Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Enerji İçecekleri Sağlıklı mı? Enerji İçeceği Tüketiminin Artması, Sağlığımızı Nasıl Tehdit Ediyor?

Enerji İçecekleri Sağlıklı mı? Enerji İçeceği Tüketiminin Artması, Sağlığımızı Nasıl Tehdit Ediyor?
Enerji İçeceği (EB) vs. Kahve
The Chant
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Özellikle son yıllarda, Avrupa ve Amerika’da popüler hale gelen enerji içecekleri (EB), dünya çapında milyar dolarlık hızlı bir şekilde büyüyen bir endüstri haline geldi. Ergenlik dönemindeki gençlerin %30 ile %50 arasında enerji içeceği tüketildiği gözlemlenmiştir.[3] Zihinsel ve fiziksel uyarıcı özelliğine sahip olan enerji içeceklerinin pazara ilk girişinde de “enerji” teması ile ortaya çıkmıştır.

Enerji İçecekleri
Enerji İçecekleri
UNDARK

Her ne kadar enerji içeceklerinin sporcu içeceklerinin (SD) bir türü olduğu düşünülse de ve sıklıkla bu tür içeceklerle kıyaslansa da, enerji içecekleri sporcu içeceklerinden tamamen farklı bir üründür. Sporcu içeceklerinin orijinal amacı elektrolit ve karbonhidrat ikamesi sağlamaktı; ancak sonradan bu içeceklerin içine uyarıcılar ve katkı maddeleri da eklenerek enerji içecekleri üretilmeye başlandı. Çıkış yılı ve ülkesi konusunda tartışmalar olsa da, enerji içeceklerinin 1962 yılında Japon bir firma tarafından üretildiği düşünülmektedir.

Enerji İçeceklerini Oluşturan Bileşenler

Enerji içeceklerinin ana maddesi su ve şekerdir (sukroz ve/veya glikoz). Ayrıca, enerji karışımı olarak bilinen enerji içecekleri genellikle bir amino asit olan taurin, glukuronolakton, güçlü bir kafein formuna sahip bir Güney Amerika bitkisi olan guarana ve B vitaminleri ile birleştirilen kafein gibi bileşenler içermektedir.[5] Çoğu enerji içeceğinde, iki fincan demlenmiş kahvede bulunan yani yaklaşık 200 mg kafein bulunmaktadır ve kafein dışında ek olarak başka uyarıcılar da bulunmaktadır. Ana bileşenler olan ve yüksek miktarda şeker ve kafein içermesi, içeceklere adını veren "enerjinin" kaynağıdır. Kişiden kişiye enerji içeceklerinin etkileri değişiklik gösterse de; kimyasal bir madde olan kafein, dayanıklılığı ve gücü artırarak, reaksiyon süresini iyileştirerek ve yorgunluğu geciktirerek fiziksel performansı artırmayı sağlar.[2]

Kafein İçin Seçenekler
Kafein İçin Seçenekler
Nuvending

Bunlara ek olarak, içerdiği karnitin, glukuronolakton, inositol, efedrin, panax ginseng, süper citrimax ve taurin gibi maddelerinin güvenilirliği sağlayan ve kanıtlayan veri bulunmamaktadır; çünkü piyasada bu ürünler daha yeni ortaya çıkmıştır ve yeteri kadar araştırılma yapılamamıştır.[1] Ayrıca, enerji içeceklerinin ambalajları üzerinde belirtilen kafeinden daha fazla kafein içeriyor olabilir; çünkü içerdiği katkı maddeleri de ek olarak kafein içermektedir.

Enerji İçeceklerinin Sağlık ile İlişkisi

Enerji içecekleri birçok hastalık ve sağlık sorunu ile ilişkilendirilmiştir. Bunun nedeni ise içeriğinde bulunan maddelerdir. Dünya Sağlık Örgütü (İng.: "World Health Organization" veya kısaca WHO), araştırmalar sonucunda yüksek miktarda enerji içeceği tüketiminin halk sağlığı için tehlike oluşturabileceğini açıklamıştır. Özellikle, enerji içeceklerinin çocuklar için tüketilmesi uygun olmayabileceği ile ilgili açıklamalar ve uyarılar bulunsa bile; bu dönemdeki bireyler en yüksek tüketici sınıfı olduğu gözlemlenmiştir.[2]

Yüksek kafein tüketimi, insülin duyarlılığını azaltır; ayrıca içerdiği yüksek miktardaki şekerden dolayı obeziteye neden olabilir ve bunların sonucu olarak tip 2 diyabet ortaya çıkabilir. Bunlara ek olarak, aşırı dozda kafein tüketimi; çarpıntı, obezite, bulantı, uykusuzluk, sinirlilik, kusma, yüksek tansiyon, kasılmalar ve hatta bazı durumlarda ölüm dahil olmak üzere bir dizi semptomlara neden olur. Gebelik sürecindeki kadınlarda düşük yapma riskini arttırmaktadır ve ölü olarak dünyaya gelen doğumlara neden olmaktadır. Ayrıca, çocukluk ve ergenlik dönemindeki bireylerde bu içeceklerin tüketilmesinin heyecan arayan riskli davranışlara yol açtığı (veya en azından bunlara yatkın olan kişilerin bu içecekleri daha sık tükettiği) gözlemlenmiştir. Son olarak ise zihinsel sağlığın zayıflaması, nörolojik, metabolik ve kardiyovasküler sistem üzerinde olumsuz etkiler, böbrek veya diş sorunları gözlemlenmiştir.[4]

Bunların yanı sıra; çocukluk ve erken ergenlik dönemindeki bireylerin vücut hacimleri ve boyutları nispeten yetişkinlere daha göre düşüktür. Bu nedenle bu çağdaki bireylerde, enerji içecekleri; yüksek miktarda kafein, fruktozlu mısır şurubu, düşük kalorili tatlandırıcılar ve bitkisel uyarıcılar gibi ilave şekerler içerdiği için ekstra olarak sağlık açısından etkilerinin gözlemlenmesi yüksektir.[2]

Ek olarak, enerji içeceklerinin tüketimi; marihuana (cannabis), sigara ve alkol içimi ile endişe verici bir bağlantısı olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, cinsel risk alma, kavga etmek, emniyet kemeri kullanmama ve cesaret duygusu ile risk alma gibi sorunlarla da ilişki göstermektedir.[5]

Enerji İçeceklerinin Alkol ile Tüketilmesi

Enerji içeceği, alkol ile karıştırılırsa daha büyük tehlike ve sorunlara yol açmaktadır. İki sıvının birbiri ile birleştirilmesi riskli davranışlarda bulunma riskini arttırmaktadır. Enerji içecekleri uyanıklığı arttırdığı için alkolün getirmiş olduğu sarhoşluk belirtilerini örter bu yüzdende kişinin daha fazla alkol tüketebileceğine inanmasına yol açar. EB, alkole bağlı olarak geliştirilebilecek komplikasyonları ve yan etkileri arttırabilir. Ayrıca, enerji içecekleri ve alkolün karıştırılıp tüketilmesi ölümcül olaylar da dahil olmak üzere olumsuz kardiyovasküler, psikolojik ve nörolojik olaylarla doğrudan ilişkilendirilmiştir.[2]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Enerji İçeceği İle Alkol
Enerji İçeceği İle Alkol
WILDCAT

Türkiye’de Enerji İçeceklerine Bakış

Türkiye’de, Tarım ve Orman Bakanlığının yaptığı kontroller sonucunda sahip olduğu bilgileri, 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanun’unun 31. maddesinin 6. fıkrası uyarınca bir karar vermişler ve açıklamışlardır. Bu çalışmanın amacı insanların sağlıklarını tehlikeli bir duruma düşüren gıdaların ve besinlerin belirlenmesidir. Bu kamuoyu açıklamasının içerisinde enerji içeceklerinin olduğu bir kısımda bulunmaktadır. Bir markanın enerji içeceğinin içerisinde “sildenafil” adı verilen bir madde, sağlık açısından uygunsuz bulunmuştur.[7]

Ayrıca; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının yaptığı Türk Gıda Kodeksi Enerji İçecekleri Tebliği'nde enerji içeceklerinin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesi, hazırlanması, işlenmesi, muhafazası, depolanması, taşınması ve pazarlanmasını sağlamak üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemek amaçlanmıştır. [6]

Sonuç

Her ne kadar enerji ihtiyacını karşılamak için enerji içecekleri (EB) tercih edilse de, bunun yerine yapılabilecek daha sağlıklı alternatifler bulunmaktadır. Özellikle içerdiği kafein sayesinde enerji verdiği için kafein ihtiyacı belli bir miktarda kahveden sağlanabilir. Bunun yanı sıra, vücudun ihtiyacı olan bazı besinler ve sıvılar bulunmaktadır. Bunların başında su gelmektedir; çünkü ortalama olarak vücudun %60-70 gibi yüksek bir miktarı sudan oluşmaktadır. Bunlara ek olarak, sağlıklı bir diyet ile vücudun zindeliği ve aktifliği korunabilir. Bunun için protein, karbonhidrat ve vitamin tüketimine dikkat edilmesi gerekilmektedir. Son olarak, düzenli ve aktif bir yaşam stili ile vücudun serotonin ve endorfin seviyeleri artar bu sayede de daha fazla enerjik ve sağlıklı hissedilir.[1]

Sağlıklı İçecekler
Sağlıklı İçecekler
RESVERALIFE

Ayrıca, enerji içecekleri (EB) üzerinde yapılan çalışmalar ile araştırmacılar şu sonuca varmaktadırlar:[4]

Enerji içeceği tüketimiyle ilişkili sağlık riskleri öncelikle kafein içerikleri ile ilgilidir, ancak ortak enerji içeceği bileşenlerini tüketmenin uzun vadeli etkilerini değerlendiren daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır. Alkollü enerji içeceklerinin tüketimine bağlı olarak sağlık üzerinde olumsuz etkilere işaret eden kanıtlar artmaktadır. Gençler arasında yoğun enerji içeceği tüketiminin riskleri büyük ölçüde ele alınmadı ve gelecekte önemli bir halk sağlığı sorunu haline gelmeye hazırlanıyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 15
  • Muhteşem! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • İnanılmaz 5
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Korkutucu! 5
  • Bilim Budur! 4
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Güldürdü 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2020 09:59:59 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9286

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Beslenme Bilimi
Biyografi
Galaksi
Okyanus
Fotosentez
Tarih
Tutarlılık
Darwin
Örümcek
Doğum
Küresel Isınma
Nobel Ödülü
Vegan
Hematoloji
Köpekbalığı
Kuantum Fiziği
Epigenetik
Viroloji
Kanıt
Ay Görevleri
Maske
Böcekler
Anne
Kuyruk
Biyolojik Antropoloji
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Mühendislik; doğanın üstün güçlerini, insanın kullanım ve ihtiyaçları için yönlendirme işidir.”
Thomas Tredgold
Geri Bildirim Gönder