Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Elektrikli Araçların Diğerlerinden Farkları Nelerdir?

Elektrikli Araç Devrimi Hakkında Bilmeniz Gereken Temel Bilgiler!

Elektrikli Araçların Diğerlerinden Farkları Nelerdir?
Tesla Model S
Wallpaper Access
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Dünya her geçen gün değişiyor. Teknolojiler son hız ilerliyor. Benzinli, otogazlı, mazotlu araçlardan sonra, teknolojinin etkisiyle yeni bir araç devrine girdik: elektrikli araçlar.

Bugün bu elektrikli araçların en bilindik örneği Tesla. 2003 yılında kurulan firma önünde Volkswagen, Toyota gibi dişli rakipleri olmasına rağmen Tesla, 23 Ocak 2020 itibariyle otomotiv şirketleri arasında en değerli 2. şirket. Tesla, diğer firmalar gibi benzinli otomobiller üretecek olsaydı, muhtemelen bugünkü yerinde olmazdı. Firmayı bu konuma getiren en büyük faktör, üreteceği otomobillerde ısrarla elektriği seçmiş olması.

Bu yazıda elektrikli motorların nasıl çalıştığına, neden elektrikli otomobillerin bu kadar popüler olduğuna değineceğiz. Bunu anlamak için ilk önce benzin ve hava kullanan içten yanmalı motorların nasıl çalıştığını bilmeliyiz.

İçten Yanmalı Motor Nasıl Çalışır?

Öncelikle, motorların kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye çeviren mekanik bir cihaz olduğunu söyleyerek başlayalım. İçten yanmalı motorlar, benzin ve temiz havayı kullanarak, mekanik enerji elde ederler. Bir içten yanmalı motorda, yanma odası denilen bölüm içinde enerji elde edilir.

Gear Patrol

Bir içten yanmalı motor, 4 aşamada çalışır: Emme, sıkıştırma, yanma ve egzoz:

  • Emme aşamasında benzin ve temiz hava karışımı yanma odasına çekilir.
  • Sıkıştırma aşamasında karışım bir pistonun yukarı itilmesiyle sıkıştırılır. Bu sayede basınç ve sıcaklık artımı sağlanır.
  • Yanma aşamasında ise, sıkıştırılan karışım bir kıvılcımla ateşlenir. Açığa çıkan güç sonucu yukarıya çıkmış olan piston aşağı hareket eder. Oluşan küçük patlama ile hareket elde edilir.
  • Son olarak egzoz aşamasında ise, aşağıda olan piston tekrar yukarı itilir ve atık gaz, egzoz sübabından dışarı bırakılır. Bu hareketle çevrim biter. Aynı döngü tekrarlanır.

Bu işlemi yapan birden fazla piston vardır ve bu düzenekler sonucu bir motor oluşur. Birden fazla pistonun bu emme-sıkıştırma-yanma-egzoz işlemini eşzamanlı yapmasıyla bir dönme hareketi elde edilir.

İçten Yanmalı Bir Motorun Temel Çalışması
İçten Yanmalı Bir Motorun Temel Çalışması
GrabCAD

Elektrikli Motorların Temel Çalışma Prensibi

Elektrikli araçlarda ise birden fazla çalışma prensibi bulmak mümkündür: tam elektrikli, hibrit, menzil artırıcı, şarj edilebilir hibrit sistem gibi... Ama bizim değineceğimiz tam elektrikli sistemler.

Elektrikli Bir Aracın İç Yapısı
Elektrikli Bir Aracın İç Yapısı
Alternative Fuels Data Center

Tam elektrikli araçlarda batarya, şarj portu, DC/DC çevirici, elektrik motoru, yerleşik şarj cihazı, güç elektroniği kontrolörü, traksiyoner batarya, şanzıman ana bileşenlerdir.

  • Batarya: Elektrik gerektiren bütün şeylere elektrik sağlar.
  • Şarj Portu: Bataryanızı şarj istasyonlarında, şarj kablolarıyla şarj yapmanızı sağlar.
  • Traksiyoner Batarya: Siz yolda giderken, motorun kullanması için elektrik depolar.
  • DC/DC Çevirici: Bu araç, arabayı kullanmayı veya bataryayı tekrar şarj etmek gerektiğinde traksiyoner bataryadan gelen yüksek voltajlı doğru akım elektrik enerjisini daha düşük voltaj doğru akım elektrik enerjisine çevirir.
  • Güç Elektroniği Kontrolörü: Bu araç, traksiyoner batarya tarafından iletilen enerjiyi, elektrik motorunun hızını ve ürettiği torku kontrol altında tutar.
  • Yerleşik Şarj Cihazı: Şarj portu vasıtasıyla gelen AC akımı, traksiyoner bataryayı şarj etmek amacıyla DC akıma çevirir.
  • Şanzıman: Hareket sağlamak için, elektrik motorundan gelen mekanik gücü tekerleklere aktarır.

Bir elektrikli araçtayken pedala bastığınızda, pedala bağlı olan potansiyometreler (değişken dirençler), pedala ne kadar kuvvet uyguladığınızı motor kontrolörüne iletir. Motor kontrolörü ise, uyguladığınız kuvvet ile doğru orantılı olarak, bataryadan belirli gücü motora iletir. Böylece hızınızı kontrol edebilirsiniz.

Bu, buraya kadar öğrendiklerimiz sayesinde yapabileceğimiz basit bir tanım. Ama elektrikli araçları tam olarak anlamak istiyorsak, elektrik motorlarının nasıl çalıştığını bilmemiz gerekir.

Elektrik Motoru Nasıl Çalışır?

Bir elektrik motorunda 6 temel parça vardır: armatür, çevirici, fırçalar, dingil, alan mıknatısı, güç kaynağı. İçten yanmalı motorların aksine, elektrik motorları kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye dönüştürmez. Adından da anlaşılabileceği gibi, elektrik enerjisini mekanik enerjiye çevirir.

Elektrikli Motorların Çalışması (armature: armatür, axle: dingil, brushes: fırçalar, commutator: çevirici)
Elektrikli Motorların Çalışması (armature: armatür, axle: dingil, brushes: fırçalar, commutator: çevirici)
how stuff works

Elektrik motorlarında mıknatıs, çalışma prensibinin merkezinde yer alır. Bataryadan gelen elektrik enerjisiyle, mıknatıslar ve bobin yardımıyla manyetik alan oluşturulur. Bu manyetik alanda ortadaki armatür sürekli döner.

Elektrik motorları, benzinli araçlardaki içten yanmalı motorlar gibi kaputta bulunmazlar. Tekerleklere bağlı olacak şekilde konumlandırılmışlardır.

Elektrikli bir araçta elektrik motorunun konumlandırılması
Elektrikli bir araçta elektrik motorunun konumlandırılması
Save on Energy

Neden Elektrikli Araçlar?

Günümüzde Dünya, küresel iklim değişikliği açısından oldukça kötü bir gelecekle karşı karşıya. Küresel ısınmada ise çok önemli bir faktör var: Karbondioksit salınımı.

Karbondioksit salınımında, benzinli/dizel araçların rolü oldukça büyük. Ülkelerin fosil yakıt tüketimi, küresel ısınmayı dikkate değer bir biçimde arttırıyor. Bu konuda Avrupa Komisyonu ve Hollanda Çevre Değerlendirme Ajansı'nın verilerine bakacak olursak, Dünyayı en çok kirleten ülke Çin. Yıllık 10.5 milyar ton CO2 salınımıyla bu konumda.

Dünya CO2 Emisyon Grafiği
Dünya CO2 Emisyon Grafiği
Euronews

Eğer bu salınımı azaltmak istiyorsak, fosil yakıt tüketiminden vazgeçmeli ve yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeliyiz. Günlük hayatımızda bu enerji türünü kullanabileceğimi bir tür de arabalar. Bu konudaki tartışmalarla ilgili bir perspektifi buradan okuyabilirsiniz.

Elektrikli Araçlar Neden Bu Kadar Popüler Neden Tercih Edilmeli?

Elektrikli araçları artık insanlar "yürüyen bir bilgisayar" olarak nitelendiriyorlar. Zira Tesla'nın otonom sürüş teknolojilerine bakarsak bu söylemi doğru kabul edebiliriz. Yeni nesil elektrikli araçlar sadece motorda değil, iç kabinde ciddi değişiklikler yaşadı.

  1. Çevreciler. Elektrikli araçları tercih edecek olmamızın bir diğer sebebi de soluduğumuz hava. Biraz önce bahsettiğimiz gibi, egzozdan dışarı salınan atık gaz sadece küresel ısınmayı arttırmıyor, insan sağlığı için son derece zararlı. Egzoz gazı içinde karbonmonoksit, hidrokarbonlar ve azot oksit barındırır ve bu gazlar insan sağlığı için zararlıdırlar.
  2. Bakım. Elektrikli araçlar, diğerlerine nazaran daha az hareketli aksana sahiptir. Yağ değişimi gibi konular söz konusu olmadığı için diğerleri gibi bakım sorununu olmayabilir ancak bu noktada elektrikli araçların bataryaları problem olabilir. Pil ömrü, iklim şartları ve kullanım sıklığı gibi değişkenler dolayısıyla değişebilir. Bu konuda hala ar-ge çalışmaları sürüyor.
  3. Sessiz. Motor yapısı tamamen farklı olduğundan, sessiz çalışırlar.

Elektrikli araçlar tabii ki her açıdan diğerlerinden iyi değiller. Gelişimleri boyunca şarj istasyonlarının eksikliği, menzillerinin düşüklüğü, yeterince güçlü araçlar olmamaları, fiyatları, çevre kirliliğine neden olmaları, çok ağır olmaları gibi birçok açıdan eleştirilere maruz kaldılar. Elektrikli araba üreticileri ve destekçilerinden bu eleştirilere çok sayıda cevap da verildi; hatta gelişmeleri takip ediyorsanız, birçok elektrikli araç üreticisinin bu sorunların üstesinden gelmeye başladığını görebilirsiniz. Bu öyle güçlü bir akım ki, geleneksel olarak içten yanmalı motorlarla özdeşleşen Ford gibi firmalar bile büyük bir hızla elektrikli araba endüstrisine yeniden giriş yapmaya başladılar bile.

Uzun lafın kısası, özünde çevreci olmaları, daha teknolojik olmaları gibi konular birçokları için cezbedici faktörler. Tabii ki karar, nihayetinde son tüketiciye kalmış vaziyette.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Bilim Budur! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/12/2020 13:09:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8229

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Coronavirus
Coğrafya
Beyin
Bebek Doğumu
Evrimsel
Charles Darwin
Diş Sorunları
Uçma
Enerji
Yavru
Genel Görelilik
Zehir
Kara Delik
Etik
Hastalıkların Tedavisi
Dinozorlar
Maske Takmak
Avrupa
Santigrat Derece
Karanlık Enerji
Güneş Sistemi
Parçacık
Galaksi
Wuhan Koronavirüsü
Astrofotoğrafçılık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Yapmadığınız atışların yüzde yüzünü ıskalarsınız.”
Wayne Gretzky
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol