Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Evrimde Örüntüler: Yeni Türler ve Yeni Özellikler Nasıl Evrimleşir?

Evrimde Örüntüler: Yeni Türler ve Yeni Özellikler Nasıl Evrimleşir?
7 dakika
2,524
  • Evrimsel Biyoloji

Evrimsel sürecin temel ilkelerini anlayan birinin bilmesi gereken temel nokta, çeşitliliğin neredeyse tamamen rastgele ve sürekli olarak çeşitlilik mekanizmaları (mutasyonlar, crossing-over, transpozonlar, vb.) ile yaratıldığı, ancak kesinlikle rastgele olmayan, son derece sistematik, tekrar edilebilir, test edilebilir ve kısmen yönlendirilebilir seçilim mekanizmalarıyla (yapay seçilim, doğal seçilim, cinsel seçilim, vb.) seçilip elendiğidir.

En uyumlular daha kolay hayatta kalır ve daha çok ürer. Uyumsuzlar da belki her zaman hemen yok olmazlar; ancak göreli olarak çeşitli seviyelerde daha zor hayatta kalır ve daha az ürerler. Böylece her nesilde, bir önceki neslin ortamlarına en uyumlu bireyleri seçilir ve çoğalır. Sonraki nesillerin her biri, önceki nesillerden ortamlarına daha uyumludur.

Tüm Reklamları Kapat

Bu uyumluluk parametrelerinin zamandan zamana, mekandan mekana, durumdan duruma değişebilmesinden ötürü ve atasal canlı popülasyonlarının izole olarak alt gruplara bölünüyor olması, canlıların tamamen farklı koşullara adapte olması, bu canlılarda tamamen farklı özelliklerin evrimleşmesi anlamına gelir. Evrimsel biyolojide bu sürece türleşme denir. Bir türden, diğer türlerin oluşması...

Bu, tarihteki tüm canlıların nasıl var olduğunu ve onların ortak atalara sahip olduğunu başarıyla ve test edilebilir şekilde izah eden, insanlık tarihinin gördüğü en güçlü bilimsel açıklamadır. Buna, bilimde, Evrim Teorisi adı verilir.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Teorisi'nin keşfinden ve geliştirilmesinden önce de, sonra da türler kategorize edilerek gruplandırılabiliyordu. Ancak Evrim Teorisi'nin bilime sayısız katkısından biri, daha önce yapamadığımız kadar başarılı bir şekilde türler arasındaki ilişkileri görmemizi ve kategorize etmekte güçlük çektiğimiz türlerin neden bu şekilde zorluk çıkardığını izah edebilmemizi sağlaması oldu.

Türleri sınıflandırmakta zorlanıyoruz, çünkü birbirlerine yakın akraba olan, ortak ataları yakın bir geçmişte yaşamış türler, birbirlerinden ayırt edilebilecek düzeyde farklı olsalar da, bu işe ömürlerini adamış bilim insanlarını zorlayacak kadar halen benzer olabilmektedir. Bunlar, "türleşmenin eşiğinde" olan türlerdir. Evrimin yavaş ama durmaksızın devam eden dinamikleri, türleri ufak ufak, parça parça, gıdım gıdım birbirinden ayırır, yeni özellikleri ortaya çıkarır, var olan özellikleri yok eder. Böylece canlılık tarihinin görmediği türler evrimleşir, evrimleşmiş ama uyumluluk değerini sürdüremeyen türler yok olur.

Bu sürecin keşfi, modern sınıflandırma yaklaşımlarını doğurmuştur. Eskiden kabaca dış görünüşlerine göre sınıflandırılan canlılar, artık genetik, paleontoloji, ekoloji, etoloji gibi binbir farklı bilim dalından gelen ve evrimin birleştirici harcı ve aydınlatıcı ışığı altında anlam kazanan veriler sayesinde, "filogenetik" (evrimsel) özellikleri bakımından sınıflandırılmaktadır. Evrimi daha iyi anladıkça, hem diğer türleri, hem de kendimizi daha iyi tanıyabilme fırsatına erişmekteyiz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Türlerin evrimini analiz ederken başvurduğumuz en temel ilkelerden birisi, parsimoni ilkesi adı verilen ve bilim felsefesinin kalbinde yer alan ilkedir. Occamlı William'ın Usturası ya da kısaca Occam'ın Usturası olarak da bilinen bu ilke, bir olayı açıklamak için geliştirilen hipotezlerden en az varsayıma dayananının, muhtemelen geçerli olan (veya gerçeğe daha yakın olan) açıklama olduğunu söyler.

Evet, daha karmaşık olan açıklama eğer yeterince bilimsel ve tarafsız veriyle desteklenirse, daha basit bir açıklamanın yerini alabilir. Ancak bu noktada da "Carl Sagan Standardı" olarak bilinen ilke devreye girer: Olağanüstü iddialar, olağanüstü kanıtlar gerektirir. Bir iddia ne kadar karmaşıksa, o kadar fazla ve ikna edici veriyle desteklenmek zorundadır. Aksi takdirde, her zaman basit olan açıklamayı tercih etmek daha akılcıdır.

Bu nedenle evrimsel biyologlar, türlerin evrimini analiz ederken, bir türün oluşum sürecini, en az sayıda değişim ile açıklamaya çalışırlar. Eğer ele aldığımız ve analiz ettiğimiz türlerin akrabalık ilişkisini açıklayan birden fazla olası evrim ağacına ulaşırsak (ki genelde ulaşırız), bunlardan en sade olanı en güçlü adaydır. Ta ki aksi ispatlanana kadar...

Örneğin evrimsel süreçte bir özelliğin ortaya çıkışı genellikle "yoktan var olma" şeklinde olmaz. Bir yarasanın kanatları, uçamayan ataların ön uzuvlarından evrimleşmiştir. Bu noktada, birçok ara türle bu evrimsel değişimi destekleme şansımız vardır. Sadece ara türler de değil; benzer evrimsel basamakları, tam "arada" yer alacak şekilde gösteren, uçan sincaplar gibi türleri inceleyerek de bu tür bir evrimin mümkün olduğuna kanaat getirebiliriz. Son olaraksa tüm bu fikirlerimizi genlere ve onların değişimine bakarak garanti altına alırız.

Bu nedenle evrimsel biyoloji çok güçlüdür: çok fazla bilim dalı, içerisinde çok sayıdaki iddiayı, çok farklı açılardan doğrulamayı başarmıştır. Bu tür bir doğruluk oranına çok az sayıda teoride ulaşabilmekteyiz. Bu noktada söyleyebiliriz ki, evrimsel süreçte oluşan yeni özellikler, atasal özelliklerin nesiller içerisinde çevre koşullarına bağlı olarak değişmesiyle ortaya çıkarlar. Yepyeni bir özelliğin ani ve büyük değişimlerle ortaya çıkmasına neredeyse hiç rastlamayız.

Tüm Reklamları Kapat

Evrimde Ortak Özellikler

Çoğu zaman bu durumu, evrim ağacının birden fazla dalında paralel ya da benzer şekilde evrimleşen özelliklerle doğrulamamız mümkündür. Örneğin birbiriyle doğrudan ve yakından akrabalık ilişkisi olmayan türlerde, benzer özellikler bulunabilmektedir. Benzer şekilde, ortak atalarında bulunmayan bir özellik, torun türlerde birbirlerinden bağımsız bir şekilde evrimleşebilir.

Gözün evrimi, bunun en net örneklerinden biridir. Evrim Ağacı üzerinde görmeye yarayan göz organının 50'den fazla defa, bağımsız olarak evrimleştiği düşünülmektedir. Benzer şekilde, Hayvanlar Alemi içerisinde uçmaya yaran aerodinamik özelliklerin birçok defa bağımsız olarak evrimleştiği bilinmektedir (örneğin böceklerde, kuşlarda ve memelilerde bağımsız olarak evrimleşmiştir). 

Ortak Atadan Gelmeyen Özelliklerin Evrimi

Ortak atadan gelmeyen ama bağımsız olarak benzer biçimde evrimleşen özelliklere homoplazi ya da homoplazik karakterler adı verilir. 3 temel çeşit homoplazi vardır: yakınsak evrim, paralel evrim ve geri evrim.

  • Yakınsak evrimde benzer ortamlarda yaşayan canlılarda benzer özellikler bağımsız olarak evrimleşir (balıklar ve deniz memelilerde benzer vücut planlarının evrimleşmesi gibi).
  • Paralel evrimde benzer özellikler, benzer değişim basamaklarından geçerek, bağımsız türlerde evrimleşir (kelebeklerde vücut desenlerinin bağımsız olarak ama benzer basamaklardan geçerek evrimleşmesi gibi).
  • Geri evrimdeyse, evrimsel süreçte kazanılmış, atalarda bulunmayan bir özellik gerisingeri yitirilir veya atalardan gelmesine rağmen süreç içinde yitirilmiş bir özellik gerisingeri kazanılır (kurbağalarda yitirilmiş üst çene dişlerinin yeniden evrimleşmesi gibi).

Bunlar, evrimsel analizi zorlaştıran ve türler arasındaki akrabalık ilişkilerini bulanıklaştıran durumlardır. Evrimsel biyologlar titiz birer detektif gibi çalışarak türlerin geçmişini aydınlatırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Vücut Planlarının Evrimi

Evrimsel sürecin değişim örüntülerinden birisi ise, vücut planlarındaki farklı hızlardaki değişimdir. Her ne kadar insanlar evrimsel süreçte canlının bütün özelliklerinin bir arada, topyekün değişmesini bekliyor olsalar da; aslında evrimsel süreçte çoğu zaman canlıların özellikleri farklı hızlarda evrimleşir. Örneğin bir kuşun kanatları ve diş yapısı aynı anda evrimleşmek zorunda değildir (kuşlar, dinozorlardan evrimleşirken önce kanatlarını kazanmışlardır, sonra dişlerini yitirmişlerdir). Evrimsel süreçte atalardan kalan bazı özellikler korunurken, bazı diğer özellikler son derece hızlı ve çeşitli biçimde değişir. Bu durum, mozaik yapılı türlerin günümüzde var olmasına neden olmaktadır. Buna, mozaik evrim adı verilmektedir. Bunlarla ilgili daha fazla bilgi, buradaki makalemizden veya şuradaki yazımızdan alınabilir. 

Evrimsel süreçte gördüğümüz önemli değişim desenlerinden birisi adaptif yayınım (adaptive radiation) durumudur. Bu tür evrimsel değişimler, göreceli olarak kısa sürede, göreceli olarak hızlı değişimlerdir. Genellikle çevresel özelliklerin çok hızlı değişimi, evrimleşen bazı türlerin diğerlerine bariz bir avantaj sağlaması, bir türün yepyeni bir ortama girip rakipsiz bir şekilde bu bölgeyi işgal etmesi ve benzeri durumlarda bu tür evrimsel değişimleri gözleyebilmekteyiz. Örneğin, Kambriyen Patlaması en meşhur adaptif yayınım örneklerinden birisidir. Hayvanlar Alemi içerisinde kabuklu zırhların evrimleşmesi ve geride bırakılan onlarca milyon yılda belli bir adaptif eşiği aşan türler, müthiş hızlı bir şekilde çeşitlenerek, evrimin ortalama hızından 4 ila 5 kat kadar daha hızlı farklılaşarak çok değişik dallara ayrılmıştır. Günümüzde Kambriyen Patlaması'nın ve bunu mümkün kılan evrimsel süreçlerin dinamikleri oldukça ayrıntılı bir şekilde bilinmektedir ve her geçen gün yeni bilgilerle ufkumuz genişlemektedir.

Evrimsel süreçte burada ele aldıklarımızdan başka birçok farklı değişim deseni görmek mümkündür. Bu nedenle, her bir tür veya tür grubu için detaylı bir analiz yapıp, türlerin evrimini dikkatli incelemelerden geçirmek gerekmektedir. Bunu ne zaman başarıyla yapacak olsak, Evrim Teorisi'nin kalbinde yatan kademeli değişim fikrinin ne kadar baş döndürücü ve ne kadar güçlü olduğunu tekrar tekrar anlamamız mümkün olmaktadır. 

Her şey gibi, canlılar da sürekli değişmektedir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
14
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. Futuyma. (2009). Evolution. ISBN: 978-1605356051. Yayınevi: Sinauer Associates.
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 11:13:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3227

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Evrimde Örüntüler: Yeni Türler ve Yeni Özellikler Nasıl Evrimleşir?. (24 Ocak 2015). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/3227
Bakırcı, Ç. M. (2015, January 24). Evrimde Örüntüler: Yeni Türler ve Yeni Özellikler Nasıl Evrimleşir?. Evrim Ağacı. Retrieved February 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/3227
Ç. M. Bakırcı. “Evrimde Örüntüler: Yeni Türler ve Yeni Özellikler Nasıl Evrimleşir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 24 Jan. 2015, https://evrimagaci.org/s/3227.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Evrimde Örüntüler: Yeni Türler ve Yeni Özellikler Nasıl Evrimleşir?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, January 24, 2015. https://evrimagaci.org/s/3227.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.