ve parlak renklere sahiptir. Civcivlerde ise bu ayrım, hemen gözle görülmez; fakat kanatlardaki tüylerin sıralanma şekline göre ayırt edilebilir.

Genel olarak tavuklarda erkekler (horozlar) yavru bakımıyla veya yumurta gelişimiyle ilgilenmezler; yavrulardan (civcivlerden) tamamen dişiler sorumludur. Dişiler, erkekleri seçen taraf oldukları için genelde daha sönük renklere sahiptirler ve yaşam alanlarında, erkeklerden bile iyi kamufle olmuş haldedirler. Bir dişi, genellikle birden fazla erkekle çiftleşir ve hem erkekler arasında hem de dişiler arasında güçlü hiyerarşiler bulunur.

Tavuklar, en çok karşılaştığımız hayvanlardan biri olsa da bilmediğimiz birçok yönleri vardır. Özellikle civcivler, ünlü etolojist Konrad Lorenz'in çalışmalarından bildiğimiz "filial imprinting" kavramının gözlemlenebildiği bir tür olarak bilimsel araştırmaların konusu olmaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Erkek ve Dişi Karşılaştırması
Erkek ve Dişi Karşılaştırması
Wikimedia

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Tavuk denince aklımıza kümeslerde görmeye aşina olduğumuz evcil tavuklar gelse de, aslında tavuklar (yani Gallus cinsi), güney ve güneydoğu Asya'da yaşayan yaban tavuklarını ve bunlardan yapay seçilim yoluyla evrimleşen evcil tavukları (Gallus gallus domesticus) barındıran daha geniş bir gruptur (İng: "junglefowl"). Yaban tavukları genel olarak iri kuşlardır, özellikle de erkeklerinde renkli tüyler bulunur; ancak buna rağmen yaşadıkları ormanlara harika bir şekilde adapte oldukları için yüksek kamuflaj yeteneğine sahiplerdir.

Kızıl Orman Kuşu (Gallus gallus)
Kızıl Orman Kuşu (Gallus gallus)
wikipedia commons

Tavuklar, kuşlar sınıfının altındaki Gallus gallus türünün, evcilleştirilmiş bir alt türüdür. Tavukların (gallus gallus domesticus) bazı diğer türlerle birlikte (Gri Hint Kuşu (G. sonneratii), Yeşil Hint Kuşu (G. varius), Sri Lanka Hint Kuşu (G. lafayettii) temel atasının Kızıl Orman Kuşu (Gallus gallus) olduğu belirlenmiştir [1]

Gri Hint Kuşu (G. sonneratii), Yeşil Hint Kuşu (G. varius), Sri Lanka Hint Kuşu (G. lafayettii) ve Kızıl Orman Kuşu (Gallus gallus) Dağılımı
Gri Hint Kuşu (G. sonneratii), Yeşil Hint Kuşu (G. varius), Sri Lanka Hint Kuşu (G. lafayettii) ve Kızıl Orman Kuşu (Gallus gallus) Dağılımı
Wikipemedia

Dinozor Torunları: Tavukların Antik Evrimi

Tavukların T. rex gibi dinozorların yaşayan en yakın akrabası olduğunu duymuşsunuzdur. Hatta insanlar bundan yola çıkarak, T. rex'lerin aslında koca birer tavuktan ibaret olduklarını söyleyebilirler. Bu, pek doğru değildir.

Öncelikle bariz olan yanlışla başlayalım: T. rex gibi dinozorların aslında koca bir tavuk olduğu iddiası fazlasıyla abartılıdır; çünkü evrim, aşağıdaki türden görsellerin gösterdiği gibi çalışan bir süreç değildir:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim, bu şekilde çalışmaz! T. rex ile tavuklar arasında bu görseldeki türden bir ilişki yoktur!
Evrim, bu şekilde çalışmaz! T. rex ile tavuklar arasında bu görseldeki türden bir ilişki yoktur!
imgur

Gerçekte T. rex, çok zeki ve üst düzey bir avcıydı, tüyleri vardı ama kanatları yoktu, tavuklardan çok farklıydı. Bu, insan da dahil bütün plasentalı memelilerin 65 milyon yıl önceki atasının "ufak bir insan" olduğunu söylemek gibidir. On milyonlarca yılla ayrılan türleri, birbirinin "büyük" veya "küçük" versiyonlarından ibaret görmek tamamen hatalıdır. Birazdan daha detaylı göreceğimiz üzere, T. rex ile tavuklar arasındaki ilişki, daha ziyade şu ağaçtaki gibidir (ki bu bile aşırı basitleştirilmiş bir gösterimdir):

Tavuklar, doğrudan T. rex'ten değil, T. rex'ler ve tüm yakın kuzenlerinin ortak atası olan ve 170 milyon yıl kadar önce yaşamış bir ortak atadan ayrılan iki daldan birinden evrimleşmiştir. T. rex, tavukların atası değil, kuzenidir.
Tavuklar, doğrudan T. rex'ten değil, T. rex'ler ve tüm yakın kuzenlerinin ortak atası olan ve 170 milyon yıl kadar önce yaşamış bir ortak atadan ayrılan iki daldan birinden evrimleşmiştir. T. rex, tavukların atası değil, kuzenidir.
Qbliviens

Bütün Kuşlar, Yaşayan Dinozorlardır!

Ama bu konuda doğru olan taraf şudur: Bir tavuk, dinozorlara bir insandan çok ama çok daha yakın akrabadır. Current Biology'de yayınlanan bir makalede bunu net olarak görmek mümkündür:[2]

Karasal omurgalıların evrimini gösteren evrim ağacı
Karasal omurgalıların evrimini gösteren evrim ağacı
Current Biology

Yukarıdaki ağacı kökünden yukarı doğru takip edecek olursanız, farklı karasal omurgalıların birbiriyle ilişkisini görebilirsiniz: Örneğin daha önce anlattığımız gibi, ilk olarak amfibilerden önce memeliler ve sürüngenler evrimleşmektedir. Sürüngenlerden ayrılan bir koldan önce krokodiller ayrılmaktadır; sonrasındaysa, günümüzden 240 milyon yıl kadar önce dinozorlar evrimleşmeye başlamaktadır.

Ama bu evrim ağacında dikkat etmeniz gereken bir şey vardır: "Dinosauria", yani dinozorlardan günümüzdeki tüm kuşlara, yani "Neornithes" altsınıfına kesintisiz bir bağlantı vardır. Öte yandan memeliler veya timsahlar dinozorlardan evrimleşmemiştir, çünkü ayrım noktası, tarihte daha eski bir yerdedir. Ama kuşlar, doğrudan doğruya dinozorlardan evrimleşmiştir ve hatta halen onlar altında kategorize edilen hayvanlardır (grafikte mor kutu)! Dolayısıyla günümüzde yaşayan bütün kuşlar, aslında dinozordurlar.

Bu Reklamı Kapat

Yani dinozorlar, 65 milyon yıl önce tamamen yok olmamışlardır. Kuşlara gelecek soy hattı haricinde kalan tüm dinozorlar (grafikte turuncu kutu) yok olmuştur - ki bu da grafikte meteor ve bordo çizgiyle gösterilmektedir. O bordo çizgiyi yukarı doğru aşamayan soy hatları, 65 milyon yıl önce yok olmuştur. Geri kalanı ise günümüze kadar ulaşabilmiştir. İşte en sağda, turuncu kutunun hemen dışında kalan ve kuşlara giden o soy hattı, dallanıp budaklanarak, birçok çıkmaz sokağa evrimleşerek, günümüze kadar ulaşmıştır! Bu konuda çıkardığımız kitabımızı okumanızı öneririz.

Modern Kuşların Evrimi

Peki tavuklar, tüm kuşlar arasında T. rex'in en yakın akrabası mı? Eh... Hemen yukarıdaki evrim ağacındaki Neornithes dalına "zoom" yapalım ve iyice yakınlaşalım:

Modern kuşların evrimsel akrabalıklarını gösteren evrim ağacı
Modern kuşların evrimsel akrabalıklarını gösteren evrim ağacı
Science

Bu ağacımız, Science'ta yayınlanan ve kuş evrimiyle ilgili olarak bugüne kadar yapılmış en kapsamlı genetik çalışmalardan birinden geliyor: Bu çalışmada onlarca kuş türünün genomları dizilendi ve evrimsel tarihleri aydınlatıldı.[3]

Bu görselden de görebileceğiniz gibi, modern kuşların en eski ortak atasından ayrılan ilk iki grup; pekin ördeği, tavuk, hindi, beyaz boğazlı keklik ve devekuşunu kapsayan ve mor kutu içine alınmış olan gruptur. Bu grup içinde de en "şabalak" ve T. rex'le en tezat hayvanlar tavuklar olarak görüldüğü için, dinozor-kuş akrabalığı tavuklar üzerinden popülerleştirilmiştir. Yoksa sadece tavuk T. rex'in akrabası değildir ve hatta muhtemelen, bütün kuşlar arasında en yakın olanı da tavuk değildir. Örneğin devekuşları, muhtemelen dinozorlara tavuklardan daha yakın akrabadır. Ama tavukların, kuşların ezici çoğunluğuna nazaran, dinozorlara daha yakın olduğu iddiası doğrudur.

Bu Reklamı Kapat

Tavukların evrimiyle (ve yakın geçmişteki irileşmesiyle) ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Davranış ve Etoloji

Yavrularda Imprinting

"Imprinting" sözcüğü bazı yerlerde Türkçeye "basımlama" ya da "izlenim" olarak çevrilerek kullanılmışsa da anlamı hala muğlak kalmaktadır. En basit biçimi ile imprinting, bazı hayvan türlerinde görülen bir öğrenme çeşididir. Psikolojide çokça bahsi geçen "cinsel imprinting" ve "Westermarck etkisi" dışında yavrularda imprinting (İng: "filial imprinting") kavramı özellikle, yumurtadan çıktıktan bir süre sonra yuvadan ayrılan kuşlarda (civcivler de dahil olmak üzere) yaygındır. Konrad Lorenz’in 1930’larda tanımladığı bu kavram, hayvanların dünyaya gelmesinden sonraki period içinde ilk maruz kaldıkları nesneyi (bu genellikle anne olur) takip etmelerini ve ona bağlanmalarını anlatır.[2]Imprinting öğrenme biçimi, birçok araştırmacı tarafından iki temel nedenden ötürü bilimsel araştırmalarda bir metot olarak kullanılmaktadır:

  1. Herhangi bir eğitim veya ödül gerektirmemesi ve bundan dolayı daha "natürel" bir metot sağlaması
  2. Davranışsal deneylerle uyumlu olması

Tavuk ise bu çalışmalar için oldukça uygundur. Bunun sebebi civcivlerde, filial imprinting kavramının gözlemlenmesi ve aynı zamanda, popülasyonunun büyüklüğü ve yaygınlığı sebebiyle de tavukların kolay erişilebilir bir alt tür olmasıdır.

Konrad Lorenz'i takip eden kazlar
Konrad Lorenz'i takip eden kazlar
flicker

Sosyal Düzen

Tavuklarda büyük bir hiyerarşi söz konusudur. Buna "pecking order" denir. Grup içinde daha güçlü ve büyük olanın sözü geçer ve ilk onlar, yemek ve suya erişim sağlayabilir. Alt gruptakilerin ise sırası daha sonra gelir. Küçük alanlarda ve yetersiz beslenen tavuk gruplarında bu hiyerarşi, bazen kötü sonuçlanabilmektedir. Alt tabakadaki tavuklar, dominant olanlar tarafından gagalanarak uzaklaştırılmaya çalışılmaktadır. Fakat yeterli alan sağlanmadığı durumlarda, bu gagalamalar sertleşebilir ve grup içinde yaralanmalara sebep olabilir. Bu yüzden besi alanlarının ve kümeslerin yeterince büyük olması oldukça önem taşımaktadır.

Bu Reklamı Kapat

Sayısal Biliş

İnsanlarda bulunan soyut sayısal bilişin temelinde, daha ilkel bir sayısal yeti olduğu ve bunun insan yavrularıyla birlikte diğer hayvan türleri ile paylaşıldığı düşünülmektedir. Bunlardan biri olan "nesne dosyalama sistemi" (İng: "object file system"), küçük nicelikteki işlemlerin yapılmasından sorumludur. Bu sistem, 1, 2, 3 ve bazen 4 kadar çıkabilirken ikinci bir sistem olan "analog büyüklük sistemi" (İng: "analog magnitude system"), 4’ten büyük nicelikler için kullanılır.[4] Yapılan çalışmalarda, farklı niceliklerin karşılaştırılması yolu ile tavukların bu sistemlere sahip olup olmadığı sorusu sorulmuştur. Sonuçlar ise tavukların, niceliksel karşılaştırmalarda belirli bir oran yakalandığı durumlarda yalnızca NDS değil, aynı zamanda ABS sistemini kullandığını göstermiştir.[5], [6]

Agora Bilim Pazarı
Yaratıcı Tür: Fikirler Dünyayi Nasıl Yeniden Yaratıyor?

INCOGNITO VE BEYİN’İN YAZARINDAN

“Gerçekleri öğrenir, kurguyu üretiriz. Olanı kavrar, olabilecekleri düşleriz.”

İnsan dünyanın yeni versiyonlarını yaratıyor, hem de her gün. Yenilik üretme yeteneğimizin canlılar arasında eşi benzeri yok. İnekler koreografi hazırlamıyor, sincaplar ağaç tepelerine ulaşmak için asansör inşa etmiyor, timsahlar sürat motorları tasarlamıyorlar. Bizler ise, binlerce yıl önce meydana gelmiş bir evrimsel ince ayar sayesinde, deneyimlerimizi özümseyip onlardan “şöyle olsa ne olur”lar türetebiliyoruz.

Ünlü nörobilimci David Eagleman ve besteci Anthony Brandt şu sorunun peşine takılıyor: İnsanlığın yaratma becerisi ve güdüsünün temelinde yatan şey nedir? Zihnimizdeki yaratıcı yazılım nasıl çalışıyor, ona neden sahibiz ve bizi nereye götürüyor? Yaratıcı Tür, Picasso’dan konsept arabalara, şemsiyelerden Ay’a seyahate, eğitim sistemimizden ketçap şişelerine kadar uzanıp yaratıcı zihni mercek altına alan etkileyici bir yolculuk. Nörobilimdeki en yeni bulgulardan faydalanarak sahip olduğumuz bu derin, gizemli ve en önemli insan becerisinin temel işleyişini ilk kez böylesine görünür kılıyor ve hepimiz için daha yaratıcı bir geleceğin kapılarını aralıyor.

“İnsan yaratıcılığına görseller eşliğinde bir yolculuk… Zihnin işleyişine ilgi duyanlar mutlaka okumalı.” –WIRED

“Ağzı açık bıraktıracak kalitede… Deha kalitesinde.” –GEOFF DYER, OBSERVER

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺54.00
Yaratıcı Tür: Fikirler Dünyayi Nasıl Yeniden Yaratıyor?

Kural Takibi ve Genelleştirme Yetisi

Civcivlerin, imprinting yöntemi kullanılarak ve ödüllendirme yolu ile belirli kuralları takip edebilme ve bu kuralları soyutlayarak başka nesnelerde bulabilme yetisine sahip olduğu gösterilmiştir.[7], [8] Kural takibi öncelikle, belirli bir kuralın tikeller üzerinden algılanması gerekir. Ardından soyutlama yapılarak genelleştirilen kural, farklı tikellerde tespit edilmelidir. Örneğin; "AAB" ile "CCD" aynı kural ile oluşturulmuş (aynı-aynı-farklı) iki farklı seridir. İlk bakışta tespit edilmesi oldukça kolay olan bu benzerliğin arkasında yatan bir soyutlama becerisi bulunmaktadır. "AAB" serisinin "aynı-aynı-farklı" özelliklerden oluştuğunu kodlamak ve bu kuralı genelleştirerek farklı tikellerde, örneğin "CCD" serisinde tanımak, kural takibi yetisi gerektirir. Bu çalışmalarda civcivler, belirli bir seriye maruz bırakılır (örneğin AAB). Farklı öğrenme metotları ile bu seriyi öğrenen civcivlere, iki farklı seçenek sunulur; bir yanda öğrenilen serideki kuralı taşıyan yeni bir seri (CCD), diğer yanda ise aynı tikellerden oluşan fakat bu kurala uymayan bir seri (CDC). Bu aşamada eğer kural öğrenildiyse ve genelleştirmesi yapılabiliyorsa bu iki seriden birinin tercih edilmesi gerekmektedir. Unutmayın ki tercihler, %50’nin üzerinde "CDC" serisinden yana olsa bile, kural takibi yetisinin olduğunun söz edilebilir. Bunun nedeni, "CDC" serisinin "yeni" yani "aynı-aynı-farklı" kuralını içermeyen bir seri olduğunun tanınabilmesidir. Çalışmaların sonucu göstermiştir ki civcivler, kural takibi ve genelleme yapabilmektedir. Bu da soyutlama becerilerinin olduğuna kanıttır.

Uzamsal Hafıza ve Hipokampus

Memelilerde hafıza ve uzamsal yön bulma ile ilişkili olan hipokampus ile kuşlardaki hipokampusun aynı işleve sahip olduğu keşfedilmiştir.[9] Beyinde uzamsal yer-yön bilgilerinin kodlandığı ve hafıza ile ilişkili olan hipokampus, kuş türlerinde önemli bir rol oynar. Gelişmiş hipokampus sayesinde, uzun göç yolları veya uçuş mesafeleri üzerinde yön bulmaları kolaylaşır. Kuş sınıfının altında olan tavuklar için bu durum söz konusu olmasa da yapılan çalışmalar, uzamsal yön bulma becerisi ve bununla ilişkili hafızanın, tavuklarda da gelişmiş olduğunu göstermiştir.[10]

Kuş (sol) ve insan (sağ) beyin karşılaştırması. "Hp" ile gösterilen yerler hipokampusa işaret ediyor.
Kuş (sol) ve insan (sağ) beyin karşılaştırması. "Hp" ile gösterilen yerler hipokampusa işaret ediyor.
wikipedia

Diyet ve Metabolizma

Tüm tavuklar, insanlar gibi hepçildir; yani et de yiyebilirler ot da... Tavukların doğal ortamlarındaki diyetlerini çoğunlukla yapraklar, kuru bitki artıkları, salyangoz ve sümüklüböcek gibi hayvanlar, nadiren küçük fareler, yılanlar ve kurbağalar oluşturur.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Hayvancılık sebebi ile insan ve tavuk arasındaki etkileşim her ne kadar fazla olsa da bu etkileşim genellikle tek bir amaç üzerinden kurulur. Bu da aslında tavukların bilmediğimiz ve keşfedilmeyi bekleyen birçok bilişsel ve davranışsal özelliği olduğunu göstermektedir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 6
  • Tebrikler! 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2022 12:17:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11417

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Primatlar
Gıda
Biyografi
Bilim İnsanı
Kadın Doğum
Ağız Sağlığı
Dalga
Kertenkele
Makale
İnsan Türü
Astrobiyoloji
Önlem
Grip
Türleşme
Doğa Yasaları
Renk
Köpekler
Periyodik Cetvel
Balıkçılık
Elektromanyetizma
Kuyrukluyıldız
Entomoloji
Allah
Hominid
Psikoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et